Strona główna O nas Kwartalniki Rozmowy Sylwetki Słownik Archiwalia Publikacje Wydawnictwa Kontakt
ul. Piłsudskiego 27,
31-111 Kraków
info@cracovia-leopolis.pl

Facebook

KWARTALNIKI

2005 | 2004 | 2006 | 2003 | 2007 | 2001 | 2002 | 2000 | 1999 | 1998 | 1997 | 1996 | 1995 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019

PO TEJ STRONIE

• Trwa budowa wielkiej autostrady transeuropejskiej Bruksela – Drezno – Wrocław – Kraków – Lwów. Etapem tego przedsięwzięcia było otwarcie w ostatnich dniach października węzła w Opatkowicach, wiążącego tę arterię (a w tym rejonie zarazem obwodnicę Krakowa) z szosą Kraków – Zakopane. Następnym etapem będzie połączenie autostrady z szosą tarnowską, a potem równolegle do tej ostatniej (nieco na północ) do Tarnowa, Rzeszowa, Przemyśla, wreszcie do Lwowa. Nasuwa się refleksja, że tak właśnie przed kilkoma wiekami posuwała się kultura i cywilizacja europejska: od południa i zachodu, od Włoch i Francji, przez Czechy i Niemcy, najpierw do Krakowa – bo geograficznie bliższy, potem do Lwowa. Tak też szła z zachodu linia kolejowa – do Krakowa dotarła w 1850 r., do Lwowa w 1861. Wieki mijają, ale kierunki przepływu kultury i cywilizacji pozostają te same. I pewnie pozostaną.
Na marginesie: poinformowano, że PKP planuje uruchomienie kolejnych pociągów pasażersko-towarowych do Lwowa przez nowe przejście kolejowe w Hrebennem. Zmiana rozstawu kół (na ciągle te same rosyjskie szerokie tory) nastąpi w Rawie Ruskiej. Czy nie byłoby wygodniej – dla obu stron – gdyby kolej normalnotorowa docierała do samego Lwowa?

• W tym roku, chyba po raz pierwszy, rocznica (56-ta) napaści sowieckiej na Polskę nie została przemilczana. Wyrazem pamięci było przede wszystkim odsłonięcie pomnika w Warszawie, co odnotowaliśmy w poprzednim numerze. Dużo pisano w prasie, omawiano w TV i radiu. Bardzo interesujący i rzetelny artykuł pióra Karola Karskiego z Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego p.t. „Agresja ZSRR na Polskę w świetle prawa międzynarodowego” ukazał się w „Rzeczypospolitej” z dnia 16–17.IX.1995.

• Niejako „dla symetrii” warto było przeczytać artykuł w „Dzienniku Polskim” z 22.IX p.t. „W obce ręce” pióra Bogdana Wasztyla. Na początku i na końcu przytacza autor dwie rozbieżne wypowiedzi. Cytujemy: Młodzi ludzie za pieniądze niemieckich sponsorów skupują od  z ab u ż a n  (podkr. red.) ich roszczenia, a potem, korzystając z układów z lokalnymi władzami, realizują je za psie pieniądze. Czemu to służy? Jak wybije godzina „W” i wejdziemy do UE, to Niemcy już tu będą usadowieni. Będą właścicielami. (słowa Piotra Baumgarta, który zbiera informacje o wykupywaniu polskich nieruchomości przez Niemców i przez polskie spółki, działające na zlecenie sąsiadów zza Odry). Z drugiej strony wypowiedź Ryszarda Taradejny, dyrektora departamentu administracyjnego MSW (który, jak pisze Wasztyl, emanuje spokojem): Opinia o masowej wyprzedaży Polski jest przejawem hipokryzji – mówi Taradejna. – Ludzie gubią się w domysłach, że cudzoziemcy nas wykupują. A może by tak obywatele zaniepokojeni tym faktem po prostu nie sprzedawali. Może lepiej zamiast molestować władze, zaapelować do obywateli...
Może. Ale czy uda się zawrócić kijem Wisłę?

• W Krakowie zmarł hr. Andrzej Potocki z Krzeszowic (ur. w r. 1920), tłumacz, działacz katolicki, wieloletni prezes krakowskiego KIK. Był wnukiem Andrzeja Potockiego (1861–1908), marszałka krajowego i namiestnika Galicji w latach 1901–1903–1908, zamordowanego we Lwowie przez nacjonalistę Mirosława Siczyńskiego. Imię Namiestnika nosiła w Krakowie do II wojny dzisiejsza ulica Westerplatte, a we Lwowie jedna z głównych ulic południowo-zachodniej części miasta.
Wśród licznych dóbr ziemskich Potockich z Krzeszowic była m.in. Kamionka Strumiłłowa w wojew. tarnopolskim. W Krakowie własnością tej rodziny był Pałac pod Baranami (przy Rynku Głównym), który w XIX wieku odgrywał w tym mieście ważną rolę polityczną i towarzyską. Przez kilkadziesiąt lat po II wojnie pełnił funkcję Krakowskiego Domu Kultury (a w nim słynny kabaret „Piwnica pod Baranami”), ostatnio przez Andrzeja Potockiego odzyskany.

• W Anglii zmarł hr. Jan Badeni, członek Zakonu Maltańskiego, prezydent Związku Polskich Kawalerów Maltańskich i przewodniczący Fundacji Lanckorońskich. W r. 1992 doprowadził do powrotu Zakonu do Polski.
Jan Badeni urodził się w r. 1921 we Lwowie. Był wnukiem Stanisława Badeniego (1850–1912), marszałka krajowego, niezwykle zasłużonego dla gospodarczego i kulturalnego rozwoju Galicji. Do jego zasług należał m.in. współudział w organizacji Wystawy Krajowej we Lwowie w 1894 r. (był wiceprezesem komitetu organizacyjnego) oraz przyśpieszenie odzyskania Wawelu (użytkowanego przez wiele lat jako austriackie koszary). Bratem Stanisława był Kazimierz Badeni (1846–1909), namiestnik Galicji i prezydent ministrów (premier) Austro-Węgier. Stanisław Badeni był właścicielem Radziechowa, Kazimierz – Buska (oba w północnej części województwa lwowskiego).

• W dniu 3 listopada Prezydent Lech Wałęsa przyjął delegację Rady Naczelnej Federacji Organizacji Kresowych, z jej przewodniczącym, panem Stanisławem Mitraszewskim na czele. Przedstawiono Prezydentowi negatywne efekty polityki wschodniej (czy też jej braku) wszystkich kolejnych rządów „posierpniowych”. Sformułowano postulaty środowisk kresowych, m.in. w sprawie zapewnienia należnych praw Polakom, jako mniejszości narodowej w państwach za wschodnią granicą, poprzez odpowiednie zapisy w umowach międzynarodowych, pomoc w odzyskaniu mienia, ochrony zabytków naszej historii i kultury. Szersze sprawozdanie ze spotkania z Prezydentem zamieszczono w „Kresach” (nr 85) – dodatku do „Słowa” z 13.XI.1995.