Strona główna O nas Kwartalniki Rozmowy Sylwetki Słownik Archiwalia Publikacje Wydawnictwa Kontakt
ul. Piłsudskiego 27,
31-111 Kraków
info@cracovia-leopolis.pl

Facebook

KWARTALNIKI

2005 | 2004 | 2006 | 2003 | 2007 | 2001 | 2002 | 2000 | 1999 | 1998 | 1997 | 1996 | 1995 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019

WSPOMNIENIE O WIKTORZE POLISZCZUKU

W nocy z 17 na 18 listopada 2008 zmarł wybitny człowiek – Ukrainiec, przyjaciel Polaków, miłośnik prawdy – profesor Wiktor Poliszczuk. Za jego prawość, uczciwość badacza-historyka, Społeczna Fundacja Pamięci Narodu Polskiego odznaczyła go orderem „Polonia Mater Nostra Est”.
Wiktor Poliszczuk urodził się w 1925 r. w Dubnie na Wołyniu. Pochodził z rodziny mieszanej. Ojciec był prawosławnym Ukraińcem, matka – Polką. Został wychowany na ukraińskiego patriotę, przyjaciela Polaków. Kiedy miał 14 lat, sowieci zamordowali jego ojca. W 1940 roku został wywieziony wraz z matką i siostrami do Kazachstanu. W 1944 r. przesiedlono ich na wschodnią Ukrainę. Dwa lata później udało się im wyjechać do Polski, gdzie mogli zacząć normalne życie. Młody Wiktor ukończył studia prawnicze we Wrocławiu. Tu powstały 3 rozprawy na temat praw człowieka w ZSRR, będące echem jego przeżyć.
W 1946 roku od najbliższych, zbiegłych z Dubna, dowiedział się o dramacie Wołynia. To był szok, trudna do przyjęcia gorzka prawda. W 1981 r. wyjechał z Polski i osiadł w Kanadzie. Tam zetknął się z patologicznym nacjonalizmem ukraińskim i nienawiścią do polskości. Odtąd pochłonęły go całkowicie poszukiwania materiałów o organizacji, działalności praktycznej i ideologii nacjonalizmu ukraińskiego. Wbrew oficjalnej propagandzie Poliszczuk wybrał drogę prawdy. W przeprowadzonym z nim wywiadzie powiedział: Decydującym momentem była moralność. Po ujawnieniu zbrodni OUN-UPA powiedziałem sobie, że nie mógłbym umrzeć spokojnie, gdybym nie powiedział ludziom prawdy. Moja w tym względzie postawa jest postawą humanisty i chrześcijanina.
Plonem prac profesora jest kilkanaście książek, artykuły naukowe, polemiki, publikacje prasowe. Profesor Poliszczuk przetłumaczył na język polski Nacjonalizm Dmytra Doncowa – teoretyka ukraińskiego nacjonalizmu, opartego na darwinizmie społecznym. Pięciotomowe dzieło Wiktora Poliszczuka nosi tytuł Integralny nacjonalizm ukraiński jako odmiana faszyzmu.
Ten uczony człowiek nie miał łatwego życia. Nie akceptowali go Ukraińcy za odsłanianie trudnej prawdy. Polscy historycy byli zapatrzeni w wizję Giedroycia, nakazującą przemilczanie zbrodni UPA. Wiktor Poliszczuk okazał się dla wszystkich niewygodny, szczególnie naraził się nacjonalistom, hołdującym tradycjom OUN-UPA. Prawdziwe pojednanie polsko-ukraińskie mogłoby nastąpić, gdyby ta zbrodnicza działalność została potępiona. Tymczasem na terenie tzw. Ukrainy Zachodniej powstają coraz to nowe pomniki „bohaterów” – Bandery, Szuchewycza, Kłyma Sawura i innych, prowadzona jest antypolska propaganda.
W swojej książce Gorzka prawda – zbrodniczość OUN-UPA prof. Poliszczuk pisze: Za działalność OUN-UPA ma przyjąć odpowiedzialność obecna władza Ukrainy – jej Parlament i Prezydent. To oni powinni oficjalnie potępić OUN-UPA, odseparować naród ukraiński od tych zbrodniczych organizacji. (...) To samo powinna uczynić w pierwszym rzędzie hierarchia Greckokatolickiej Cerkwi, bowiem pod jej skrzydłem powstała OUN. A także hierarchia Ukraińskiej Cerkwi Prawosławnej, bowiem to jej wierni brali udział w masowych mordach na Wołyniu. (...) Powiedzmy światu prawdę, chociaż jest ona taka gorzka. Moja spowiedź jest pierwszym krokiem w tym kierunku.
Marta Walczewska