Strona główna O nas Kwartalniki Rozmowy Sylwetki Słownik Archiwalia Publikacje Wydawnictwa Kontakt
ul. Piłsudskiego 27,
31-111 Kraków
info@cracovia-leopolis.pl

Facebook

KWARTALNIKI

2005 | 2004 | 2006 | 2003 | 2007 | 2001 | 2002 | 2000 | 1999 | 1998 | 1997 | 1996 | 1995 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019

DERNÓW / HORODNICA (kopycz.) / HORODNICA (skał.) / HORODNICA (horoden.) / NIŻBORG NOWY / SAPIEŻANKA / ŻURÓW

DERNÓW
Wieś w pow. kamioneckim, wojew. tarnopolskim, położona 3,5 km na płd. od Kamionki Strumiłowej. Leży nad potokiem Sosnowiec, lewym dopływem Bugu. Parafia rzym.kat. w Kamionce, greko-kat. w miejscu.
Należała do klucza kamioneckiego, skupiającego rozległe dobra Józefa Miera h. własnego (pocz. XIX w,). Na krótko majątki po nim odziedziczył syn Antoni, zmarły w 1817 r., a wtedy przypadły one siostrze Antoniego, Agnieszce, która w 1818 r. poślubiła swego stryjecznego brata, Feliksa Miera. Po nich dziedzicem Dernowa został jeden z ich synów, Karol, poseł na sejm galicyjski.

HORODNICA (kopycz.)
Wieś w pow. kopyczynieckim, wojew. tarnopolskim, położona w odl. 14 km. na zach. od Husiatyna, nad rzeką Gniłą, osłonięta od płn. i wsch. pasmami Miodoborów. Kościół parafialny rzym.kat. wybudowany w r. 1893, parafia erygowana w r. 1904. Wcześniej Horodnica należała do parafii w Linkowcach. Cerkiew parafialna gr.kat. w barokowym kościele pojezuickim; w ołtarzu gł. znajdował się włoski obraz Matki Boskiej, przy którym pierścień – votum T. Kościuszki.
W 1. połowie XIX w. Horodnica była własnością rodziny Zabielskich, w 2. połowie stulecia właścicielką była Florentyna z Dzieduszyckich Czartoryska.

HORODNICA (skał.)
Wieś w pow. skałackim, wojew. tarnopolskim, oddalona 4,5 km w kierunku płd. od Skałata. Parafia rzym.kat. w Skałacie, gr.kat. w Krzywem.
W czasach I Rzeczypospolitej należała do dóbr królewskich. W 1549 r. otrzymał ją na zasadzie prawa lennego Florian Baworowski w nagrodę za zasługi. W 1637 r. dostała się w dożywocie Aleksandrowi Cetnerowi za zasługi w licznych wyprawach przeciwko Szwedom, Tatarom i Kozakom. W 1649 r. król dał Mikołajowi Baworowskiemu, rotmistrzowi królewskiemu, pozwolenie na wykupienie Horodnicy z rąk Cetnera. W 2. poł. XIX w. właścicielem majątku był Wacław Baworowski,

HORODNICA (horoden.)
Wieś w pow. horodeńskim, wojew. stanisławowskim, leżąca na prawym brzegu Dniestru, w odległości 10,5 km na wsch. od Horodenki. Parafia rzym.kat. i gr.kat. w Horodence.
W 2. poł. XIX w. należała do Karola Krasnopolskiego h. Grzymała.

NIŻBORG NOWY
Wieś w pow. kopyczynieckim, wojew. tarnopolskim, położona nad rzeczką Tajną, 14 km na płn.zach. od Husiatyna. Od płn.wsch. graniczy z Niżborgiem Starym (Szlacheckim). Do 1886 r. obie wsie należały do parafii rzym.kat. w Kopyczyńcach, zaś od tego czasu miały parafię własną pw. Nawiedzenia NPM, ufundowaną przez Jakuba Przybyłowicza. Parafia gr.kat. na miejscu.
W 2. poł. XIX w. własność rodziny Baworowskich. Józef Baworowski, członek austriackiej izby panów, założył ordynację, obejmującą Niżborg i Czabarówkę. Po jego śmierci w r. 1885 ordynację przejął jego syn, Emil Baworowski.

SAPIEŻANKA
Wieś w pow. kamioneckim, wojew. tarnopolskim, oddalona o 46 km na płn.wsch. od Lwowa i kilka km na płd. od Kamionki Strumiłowej. Od wsch. ograniczona potokiem Sosnowiec (lewy dopływ Bugu).
Założona na przełomie XVIII/XIX w. dla niemieckich osadników przez Józefa Miera, który prowadził energiczną akcję kolonizacyjną. Nazwa pochodzi od nazwiska drugiej żony Miera, Anny Agnieszki z Sapiehów. W 2. poł. XIX w., gdy właścicielem był Karol Mier, należała do parafii ewangelickiej w Józefowie.

ŻURÓW
Miasteczko (o pierwotnej nazwie Dżurów) w pow. żydaczowskim, wojew. stanisławowskim, rozłożone po obu brzegach rzeki Świrz (lewy dopływ Dniestru), w odległości 18 km na płd.wsch. od Rohatyna i 15 km na płn.zach. od Bursztyna. Parafie obu obrządków były na miejscu.
Historia. W 1394 r. król Władysław Jagiełło nadał wieś Dzuryn protoplaście rodziny Daniłowiczów. W 1462 r. majątek przeszedł czasowo w posiadanie Mikołaja Sieniawskiego, od którego w 1494 r. wykupił go Dymitr Daniłowicz. Król Zygmunt Stary na prośbę Michała Daniłowicza nadał Żurynowi w 1510 r. miejskie prawa magdeburskie oraz pozwolenie na cotygodniowe targi. W 1539 r. Daniłowiczowie uzyskali przywilej na jarmarki roczne na św. Marcina.
W rękach Daniłowiczów Żuryn pozostawał jeszcze w XVIII w. Przypuszczalnie jako spadek po Konstancji z Daniłowiczów Potockiej przeszedł z końcem tego wieku na własność Korduli Potockiej. Kolejnymi jego właścicielami byli Michał i Anna Popielowie, w połowie XIX w. Wiktoryn Bocheński, na początku XX w. Stefan Tustanowski oraz Bank Parcelacyjny we Lwowie, a w okresie międzywojennym Tadeusz Dębiński.
Parafia rzym.kat. ufundowana została przez Daniłowiczów w XVI w. W miejsce pierwszego kościoła zniszczonego przez pożar Mikołaj Daniłowicz postawił w 1. ćwierci XVIII w. murowany kościół pw. św. Stanisława biskupa, który istniał do 1958 r., kiedy to uległ rozbiórce. Budowę tego niewielkiego, jednonawowego kościoła z wieżą nad kruchtą fundator powierzył znanemu budowniczemu lwowskiemu Pawłowi Rzymianinowi oraz Wojciechowi Kapinosowi. W kościele znajdował się otoczony kultem, uznawany za cudowny, obraz M. Boskiej z Dzieciątkiem, pochodzący z przełomu XVI/XVII w., w 1944 przeniesiony do miejscowej cerkwi grekokatolickiej. W cerkwi zachowały się także inne elementy wyposażenia kościoła, m.in. 5 figur świętych z XVII–XVIII w. Od 1950 r. do rozbiórki w 1958 r. kościół służył jako magazyn.
Teksty opracowała dr Maria Taszycka