Strona główna O nas Kwartalniki Rozmowy Sylwetki Słownik Archiwalia Publikacje Wydawnictwa Kontakt
ul. Piłsudskiego 27,
31-111 Kraków
info@cracovia-leopolis.pl

Facebook

KWARTALNIKI

2005 | 2004 | 2006 | 2003 | 2007 | 2001 | 2002 | 2000 | 1999 | 1998 | 1997 | 1996 | 1995 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019

POLACY POLAKOM

UNIWERSYTET JAGIELLOŃSKI DLA POLSKIEJ MŁODZIEŻY NA KRESACH
Od 1994 roku działa na Uniwersytecie Jagiellońskim zespół rektorski o nazwie: „Zespół współpracy ze środowiskami polskimi na terenach byłego ZSRR”. Jego korzenie sięgają 1989 roku. W tym bowiem czasie Rektor UJ powołał pełnomocnika do kontaktów z Polakami, zamieszkałymi na terenach b. ZSRR (1). Upadek ustroju komunistycznego w Europie Wschodniej umożliwił pojawienie się na uczelniach polskich młodych Polaków z tamtych terenów. W r. 1989 było ich na UJ kilkunastu, obecnie około 100. Po pierwszej euforii, która umożliwiła gwałtowny napływ młodzieży z Kresów, nadeszła codzienność, a z nią wiele trudnych problemów – musieli im podołać zarówno uczący jak i nauczani. Główną przyczyną niepowodzeń w nauczaniu była różnica w programach szkół średnich po obu stronach granicy oraz fakt, że szkoły w ZSRR były dziesięciolatkami, a więc maturzysta ze Wschodu był o dwa lata młodszy od polskiego absolwenta liceum. Tylko bardzo zdolne jednostki dawały sobie radę, reszta powtarzała lata, czasem zmieniała kierunek studiów, a czasem rezygnowała z nauki w Polsce. Zadawaliśmy sobie pytanie – co robić, aby poprawić kondycję naukową młodzieży z Kresów? Zaczęliśmy wyjeżdżać do Lwowa i dalej, poznawać środowiska i ich problemy. Nawiązaliśmy kontakty ze szkołami polskimi we Lwowie. Z inicjatywy UJ, przedstawiciele wszystkich uczelni Krakowa odwiedzali te szkoły we Lwowie z informacjami o studiach. Nasz uniwersytet złożył w MEN projekt zmian w trybie przeprowadzania egzaminu na studia w Polsce, w miejsce poprzedniego „trybu naboru”, który się nie sprawdził w praktyce. Od 1993 roku pracownicy UJ zaczęli brać udział w rekrutacji młodzieży pochodzenia polskiego zza wschodniej granicy na studia do Polski.
Obecnie zakres działań Zespołu przedstawia się następująco:
1) Współpraca ze szkołami polskimi we Lwowie: organizowanie kursów wyrównawczych dla młodzieży pragnącej studiować w Polsce. Kursów takich odbyło się już cztery, łącznie wzięło w nich udział około 150 osób. Rekrutacja obejmuje całe Państwo Ukraińskie. W szkołach polskich we Lwowie dodatkowo przeprowadzamy test wstępny, który eliminuje najsłabszych. Na terenie Szkoły nr 10 zostało zorganizowane przez Studium Pedagogiczne UJ seminarium metodyczne dla nauczycieli.
2) Patronat nad studentami pochodzenia polskiego z terenów b. ZSRR, uczących się na naszym uniwersytecie. Na tym polu współpracujemy ze Wspólnotą Polską oraz z różnymi instytucjami w Krakowie, m.in. z Urzędem Miasta, Towarzystwem Miłośników Lwowa i KPW, Fundacją „Janineum”, z Centrum Młodzieży im. Jordana, Bratniakiem „Cantianum” przy Domu Akademickim św. Anny.
3) Organizowanie okolicznościowych imprez, związanych z życiem kulturalnym Polaków na Kresach Wschodnich. Zespół nasz nawiązał serdeczne kontakty z Polakami w Krzemieńcu. Uczestniczyliśmy kilkakrotnie w uroczystościach związanych ze Słowackim, i nadal pomagamy tamtejszej polskiej wspólnocie w różnych jej potrzebach.
Studentki z Krakowa prowadzą lekcję polskiego dla dzieci ze wsi Manikowce na Podolu (za Zbruczem)
4) Organizowanie wyjazdów studentów uczelni krakowskich do rodzin polskich, zamieszkałych na terenie Ukrainy. Już trzeci rok studenci krakowscy odwiedzali naszych rodaków w powiatach Chmielnickim, Chersońskim i Żytomierskim. Każdego roku w lipcu wyrusza z Krakowa na Kresy grupa około 30 osób z plecakami, zaopatrzonych w elementarze, zeszyty, bloki, kredki i pisaki, a nawet piłki do zabawy. Ich zapał nie idzie na marne. Wracają z mocnym postanowieniem powrotu na tamte tereny w roku następnym. Są zauroczeni serdecznością przyjmujących ich Polaków i krajobrazami Podola. Już dwie studentki spośród uczestniczek wakacyjnych wędrówek podjęły tam pracę jako nauczycielki: jedna w Gródku Podolskim, druga w Kazachstanie.
Kończąc tę krótką informację o działalności Zespołu Rektorskiego, skierowanej na problemy Polaków na Kresach, musimy podkreślić, że na poszczególnych wydziałach uniwersytetu mają miejsce liczne inicjatywy o charakterze bardziej naukowym, ukierunkowane na problematykę Polaków, zamieszkujących ziemie b. ZSRR. M.in. pojawił się w Studium Pedagogicznym UJ projekt fachowego opracowania procesu kształcenia Polaków z Kresów, oraz ich dalszych losów po ukończeniu studiów. Coraz częściej zastanawiamy się nad tym, jak ułatwić zatrudnienie tych osób, które otrzymują dyplom uczelni polskiej. Większość pochodzących ze Wschodu absolwentów z polskimi dyplomami pragnie zostać w Polsce, m.in. dlatego właśnie, że trudno im znaleźć pracę w miejscu urodzenia. Kto im pomoże, i jak, w tym życiowym dylemacie? Wrócić, czy zostać w Polsce – jedno i drugie wydaje się w tym momencie bardzo trudne.
Anna Krzysztofowicz
–––––––
1) Pełnomocnikiem Rektora UJ w latach 1994–1996 była p. prof. dr Anna Krzysztofowicz (Instytut Zoologii UJ), obecnie jest nim dr Józef Wróbel (Instytut Filologii Polskiej UJ).


Do zapamiętania
• W czerwcu ub. roku odbył się w Krakowie I Zjazd Przedstawicieli Domów Polskich i Domów Polonii Świata. Brali w nim udział m.in. delegaci ze Lwowa i Mościsk.

• W miesiąc później odbyła się w Krakowie coroczna Szkoła Letnia, pt. „Staż zawodowy dla humanistów” – pisał o tym w poprzednim numerze CL jej uczestnik, dr Andrzej Otko ze Lwowa (ponadto byli działacze kultury m.in. z Borysławia i Nadwórnej). Oto przykłady referowanych tematów: dr Anna Czabanowska-Wróbel: „Lwów i Kraków w kulturze Młodej Polski” (skrót tego tekstu Autorka obiecała nam przekazać do druku w CL), dr Piotr Krasny: „Architektura baroku we Lwowie i na Kresach płd.wsch.”, dr K. Stopka: „Kościół Ormiański w Rzeczypospolitej Obojga Narodów”.

• Już po raz trzeci urządzono ubiegłego lata „Warsztaty kulturalno-artystyczne” dla młodzieży polskiej z Państwa Ukraińskiego. W ich ramach absolwenci i studenci uczelni plastycznych zapoznają się z historią sztuki i kultury polskiej, spotykają się z artystami, naukowcami i działaczami kulturalnymi, a przede wszystkim biorą udział w plenerze malarskim. W tym roku uczestniczyło 16 młodych artystów i ich opiekun – Walery Bortiakow, dobrze znany scenograf, reżyser i aktor Teatru Polskiego we Lwowie. Organizatorem ostatniego pleneru było Muzeum Narodowe Ziemi Przemyskiej, zaś poprzednich Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytkowych Założeń Ogrodowych i Arboretum w Bolestraszycach k. Przemyśla.

• Caritas Zakonu Bonifratrów z Krakowa pod kierownictwem jej dyrektora, br. Krzysztofa Fronczka i o. Huberta Matusiewicza, prowincjała Bonifratrów, dostarczyła ostatnio do Drohobycza transport darów, głównie lekarstw i jednorazowego sprzętu medycznego, a także środków higieny i słodyczy, wartości w sumie 4000 USD. Odbiorcą darów było Towarzystwo Kultury Polskiej w Drohobyczu, zaś stamtąd zostaną one przekazane szpitalom oraz pacjentom, bez względu na wyznanie i narodowość. Tamtejsze władze są podobno chętne do przyjmowania dalszej pomocy(!). Caritas przewiduje podobne transporty co 2–3 miesiące.

• W listopadzie ’96 już po raz piąty odbyło się w krakowskim Centrum Młodzieży seminarium pt. „Potrzeby kulturalne dzieci polskich ze Wschodu”, zorganizowane przy współpracy i pomocy krakowskiego oddziału „Wspólnoty Polskiej”, Polonijnego Centrum
Nauczycielskiego w Lublinie, Fundacji Stefana Batorego oraz Urzędu Wojewódzkiego i Urzędu Miasta – pod patronatem Prezydenta Krakowa. W seminarium uczestniczyło 160 osób, w tym z Małopolski Wschodniej. Obradom przewodniczył dyrektor CM dr Antoni Weyssenhoff, a głos zabierali m.in. prof. Jerzy Wyrozumski (sekretarz naukowy PAU), Prezydent Józef Lassota, prof. Anna Krzysztofowicz i p. Emilia Chmielowa. Na zakończenie dr Tomasz Gąsowski z UJ wygłosił wykład pt. „Obrona polskości Kresów w XIX w.” Seminarim towarzyszyły warsztaty w grupach tematycznych, spotkania, imprezy, zwiedzanie Krakowa. Uczestnicy zostali wyposażeni w kasety video i magnetofonowe, śpiewniki, scenariusze, skrypty itp.

• Również w listopadzie miał miejsce w Krakowie III kurs bibliotekarski i staże zawodowe dla Polaków z Państwa Ukraińskiego (Małopolska Wschodnia i Ukraina), zorganizowany przez trzy krakowskie instytucje: Wojew. Bibliotekę Publiczną, „Wspólnotę Polską” i Śródmiejski Ośrodek Kultury. Zajęcia dwutygodniowego kursu odbywały się głównie przy ul. Rajskiej, w gmachu dawnych koszar wojskowych, który przed paru laty przekazano WBP oraz pięknie zaadaptowano i urządzono. Kurs obejmował takie tematy, jak organizacja pracy biblioteki, zasady gromadzenia, udostępniania zbiorów i katalogowania, automatyzacja procesów bibliotecznych, wizualne formy informacji, a także praktyczne zajęcia dla uczestników. Program uzupełniały imprezy filmowe i literackie w ŚOK.

• Przez 2 tygodnie, na przełomie XI/XII 1996, przebywało w Krakowie, na zaproszenie „Wspólnoty Polskiej” i Szkoły nr 72 na Woli Justowskiej, 9 polskich dzieci ze Stanisławowa. Dzieci uczestniczyły w lekcjach, a mieszkały u rodzin swoich rówieśników ze szkoły 72.

• Bogaty program imprez krakowskiego oddziału „Wspólnoty Polskiej” ubiegłorocznej jesieni dopełniło w 1.poł. grudnia tygodniowe szkolenie dla liderów stowarzyszeń polskich na Wschodzie pt. „Organizowanie ludzi do działania”. Stronę merytoryczną wziął na siebie Małopolski Instytut Samorządu Terytorialnego i Administracji. Zajęcia, prowadzone „metodami interaktywnymi” przez trenerów MISTiA miały prowadzić do pozyskania przez uczestników podstawowego zasobu wiedzy i umiejętności „efektywnego i skutecznego przewodzenia innym”.

• Przedstawiciele krakowskiego oddziału TMLiKPW zawieźli w grudniu ’96 paczki świąteczne dla polskich dzieci i odzież do Nowego Miasta, a także dla najbiedniejszych osób we Lwowie. Przy okazji zapoznano się we Lwowie z postępem prac zabezpieczających na Cmentarzu Łyczakowskim.