Strona główna O nas Kwartalniki Rozmowy Sylwetki Słownik Archiwalia Publikacje Wydawnictwa Kontakt
ul. Piłsudskiego 27,
31-111 Kraków
info@cracovia-leopolis.pl

Facebook

KWARTALNIKI

2005 | 2004 | 2006 | 2003 | 2007 | 2001 | 2002 | 2000 | 1999 | 1998 | 1997 | 1996 | 1995 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019

POLACY Z POLAKAMI

SENAT RATUJE HONOR MACIERZY
Komisja Spraw Emigracji i Polaków za Granicą (której przewodniczy p. senator Janina Sagatowska) przedłożyła Marszałkowi Senatu RP wniosek o podjęcie inicjatywy ustawodawczej w trzech sprawach:
– o obywatelstwie polskim,
– o Karcie Polaka i trybie stwierdzania przynależności do Narodu Polskiego osób polskiego pochodzenia, oraz
– o repatriacji.

Nas najbardziej interesuje drugi z wymienionych projektów ustaw, ponieważ w związku z perspektywą wejścia Polski do NATO i Unii Europejskiej oraz wynikającym z tego uszczelnianiem granicy wschodniej, nasi żyjący tam Rodacy znaleźliby się – jeśli chodzi o kontakt z Macierzą – w jeszcze trudniejszej sytuacji niż dotąd. Ale to nie wszystko: w związku z trudnymi warunkami bytowymi w tamtych państwach, nasz kraj nawiedzany jest przez ludzi, podających się często za Polaków, a z polskością mających tyle wspólnego, co my z chińszczyzną. Problem wymaga więc regulacji, korzystnych dla Polaków spoza obecnej wschodniej granicy, ale i dla Państwa Polskiego.
Karta Polaka – cytujemy za Uzasadnieniem, załączonym do udostępnionego nam projektu ustawy – będzie alternatywą dla tych wszystkich rodaków, którzy pragną kontaktu z Polską, ale nie będą mogli, czy też nie będą chcieli skorzystać z prawa do obywatelstwa polskiego, np. z powodu zakazu podwójnego obywatelstwa w krajach, w których mieszkają, pracują i których są obywatelami.
Oto preambuła i niektóre artykuły projektu ustawy o Karcie Polaka i trybie (...):
Celem stworzenia przywilejów ojczyźnianych oraz potwierdzenia przynależności do Narodu Polskiego byłych obywateli Rzeczypospolitej oraz ich potomków,
– tych, którzy nigdy nie opuszczali Polski, a na skutek sytuacji powstałej po II wojnie światowej znaleźli się poza jej granicami i pozbawieni zostali obywatelstwa polskiego,
– i tych, którzy poprzez pochodzenie i kontynuację tradycji narodowych na obczyźnie czują się Polakami,
w celu wzmocnienia więzi naszych rodaków na obczyźnie z ojczyzną, uznając, że należy im się głęboki szacunek i zadośćuczynienie moralne za utratę obywatelstwa polskiego, dając wyraz pamięci Macierzy uchwala się, co następuje:

Art. 1. Osoby pochodzenia lub narodowości polskiej i ich zstępni stale i nieprzerwanie mieszkający poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, mocą niniejszej ustawy otrzymują przywilej ojczyźniany w formie dokumentu osobistego pod nazwą Karta Polaka, zwanego dalej „Kartą”, potwierdzającego przynależność do Narodu Polskiego, określającego status w czasie pobytu na terenie Rzeczypospolitej oraz regulującego stosunek państwa polskiego do jego byłych obywateli.
Art. 2. Uprawnione do otrzymania Karty są osoby, które:
1) posiadały obywatelstwo Rzeczypospolitej Polskiej, lecz wskutek sytuacji po II Wojnie Światowej znalazły się poza jej granicami i pozbawione zostały obywatelstwa polskiego,
2) będąc obywatelami Rzeczypospolitej Polskiej i zamieszkując na jej terytorium wyemigrowały wskutek prześladowań politycznych, narodowościowych, religijnych lub z przyczyn ekonomicznych,
3) nie posiadając nigdy obywatelstwa polskiego wykażą, że swym pochodzeniem, działalnością, używaniem języka polskiego jako mowy potocznej i wychowaniem potomstwa zaznaczyły w sposób oczywisty przywiązanie do narodowości polskiej.
[...]
Art. 9. Wnioskodawcy wykazywać mogą swoje polskie pochodzenie wszelkimi środkami dowodowymi. Mogą to być w szczególności:
1) polskie dokumenty tożsamości,
2) odpisy aktów stanu cywilnego, metryki chrztu, świadectwa szkolne i inne potwierdzające związek z polskością,
3) dokumenty potwierdzające odbycie służby wojskowej w polskich formacjach wojskowych,
4) dokumenty potwierdzające posiadanie w przeszłości obywatelstwa polskiego,
5) dokumenty potwierdzające fakt deportacji lub uwięzienia, zawierające wpis informujący o polskiej narodowości lub deportacji osoby uwięzionej,
6) dokumenty o rehabilitacji osoby deportowanej, zawierające wpis informujący o polskiej narodowości,
7) inne dokumenty urzędowe państwa pobytu, zawierające wpis informujący o polskiej narodowości lub mogące mieć znaczenie dla ustalenia pochodzenia lub narodowości polskiej.
Art. 10. Niezależnie od sposobów wymienionych w art. 9 łączność z Narodem Polskim może być dowodzona przynależnością do organizacji polskich lub udziałem w walce o sprawę polską, względnie wynikać z postawy i języka, bądź z pielęgnowania w rodzinie polskich obyczajów, ze związku z polską kultur i życiem Polaków, z postawy w okresie obcego panowania, dowodzącej solidaryzowania się z Polakami, przy narażeniu na osobiste niebezpieczeństwo.
Art. 11. W przypadku braku jakichkolwiek dokumentów lub innych dowodów pośrednich uznane zostaną wnioski osób znających język polski, które okażą swym zachowaniem, że poczuwają się do polskości.
[...]

Projekt ustawy nie dotyczy oczywiście wyłącznie Polaków ze Wschodu, lecz wszystkich na całym świecie, a ocenia się, że Rodacy, żyjący poza granicami RP stanowią około 1/3 Narodu Polskiego. Oni – jak piszą autorzy projektu – także tworzą Polskę.


O WSPARCIE DLA RADIA LWÓW


Taki oto apel nadszedł ze Lwowa:

Drodzy Rodacy!
Od sześciu lat, po 51-letniej przerwie, we Lwowie na nowo rozbrzmiewa w radiu polski głos. Audycje tworzy grupa młodych entuzjastów, pracujących społecznie. Od 1996 r. jesteśmy zarejestrowani jako Polskie Towarzystwo Radiowe. Korzystamy z uprzejmości prywatnej rozgłośni ukraińskiej Nezałeżnist. Nadajemy audycje przez 4 godziny tygodniowo na falach średnich AM 203,2 i ultrakrótkich 106,7 m – w środę w godz. 16.30–18.30 i w sobotę w godz. 9.00–11.00. Treścią naszych programów są wiadomości ze środowisk polskich i programy kulturalno-oświatowe, ilustrowane muzyką polską.
Dużą popularnością cieszą się programy religijne, przygotowywane przez księży i siostry zakonne we Lwowie. Staramy się przedłużać tradycje Lwowskiego Radia, które w 1930 r. zainicjowało audycje dla chorych, prowadzone później na całą Polskę przez ks. Michała Rękasa.
Polskie Radio Lwów otrzymywało największą ilość listów od słuchaczy. Popularności audycji Wesołej Lwowskiej Fali mogą pozazdrościć twórcy programów rozrywkowych.
Obecnie zaistniała możliwość utworzenia samodzielnej polskiej rozgłośni we Lwowie. W tym celu niezbędne jest wykupienie koncesji radiowej, warunkiem której jest posiadanie studia emisyjno-produkcyjnego. Zwracamy się do wszystkich Rodaków z gorącą prośbą o pomoc w wykupieniu lokalu, niezbędnego do pracy studyjnej. Każda, nawet niewielka pomoc będzie kolejnym krokiem do reaktywowania wspaniałych tradycji lwowskiego radia oraz do powołania pierwszej polskiej rozgłośni na Ukrainie.
Pomoc prosimy kierować na konto:
Bank PKO I/O w Krakowie Nr 35510-161655-132 z dopiskiem: Dla Radia Lwów


Do  zapamiętania

• Z końcem września ub.r. odbył się w Pułtusku (tamtejszy zamek jest Domem Polonii) III Zjazd Europejskiej Rady Wspólnot Polonijnych (ERWP). Brali w nim udział przedstawiciele organizacji polonijnych i polskich z 18 krajów Europy, w tym z państwa ukraińskiego. Gośćmi Zjazdu byli m.in. p. Marszałek Senatu Alicja Grześkowiak oraz przewodnicząca Senackiej Komisji ds. Łączności z Emigracją i Polakami za Granicą senator Janina Sagatowska oraz prezes „Wspólnoty Polskiej” prof. Andrzej Stelmachowski. Udział brała m.in. p. Emilia Chmielowa, prezeska Federacji Organizacji Polskich nU.
Wśród tytułów referatów (dotyczących oczywiście Polonii i Polaków na całym świecie) naszą szczególną uwagę zwrócił referat ks. Jerzego Nahornego z Ukrainy, pt. Kościół kolebką polskości na Wschodzie (zwróciliśmy się z prośbą o nadesłanie nam tego tekstu).
Nowym prezesem ERWP został dr Zygmunt Szkopiak z Wlk. Brytanii. Wśród jego 3 sekretarzy jeden będzie reprezentować Mniejszości Polskie Europy Wschodniej. Przyjęto 10 uchwał, w tym również dotyczącą uaktualnienia umów międzypaństwowych dot. oświaty poza granicami kraju oraz efektywnego finansowania nauczycieli jęz. polskiego na terenach b. bloku sowieckiego (a więc i w Małopolsce Wschodniej).

• W pierwszych dniach listopada odbyła się w krakowskiej „Wspólnocie Polskiej” konferencja pt. Polskie ośrodki kultury w krajach Europy Środkowo-Wschodniej. Historia, stan obecny, potrzeby. W konferencji brali udział przedstawiciele organizacji polskich z państw ukraińskiego, białoruskiego i litewskiego oraz z Łotwy, Czech i Węgier. Ze Lwowa przybyły pp. Emilia Chmielowa i Teresa Dutkiewicz, która wygłosiła doskonały referat o lwowskich ośrodkach kultury polskiej we Lwowie doby obecnej.

• W drugiej połowie listopada – jak co rok – Centrum Młodzieży im. dra H. Jordana (kierowane przez dra Antoniego Weyssenhoffa) zaprosiło na VII (już!) Seminarium Potrzeby kulturalne dzieci polskich ze Wschodu, zorganizowane pod patronatem Prezydenta Miasta prof. A. Gołasia. Zaproszono przedstawicieli polskich instytucji i towarzystw z 10 krajów, w tym z państwa Ukraina. Wraz z działaczami i pedagogami przyjechały do Krakowa teatrzyki młodzieżowe, a w tym „Baj” ze Szkoły nr 10 we Lwowie oraz finalistka konkursu recytatorskiego ze Złoczowa.
Program seminarium był jak zawsze bogaty i atrakcyjny, a poświęcony tym razem Mickiewiczowi. Były obrady plenarne, wykłady i warsztaty teatralne, muzyczne, plastyczne, harcerskie i przedszkolne, a także koncerty i spektakle w teatrach krakowskich, zwiedzanie, wizyty na wystawach, a na końcu występy przybyłych teatrzyków. Wśród przybyłych spotkaliśmy pp. E. Chmielową, dyr. B. Kunicę, M. Iwanową, T. Dutkiewicz.

• Na przełomie listopada i grudnia „Wspólnota Polska” w Krakowie zorganizowała kolejny 2-tygodniowy kurs przysposobienia bibliotecznego dla Polaków z państwa Ukraina. Brali w nim udział działacze kulturalni m.in. z Drohobycza, Sądowej Wiszni, Sąsiadowic, Stanisławowa i Złoczowa.