Strona główna O nas Kwartalniki Rozmowy Sylwetki Słownik Archiwalia Publikacje Wydawnictwa Kontakt
ul. Piłsudskiego 27,
31-111 Kraków
info@cracovia-leopolis.pl

Facebook

KWARTALNIKI

2005 | 2004 | 2006 | 2003 | 2007 | 2001 | 2002 | 2000 | 1999 | 1998 | 1997 | 1996 | 1995 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019

MŁODZI HISTORYCY O LWOWIE

MŁODZI HISTORYCY O LWOWIE
W Zakładzie Historii Społeczno-Gospodarczej Instytutu Historii UJ, w wyniku kilkuletnich prac w okresie lat 1980–95, prowadzonych w seminarium prof. Heleny Madurowicz-Urbańskiej i seminarium doc. Krzysztofa Zamorskiego, powstała seria prac historyczno-statystycznych dotyczących Lwowa.
Obejmuje ona demograficzne, urbanizacyjne i cywilizacyjne dzieje Lwowa w okresie od 2. połowy XIX w. do r. 1918 oraz okres Polski Niepodległej do 1939 r. Seria nosi tytuł Lwów nowoczesny. Obraz historyczno-statystyczny. Składa się na nią 13 prac magisterskich. Seria ta, która w przyszłości może być dalej rozszerzana, zapełnia ogromną lukę w historiografii dziejów Lwowa tego okresu, a monograficzne, naukowe ujęcie jego historii bez opracowanych pomocniczych materiałów jest wręcz niemożliwe. Przewiduje się stopniową publikację prac. Oto ich tytuły:
• Rutkowska E., Wyznania i narodowości we Lwowie w latach 1857–1939 na tle ogólnej struktury demograficznej miasta
• Papiorka J., Struktura wyznaniowa ludności miast Lwowa i Krakowa w świetle „Wiadomości Statystycznych o mieście Lwowie” i „Statystyki miasta Krakowa” w latach 1880–1914
• Zyblikiewicz L., Małżeństwa we Lwowie w latach 1857–1939.
• Wnęk K., Śmiertelność ludności miasta Lwowa w latach 1857–1939 i jej uwarunkowania klimatyczne
• Ptak-Sudoł H., Śmiertelność ludności miasta Lwowa w latach 1876–1914 w wyniku chorób zakaźnych w świetle „Wiadomości Statystycznych o mieście Lwowie”
• Rak Z., Migracje ludności miasta Lwowa w latach 1880–1939
• Krzyszkowska-Pyrcz A., Rozwój urbanistyczny miasta Lwowa w latach 1870–1939 w świetle „Wiadomości Statystycznych o mieście Lwowie” i „Lwowa w cyfrach”
• Sepiał M., Rozwój przestrzenny Lwowa w świetle planów miasta Lwowa od końca XVIII w. do r. 1939
• Skupień P., Rozwój cywilizacyjny miasta Lwowa w latach 1870–1939
• Wyderka G., Zatrudnienie w galicyjskich instytucjach państwowych z siedzibą we Lwowie w latach 1870–1910 w świetle „Schematyzmów”
• Płazińska-Karbowiak B., Społeczność studencka miasta Lwowa w latach autonomii galicyjskiej i Polski Niepodległej (do r. 1939) w świetle „Wiadomości Statystycznych o mieście Lwowie”
• Sotoła J., Szkolnictwo średnie we Lwowie w dobie autonomii Galicji w świetle „Wiadomości Statystycznych o mieście Lwowie”
• Żurakowska-Wilewska B., Zakłady dobroczynne we Lwowie w latach 1886–1925 w świetle „Wiadomości Statystycznych o mieście Lwowie”.

Wymienione prace pozostają w maszynopisach (objętość 180–530 stron). Jest jednak dla nas oczywiste, że przynajmniej niektóre z nich powinny zostać powielone w takiej bodaj liczbie egzemplarzy – ze względu na ich specjalistyczność – która umożliwiłaby ich dotarcie do głównych bibliotek polskich oraz do rąk zainteresowanych. Wymaga tego pozycja Lwowa wśród miast polskich i jego stołeczna rola w XIX wieku.
Barbara Kraśnicka


Kronika
• W Baltimore (między Waszyngtonem a Filadelfią), jako pierwszym mieście w USA – potem będą Chicago i 3 inne jeszcze miasta – otwarto wystawę sztuki polskiej z trzech ostatnich wieków przedrozbiorowych. Tytuł Kraj skrzedlatych jeźdźców nawiązuje do husarii, ale wystawa obejmuje pięć grup tematycznych: król, magnaci, wojsko, religia i rzemiosło artystyczne. Jednym z najciekawszych eksponatów – jak podkreślają sprawozdania – jest jedna z najstarszych kopii obrazu MB Częstochowskiej, wykonana w XVII wieku i pochodząca z kościoła Karmelitów we Lwowie, a obecnie przechowywana w krakowskim kościele tego zakonu przy ul. Karmelickiej.

• Krakowscy miłośnicy Lwowa i Kresów Płd.Wschodnich (zrzeszeni i „wolni strzelcy”, ekspatrianci i „tutejsi”) spotykają się regularnie trzy razy w miesiącu w trzech różnych miejscach. Jednym z tych miejsc jest klub Zaułek przy ul. Poselskiej 9 – o wieczorach w tym lokalu pisaliśmy już w CL 1/96. Od tamtego czasu odbyło się mnóstwo kolejnych ciekawych imprez i spotkań, o których niebawem napiszemy, dziś jednak o imprezie szczególnej: na styczniowym (tegorocznym) wieczorze klubowym Nina Repetowska przedstawiła swój monodram o Gabrieli Zapolskiej Geniale Frau, z którym też niedawno jeździła do Lwowa (o czym pisaliśmy w CL 3 i 4/98). Wypada tylko przypomnieć, że program ten oparty jest na listach znakomitej pisarki i aktorki w jednej osobie, do jej męża, malarza Stanisława Janowskiego. Scenariusz spektaklu, opracowany przez Zbigniewa Bauera, przedstawia piękny w swym ludzkim tonie rozrachunek z życiem, sztuką, samą sobą. Z wielką, szumną przeszłością i z cierpieniem starej już, zmęczonej kobiety, której jedynym marzeniem staje się czyjaś bliskość. [...] Raz jest prawdziwa, raz znów „wchodzi w rolę”, udaje – to skarży się jak ktoś, kto czuje zbliżający się kres drogi.
Spektakl jednoosobowego Teatru Faktu Niny Repetowskiej polecamy wszystkim oddziałom TMLiKPW, bo to coś trochę innego niż nasze dość już opatrzone i osłuchane imprezy piosenkowo-bałakowe. Lwów nie był przecież tak jednostronny...
Tym, którzy nie pamiętają: Gabriela Zapolska (1857–1921) spędziła główną część swego życia we Lwowie, tam napisała większość swych sławnych dramatów. Miała własny dom – willę „Skiz” przy Drodze Pasiecznej na górnym Łyczakowie. Spoczęła na Cmentarzu Łyczakowskim.

• Przed kilkoma laty czytaliśmy w prasie o zaginięciu obrazów Kazimierza Sichulskiego i Feliksa Wygrzywalskiego z krynickiego „Lwigrodu”. W połowie ub.roku zatrzymano podejrzanych o kradzież tych ogromnych płócien – pracowników administracji uzdrowiska w Krynicy! Przypomnijmy, że sanatorium „Lwigród” zostało zbudowane w latach dwudziestych, a jego projektantem był znany lwowski architekt Eugeniusz Czerwiński (1887–1930). Niewątpliwie z jego inicjatywy zlecono namalowanie 20 obrazów, ozdabiających od 1928 r. jadalnię i hol sanatorium – dwom czołowym, wymienionym wyżej malarzom lwowskim. Obrazy przedstawiały historię tańca (Wygrzywalski) i sceny mitologiczne (Sichulski).
Obrazy zdjęto ze ścian pod koniec lat 70., gdy rozpoczynał się remont obiektu, dotąd nie ukończony (!), i schowano w magazynie – z wyjątkiem kilku, które powieszono w sali balowej Starego Domu Zdrojowego. Obrazy skradziono z magazynu, kilka z nich zostało sprzedanych za pośrednictwem antykwariatów. Trzy odzyskano.

• W „Dzienniku Polskim” 55/99 znany krakowski historyk sztuki i krytyk Jerzy Madeyski pisze o malarstwie (i pokazuje reprodukcje) Romana Żygulskiego, profesora i obecnie dziekana Wydziału Grafiki ASP w Krakowie. Żygulski mówi że jest krakowianinem z urodzenia, a lwowianinem z domu. Urodzony w 1951 r. jest synem dobrze znanego z naszych łamów (CL 1/66 i in.) prof. Zdzisława Żygulskiego jun. i niezapomnianej Pani Ewy, o której wspomnienie pośmiertne znalazło się w CL 1/98. Madeyski wysoko ocenia twórczość R. Żygulskiego. Zauważa, że jego oszczędne w środkach malarstwo bierze początek w intelekcie. Cechuje je doskonała harmonia, wysoka kultura i elegancja.
Na marginesie: w następnym numerze zamieścimy rozmowę z J. Madeyskim, lwowianinem nie tylko z domu, także z urodzenia.