Strona główna O nas Kwartalniki Rozmowy Sylwetki Słownik Archiwalia Publikacje Wydawnictwa Kontakt
ul. Piłsudskiego 27,
31-111 Kraków
info@cracovia-leopolis.pl

Facebook

KWARTALNIKI

2005 | 2004 | 2006 | 2003 | 2007 | 2001 | 2002 | 2000 | 1999 | 1998 | 1997 | 1996 | 1995 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019

Adam Skarbiński, LOPP NA ZIEMIACH POŁUDNIOWO-WSCHODNICH

Szybowiec Skaut  CWJ bis
Zapewne już tylko Czytelnicy ze starszego (a może i średniego?) pokolenia pamiętają skrót i pełną nazwę popularnej przed II wojną organizacji paramilitarnej: LOPP – Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej. Przedstawiamy kolejny artykuł świetnego znawcy problematyki lotniczej i szybowcowej, inż. Adama Skarbińskiego, zamieszkałego pół na pół: w Bielsku-Białej i Krościenku nad Dunajcem. Jego notka biograficzna – patrz CL 2/97.

Artykuł ten poświęcam pamięci inż. Rudolfa Weigla, instruktora i kierownika wyszkolenia w szkole szybowcowej w Czerwonym Kamieniu, lwowianina.


Dynamicznie rozwijająca się w Polsce masowa społeczna organizacja lotnicza LOPP przystąpiła do konsekwentnego budowania zaplecza lotniczego również na ziemiach południowo-wschodnich. Dzięki poparciu władz, zbieraniu funduszów i poświęceniu poszczególnych jednostek miasto Lwów mogło się poszczycić posiadaniem dużego lotniska komunikacji cywilnej i lotniska wojskowego. Było ponadto siedzibą Szkoły Mechaników Lotniczych (1929–32), Instytutu Techniki Szybownictwa (1932) i Motoszybownictwa (1936), Studium Lotniczego, Laboratorium Aerodynamicznego (1929) i Silników Lotniczych (1937) Politechniki Lwowskiej, Studium Prawa Lotniczego na Uniwersytecie Jana Kazimierza i wieży do skoków spadochronowych.
Z funduszów Ligi zostało wybudowane lotnisko w Krośnie. Oprócz tego były lotniska LOPP w miastach wojewódzkich: Łucku, Tarnopolu i Stanisławowie. Również w Brodach, Brzeżanach, Borysławiu i w Żabiem.
Powstanie i rozwój szybownictwa, młodej gałęzi lotnictwa, wiązało się ściśle z wykorzystaniem naturalnych stoków do uniesienia się w powietrze. Po udoskonaleniu konstrukcji szybowców i umiejętności posługiwania się nimi długotrwałość i odległość lotu były ściśle uzależnione od wysokości startu.
Pierwsze loty żaglowe odbywały się przy wykorzystaniu powietrznych, dynamicznych prądów nad zboczami. Później wykryto możliwość korzystania z powietrznych prądów termicznych i w ten sposób powiększyły się możliwości latania bez silnika. Start szybowca odbywał się przez wyrzucenie go w powietrze ze stoku przy pomocy naciągniętych lin gumowych. Góry spełniały rolę podestu.
Polskie szybowiska przed II wojną. Widać wyraźnie ich największe skupiska na Śląsku i w województwie lwowskim
Nic dziwnego, że w latach trzydziestych powstawało dużo szkół szybowcowych w całej Polsce, szczególnie na południu, w Karpatach. Zostały one podzielone na szybowiska niższe (możliwość uzyskiwania kategorii sportowej A i B) oraz wyższe, treningowo-wyczynowe (możliwość uzyskiwania kat.C i D).
Kategoria A to umiejętność wykonania lotu prostego z lin gumowych, trwającego co najmniej 30 sekund; kategoria B – 1 minutę z co najmniej dwoma zakrętami o 90o i co najmniej jednym o 180o. Kategoria C to umiejętność wykonania lotu żaglowego po starcie z lin gumowych, w którym część lotu odbywająca się nie niżej niż poziom startu trwałaby nie krócej niż 15 minut. Wreszcie kategoria D to spełnienie trzech warunków: swobodny lot, trwający co najmniej 5 godzin, uzyskanie przewyższenia co najmniej 1000 m ponad wysokość odczepienia się oraz przelot na odległość co najmniej 50 km.
Główne ośrodki szybowcowe powstały w Bezmiechowej koło Leska i w Ustianowej koło Ustrzyk Dolnych – wzdłuż szosy z Sanoka (województwo lwowskie). Pozostawały one w gestii Ministerstwa Komunikacji. Koncepcję odciążenia wyczynowej szkoły w Bezmiechowej zrealizował Aeroklub Lwowski, organizując na terenach bliskich Lwowa szkołę niższą (kat. A i B) w Czerwonym Kamieniu. Góra Czerwony Kamień jest położona koło wsi Mierzwica za Kulikowem, przy szlaku Lwów–Kulików–Żółkiew–Rawa Ruska (a więc na terenie Roztocza – przyp. red.). Szkołę przejęła LOPP.
Oprócz tej szkoły na terenie województwa lwowskiego były szybowiska: Chodorów, Drohobycz, Jaciowa Góra, Łuczyce, Gbiska (kat. B) oraz Kamionka, Drozdowice, Sanok, Sobolówka, Tropia, Białobrzeg, Bzianka (kat. A). Entuzjastów lotnictwa zrzeszało 10 kół szybowcowych.
Lotniska LOPP w Polsce w latach międzywojennych
Na terenie Wołynia powstała Wołyńska Szkoła Szybowcowa LOPP na Sokolej Górze w Kulikowie k. Krzemieńca (kat. C), zorganizowana przy współpracy ze Szkołą w Czerwonym Kamieniu. W 1937 r. szkołę zniszczył pożar. Oprócz tego były tam szybowiska Dziewicza Góra (kat. B) oraz Bucyń, Podhajce Małe, Barmaki, Krasna Góra, Szybienna Góra (kat. A). Koła szybowcowe w Kowlu, Włodzimierzu, Łucku i Krzemieńcu rozszerzały wiedzę o lotnictwie.
W województwie tarnopolskim została wybudowana Szkoła Szybowcowa LOPP w Brzeżanach (kat. B). Oprócz tego szybowiska: Posuchów (kat. B), Zagrobela (kat. A). Zainteresowaną młodzież skupiały koła szybowcowe.
Województwo stanisławowskie posiadało Szkołę Pilotów Silnikowych im. gen. Tadeusza Kasprzyckiego (1937) oraz Szkołę Szybowcową LOPP w Wygodnie (Góra Kiczerka) koło Doliny, a także w Okrzesińcach (kat. A). Zamierzano uruchomić stałą szkołę szybowcową w Jabłonicy. Akcję propagandową prowadziły koła szybowcowe w Dolinie, Kałuszu i Stanisławowie.
Przedstawione osiągnięcia dotyczą okresu do 1938 r. Szybownictwo zaczęło pięknie się rozwijać i osiągać wyniki dorównujące czołówce światowej. II wojna światowa zmiotła z powierzchni gór i wzniesień Ziem Południowo-Wschodnich cały wieloletni dorobek polskiego społeczeństwa.