Strona główna O nas Kwartalniki Rozmowy Sylwetki Słownik Archiwalia Publikacje Wydawnictwa Kontakt
ul. Piłsudskiego 27,
31-111 Kraków
info@cracovia-leopolis.pl

Facebook

KWARTALNIKI

2005 | 2004 | 2006 | 2003 | 2007 | 2001 | 2002 | 2000 | 1999 | 1998 | 1997 | 1996 | 1995 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019

JEST CO CZYTAĆ (11)

CZASOPISMA STRYJSKIE

Stryj, przed wojną miasto kolejarzy, wojskowych i młodzieży, może pochwalić się w ostatnich latach kilkoma wydawnictwami. W 1971 r. w Londynie, dzięki staraniom tamtejszego Koła Stryjan (które posiada swoją dłuższą historię), zaczął ukazywać się Biuletyn Koła Stryjan, rozsyłany niemal na cały świat. Wszędzie tam, gdzie żyli stryjanie, docierał ten wykonany metodą małej poligrafii biuletyn, będący wówczas jedyną drogą informacji o mieście i o stryjanach, którzy żyli w krajach, gdzie nie musieli ukrywać swego pochodzenia kresowego. Twórcami tego biuletynu byli M. Magiera, E. Patryk-Głowacka, A.M. Kamiński, K. Dubrawski i inni. Ten ostatni w następnych latach przejął ster w wydawaniu biuletynu, który – z herbem Wolnego Królewskiego Miasta Stryja, ukazywał się przez około 10 lat. Zamieszczał wiele utworów poetyckich (głównie M. Magiery), wiadomości o życiu stryjan w Londynie i na świecie, jakieś strzępy informacji o tym, co się dzieje w naszym mieście, nekrologi o tych, co odeszli itd. Również do Polski docierało to wydawnictwo, choć było wtedy zakazane. Biuletyn odegrał więc w tamtych latach ogromną rolę.

 

* * *

 

Dzięki inicjatywie i zabiegom członków „Stryjskiej Strzechy” przy Towarzystwie Miłośników Lwowa we Wrocławiu, a głównie ofiarności nieodżałowanej pamięci Krystyny Masiak-Roszek, w r. 1991 zaczął ukazywać się pierwszy w Polsce regularny biuletyn, poświęcony Stryjowi. Czasopismo to od razu zdobyło sobie wielką popularność wysokim poziomem i doborem zawsze interesujących artykułów. Do dzisiaj ukazały się już 22 zeszyty – od szeregu lat już pod redakcją Anny Wojciechowskiej. Od 1997 r. wydawnictwo to przyjęło nazwę Biuletynu Klubu „Strzecha Stryjska” przy ZG TMLiKPW we Wrocławiu. Biuletyn utrzymuje stale określone kolumny tematyczne. Są to więc artykuły o historii Stryja, tej najdawniejszej i najnowszej, o Madonnach Kresowych, relacje z podróży na Kresy, przede wszystkim do Stryja (tradycyjne już Pielgrzymki Gliwickie), różne wiadomości o aktualnych wydarzeniach w Stryju, wspomnienia i anegdoty o Stryju przedwojennym, o dawnych zwyczajach i obyczajach jego mieszkańców, o „Sokole” stryjskim i sporcie w tym mieście, o wybitnych stryjanach (o Makuszyńskim, Wierzyńskim), o profesorach i nauczycielach szkół stryjskich. Jest osobna kolumna, stale niestety uzupełniana, poświęcona tym, co odeszli na zawsze, relacje ze spotkań stryjan. Wiele materiału zamieszcza Biuletyn o udziale stryjan w Obronie Lwowa, w kampanii wrześniowej oraz o ich dalszych losach wojennych, o działalności w Ruchu Oporu, AK, ZWZ. Wiele można się dowiedzieć o losach stryjan w łagrach sowieckich, a także o tych na emigracji w różnych krajach i częściach świata. Czytelnik znajdzie również informacje o miejscowościach położonych blisko Stryja, takich jak Żurawno, Dębina, Truskawiec, Sokołów, Skole, Morszyn czy Kochawina. Jest w Biuletynie poezja Wierzyńskiego, Makuszyńskiego, Magiery. W wielu numerach znajdujemy wspomnienia, te szczególne, z lat dziecięcych i szkolne zarówno ze szkół powszechnych, jak i gimnazjów stryjskich, które posiadały wielką sławę. Osobną kolumnę zajmują materiały dotyczące pomocy, jaką niosła ludność Stryja Żydom, którzy w tym mieście przeżyli prawdziwą hekatombę w czasie okupacji hitlerowskiej. Trzeba bowiem pamiętać, że ludność żydowska przed II wojną stanowiła w Stryju około połowy wszystkich mieszkańców.

Ponieważ Lwów leżał blisko Stryja, więc wielu młodych po ukończeniu stryjskich szkół średnich podejmowało studia na Uniwersytecie Jana Kazimierza, na Politechnice Lwowskiej i innych uczelniach stolicy Małopolski Wschodniej. Dlatego w Biuletynie znajdujemy dane o historii UJK, spisywane przez jego stryjskich słuchaczy. Wreszcie na zakończenie warto wspomnieć o niezapomnianym bałaku lwowskim i stryjskim, który również przewija się w niektórych artykułach czasopisma wrocławskich stryjan.

 

* * *

 

Wreszcie w Gliwicach w 1997 r. z inicjatywy niezwykle prężnego Oddziału Stryjan przy TMLiKPW, zaczęło ukazywać się czasopismo „Z nurtem Stryja”, jako czteromiesięcznik, młodszy brat Biuletynu wrocławskiego. Dotychczas ukazało się 8 zeszytów tego ciekawego i potrzebnego wydawnictwa, redagowanego przez zespół, kierowany ręką niestrudzonej Teresy Jastrzębiec-Olszańskiej, zarazem sekretarza Oddziału Stryjan w Gliwicach. Treścią czasopisma są wspomnienia, pamiętniki, poezja, dawne tradycje i zwyczaje stryjskie, kronika wydarzeń, historia dawna i najnowsza Stryja i Ziemi Stryjskiej, sylwetki zasłużonych i znanych stryjan, w tym kapłanów, wiadomości o dniu dzisiejszym Stryja, relacje z pielgrzymek i podróży, anegdoty itd. Tu znajdujemy właśnie najwięcej informacji o konkretnych potrzebach Polaków w Stryju, szczególnie parafii stryjskiej i skolskiej, kierowanych przez wspaniałego, młodego ks. Jana Nikla – rodem z Wilkowic w Beskidzie Śląskim. Artykuły zamieszczane są w cyklach tematycznych (dotąd było ich 21), każdy więc może znaleźć w czasopiśmie coś dla siebie, chociaż stryjanie czytają je od deski do deski.

Trzeba zaznaczyć, że profile obu pism stryjskich różnią się od siebie i doskonale uzupełniają.

Wincenty Harmata