Strona główna O nas Kwartalniki Rozmowy Sylwetki Słownik Archiwalia Publikacje Wydawnictwa Kontakt
ul. Piłsudskiego 27,
31-111 Kraków
info@cracovia-leopolis.pl

Facebook

KWARTALNIKI

2005 | 2004 | 2006 | 2003 | 2007 | 2001 | 2002 | 2000 | 1999 | 1998 | 1997 | 1996 | 1995 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020

JUBILEUSZ KRAKOWSKIEGO „SOKOŁA”

Krakowscy sokoli wchodzą do Bazyliki Mariackiej. Na czele druhowie K. Firlej i A. PawłowskiW dniach 4–5 czerwca 2005 obchodziliśmy w Krakowie piękną rocznicę 120-lecia założenia tutejszego gniazda Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, powstałego w roku 1885 na fali szerokiej ekspansji sportowej, a zarazem patriotycznej organizacji, zapoczątkowanej we Lwowie w 1867 r.* Współtwórcą i pierwszym prezesem tutejszego gniazda był Michał Bałucki, znakomity pisarz. Pierwotnym miejscem ćwiczeń sokołów był prywatny ogród koło klasztoru Kapucynów (już od stu lat jest to intensywnie zabudowana część miasta!), potem w szopie browaru, a sokolnię przy ówczesnej ul. Wolskiej (dziś Piłsudskiego) wzniesiono w 1889 r. W parę lat później ją rozbudowano i w takim stanie znamy ten obiekt obecnie. W 1897 r. wszczęto wydawanie własnego czasopisma fachowego, które w 1909 r. przyjęło nazwę „Przegląd Sokoli” (do tego tytułu nawiązuje wydawane dziś – od r. 1998** – współczesne pismo krakowskiego „Sokoła”.

Krakowskie gniazdo było niezwykle aktywne, zarówno przed I wojną, jak i w międzywojennym 20-leciu. Stąd wywodziło się szereg wybitnych gimnastyków i sportowców różnych dyscyplin. Przed I wojną krakowski „Sokół” stał na czele I Okręgu (wśród 8, ale jedynie na terenie Galicji), zaś między wojnami na czele Dzielnicy Krakowskiej (wśród 6 na terenie całego kraju).

W 1947 r. „Sokół” został przez władze komunistyczne zlikwidowany, a do reaktywowania doszło po półwiekowym niebycie – w 1989 r. Powstała wtedy w Krakowie Rada Odrodzenia „Sokoła”, z którą związało się 14 krajowych gniazd. Odzyskano zabytkowy już budynek sokolni (w stanie daleko posuniętej dewastacji) i w ciągu paru lat pięknie odnowiono.

Prezesem „Sokoła” w Kakowie i Rady Odrodzonego „Sokoła” jest od początku druh Konrad Firlej, naczelnikiem druh Andrzej Pawłowski***. Krakowski „Sokół” ma dziś bliskie kontakty z polskimi organizacjami sokolimi w Wielkiej Brytanii, Francji, Kanadzie. Z okazji 130-lecia polskiego „Sokoła” (1867–1997) krakowski „Sokół” zorganizował uroczystości, które rozpoczęły się we Lwowie, druga część w Krakowie.

Przemarsz przez Rynek krakowski. Prowadzi druh K. Firlej, za sokół czeski

Dziś krakowska sokolnia tętni życiem. Na ćwiczenia zapisują się dzieci, młodzież, dorośli i seniorzy – Zwarta Brać Sokola. Oprócz ćwiczeń odbywają się tu imprezy artystyczne, naukowe, kulturalno-towarzyskie. Szczególnym gestem Zarządu „Sokoła” w Krakowie jest udzielenie (nieodpłatnie!) krakowskiemu oddziałowi Towarzystwa Miłośników Lwowa i KPW miejsca na siedzibę, w której działa on od 1991 r. Drugim godnym uznania dowodem patriotyczno- -społecznej postawy jest przyjęcie „Sokoła-Macierzy Lwów”, który również działa w krakowskiej sokolni.

Z okazji jubileuszu odbyło się sympozjum naukowe (omówione w tym numerze w rubryce Wertując wydawnictwa), o którym piszemy w rubryce Kultura, ponadto ukazało się kilka wydawnictw. Pierwsze to piękny album historycznych i współczesnych zdjęć pt. Jubileusz 120-lecia, z wieloma tekstami i objaśnieniami, drugie: książka pt. 120 lat Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Krakowie. Sympozjum naukowe. Warto zwrócić szczególną uwagę na zawarty tam Zarys historii PTG „Sokół” w Krakowie, autorstwa A. Pawłowskiego oraz Historiografię polskiego ruchu sokolskiego prof. Z. Pawluczuka (AWF Gdańsk).

* Równolegle z krakowskim w 1885 r. powstały gniazda w Kołomyi, Przemyślu i Tarnopolu, a rok wcześniej w Stanisławowie i Tarnowie.

** Pierwszy numer obecnego „Przeglądu Sokolego” (jako zwiastun) ukazał się w formie specjalnego numeru „Cracovia-Leopolis”.

*** Andrzej Pawłowski jest naczelnikiem w „Sokole” krakowskim, prezesem „Sokoła-Macierzy Lwów” z siedzibą w Krakowie, a także naszym wielokrotnym autorem.