Strona główna O nas Kwartalniki Rozmowy Sylwetki Słownik Archiwalia Publikacje Wydawnictwa Kontakt
ul. Piłsudskiego 27,
31-111 Kraków
info@cracovia-leopolis.pl

Facebook

KWARTALNIKI

2005 | 2004 | 2006 | 2003 | 2007 | 2001 | 2002 | 2000 | 1999 | 1998 | 1997 | 1996 | 1995 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018

KULTURA, NAUKA

Kronika
• W Śródmiejskim Ośrodku Kultury odbyło się spotkanie autorskie ze znanym poetą i dziennikarzem od lat mieszkającym nad Tybrem – ale i nie opuszczającym Krakowa – Jerzym Hordyńskim. Spotkanie prowadził prof. Bogusław Żurakowski (prezes Oddziału Krakowskiego Stowarzyszenia Pisarzy Polskich). Poeta czytał swe nowe utwory, wspominał czasy krakowskie. Znalazał też miejsce, bo jakże mogłoby być inaczej, dla swego Lwowa, w którym pozostała na zawsze młodość i pierwsze zmagania z literaturą. Od przedstawiciela redakcji pan Jerzy otrzymał egzemplarz „CL”, w zamian obiecał dla naszego kwartalnika napisać kilka słów. Oczekujemy niecierpliwie.

• Jak wcześniej powiadamialiśmy, w październiku ’96 odbyła się trzecia już ogólnopolska sesja naukowa pt. „Kultura artystyczna Ziem Wschodnich Rzeczypospolitej w okresie nowożytnym”, zorganizowana przez Instytut Historii Sztuki UJ oraz koła naukowe studentów historii sztuki UJ i UW. Z 20 referatów i komunikatów, wygłoszonych także przez przedstawicieli innych narodowości Rzeczypospolitej: Litwinów, Białorusinów i Ukraińca, nas szczególnie zainteresowały te, które dotyczyły Małopolski Wschodniej: o zjawisku „postgotyku” na tamtej ziemi i na Wołyniu, o kościołach ściennofilarowych, o kościele Bernardynów w Janowie i lwowskiej Cerkwi Wołoskiej, a wreszcie o rzeźbie J.J. Pinsla i twórczości Francesco Capponiego.

• Już piąty rok z rzędu krakowscy absolwenci i studenci historii sztuki inwentaryzowali w miesiącach letnich ’96 kościoły Małopolski Wschodniej. Plonem ubiegłorocznej wyprawy było (w dwóch turach) zbadanie 86 kościołów i 7 kaplic. Wzięło w niej udział 35 osób, lecz kandydatów do tej ciekawej choć niełatwej pracy było o wiele więcej. Efektem inwentaryzacji są stopniowo wydawane tomy „Materiałów do dziejów sztuki sakralnej na Ziemiach Wschodnich Rzeczypospolitej”, o czym donosimy osobno.
Jak co roku też sprawozdanie (z przeźroczami) z ostatniej wyprawy przedstawili na ogólnym zebraniu Tow. Miłośników Lwowa i Kresów PW uczestnicy wszystkich wypraw, mgr Andrzej Betlej i mgr Rafał Quirini-Popławski, a także studentka, p. Joanna Wolańska.

J.J. Pinsel: głowa Chrystusa z krucyfiksu (lata 60. XVIII w.) z kościoła św. Marcina we Lwowie, obecnie w magazynach w Olesku• Z końcem listopada ’96 bawił w Krakowie 45-osobowy Chór Katedralny ze Lwowa, który pod dyrekcją swego kierownika artystycznego p. Bronisława Pacana śpiewał tu dwukrotnie w czasie Mszy św.: w kościele MB z Lourdes XX Misjonarzy przy ul. Lea (potem odbył się koncert) oraz w Bazylice Mariackiej. Chórowi towarzyszył ks. Wiktor Pałczyński.
Sponsorami tej podróży artystycznej były krakowski oddział „Wspólnoty Polskiej” oraz Chór Mariański (kierowany przez p. Jana Rybarskiego) z kościoła XX Misjonarzy. Członkowie tego ostatniego (a także członkowie TMLiKPW) udzielili lwowianom gościny w swoich domach. Niezwykle serdecznie wypadło pożegnanie lwowskiego zespołu w Domu Katolickim przy ul. Lea. W imieniu Chóru Mariańskiego bardzo ciepłe słowa wypowiedziała p. Marta Stachura z zarządu tego chóru, a na koniec ks. proboszcz Czesław Lechocki.
Wizyta lwowian w Krakowie była dla obu stron miła.

• W grudniu ’96 rozpoczął się w Radiu Kraków cykl audycji o tematyce lwowskiej – zawsze w soboty o godz. 15.15. Na początek przewidziano wspomnienia prof. Zdzisława Żygulskiego jr. (14 odcinków). W kolejności prof. Marta Wyka będzie mówić o literaturze, a prof. Jan Michalik o lwowskim teatrze.
Kościół w Milatynie Starym. Tu do II wojny znajdował się cudowny obraz Chrystusa Konającego (patrz CL 2 i 4/96)
• Przed samym Bożym Narodzeniem przyjechał do Krakowa i wystąpił w sali teatru „Groteska” kilkunastoosobowy zespół Teatru Polskiego ze Lwowa z „Szopką Lwowską”. Była to nowa, pięknie wzbogacona wersja tego dorocznego przedstawienia, utrzymana w ciepłym, sentymentalnym i bardzo lwowskim nastroju. Pełna sala (zauważyliśmy profesora Krzysztofa Pendereckiego z rodziną) oklaskiwała gorąco uroczy program i sympatycznych wykonawców, którzy na zakończenie podzielili się z zebranymi krakowianami i krakowskimi lwowianami opłatkiem, zaś reżyser Zbigniew Chrzanowski złożył podziękowanie sponsorom tej artystycznej podróży – Centrum Młodzieży i krakowskiemu oddziałowi „Wspólnoty Polskiej”.

• W Śródmiejskim Ośrodku Kultury w Krakowie w XII ’96 i I ’97 prezentowano wystawę fotografii Jerzego Borysowskiego ze Lwowa pt. „Huculszczyzna i Lwów”. O autorze pisaliśmy w CL 3–4/95.

• „Tygodnik Powszechny” 3/97 opublikował rozmowę Magdaleny Bajer z Janem Nowakiem-Jeziorańskim, kuratorem Zakładu Narodowego im. Ossolińskich. Rozmowa, zatytyłowana „Musimy się przejąć”, dotyczy zbiorów Ossolineum, pozostałych we Lwowie (patrz CL 4/96, str. 30–31). W sprawie ich zwrotu toczą się od dawna pertraktacje, padają obietnice, potem – w najlepszym razie – zapada cisza. Bywa i tak, iż dyrektorka ukraińskiej Biblioteki Narodowej Łarysa Kruszelnicka grozi, że zorganizuje... rozruchy, gdyby chciano Ossolineum oddać Polakom.
Jedynym efektem zainteresowania ze strony polskiej (ale nie władz warszawskich) było podobno przeniesienie jedynego kompletnego zbioru prasy polskiej od pocz. XIX wieku (z wszystkich trzech zaborów) do 1939 r., barbarzyńsko zniszczonego w lwowskim kościele jezuickim na skutek zalewania przez dziury w dachu – do innego lokalu (ile z tego ocalono?). Obecnym administratorom lwowskim nie są te zbiory do niczego potrzebne, ale oddać ich nie chcą. Nowak-Jeziorański przytacza relację, że Wałęsa jako prezydent zawiózł do Kijowa „w prezencie” najważniejszą część biblioteki Szewczenki (wywiezioną przez Niemców i znalezioną na Ziemiach Zachodnich), która mogła i miała być kartą przetargową w negocjacjach o zbiory ossolińskie. Może nie słyszał o Ossolineum?
Na koniec wyjaśnienie: fundację, ustanowioną przez Józefa M. Ossolińskiego w r. 1817, władze PRL zlikwidowały w 1952 roku. 5 stycznia 1995 fundacja ta została przez Sejm RP restytuowana pod dawną nazwą Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, a jej finansowym oparciem jest coroczna dotacja ze skarbu państwa. Kuratorem ZNiO został właśnie Jan Nowak-Jeziorański, b. dyrektor sekcji polskiej Radia „Wolna Europa”. Warto przypomnieć, że do II wojny kuratorami tej najstarszej i największej po bibliotece Jagiellońskiej skarbnicy polskiego dziedzictwa kulturalnego i naukowego byli dziedzicznie ks. Lubomirscy.
Uroczystość 11 listopada w Mościskach zorganizowana w 1996 r. przez tamtejsze Towarzystwo Kultury Polskiej Ziemi Lwowskiej. Przemawia prezes, pani Teresa Teterycz