Strona główna O nas Kwartalniki Rozmowy Sylwetki Słownik Archiwalia Publikacje Wydawnictwa Kontakt
ul. Piłsudskiego 27,
31-111 Kraków
info@cracovia-leopolis.pl

Facebook

KWARTALNIKI

2005 | 2004 | 2006 | 2003 | 2007 | 2001 | 2002 | 2000 | 1999 | 1998 | 1997 | 1996 | 1995 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019

Barbara Czałczyńska, O FILOZOFACH LWOWSKICH

Przeglądając miesięcznik „Klub Inteligencji Katolickiej” nr 27 z Lubaczowa, natrafiłam na taki oto wierszyk Mariusza Olbromskiego:*

... Ścieżki filozofów zawsze samotne
bo nie ma przecież jednej drogi.
W cieniach lwowskich zaułków
wędrował metafizyk Wartenberg.
Błądził w zadumie profesor Twardowski.
Spotykali się czasem, kłaniali się sobie.
Roman Ingarden wiódł tu przez lata
przedziwny spór o istnienie świata...

Wszyscy wymienieni tworzyli sławną na całą Polskę „szkołę lwowską”. Trudno mi tu scharakteryzować ich dokonania w formie skróconej. Profesor Wartenberg (1868–1938) specjalizował się w filozofii Kanta i był autorem pracy zatytułowanej „Obrona metafizyki”. Profesor Kazimierz Twardowski (1866–1938) był znanym logikiem i semantykiem, założycielem Polskiego Towarzystwa Filozoficznego, oraz miał wielkie zasługi dla organizacji wyższego szkolnictwa w Polsce XX wieku. Jego znane prace to: „O tzw. prawdach względnych” oraz „Rozprawy i artykuły filozoficzne”. Obaj ci uczeni nie dożyli wojny i trzech okupacji oraz niedoli opuszczenia rodzinnego miasta.

Natomiast Roman Ingarden (1895–1970) był zmuszony do opuszczenia Lwowa i przeniósł się do Krakowa. Jego wielką zasługą było to, że nie dopuścił do całkowitego „zmarksizowania” filozofii krakowskiej i skierował zainteresowanie swoich uczniów filozofią swojego mistrza i nauczyciela, Edmunda Husserla. Zadbał o to, ażeby filozofia była prawdziwą nauką, a nie propagandową tubą rządzących Polską w owych czasach komunistów.

Do tej „trójcy” profesorów uniwersytetu lwowskiego dorzuciłabym też Leona Chwistka (1884–1944) – logika, matematyka, filozofa, malarza i teoretyka sztuki. W sztuce był propagatorem nowoczesności, a zwłaszcza modnego podówczas „formizmu”. Zaprzyjaźnił się z grupą krakowskich malarzy (Kantor, Jaremianka, Stern)** i nadał im znaną nam do dziś nazwę „Grupy Krakowskiej”.

* Pan Mariusz Olbromski udzielił swego zezwolenia.
** Charakterystyczne: Leon Chwistek był krakowianinem, a działał we Lwowie, Maria Jaremianka i Jonasz Stern pochodzili zaś „ze stron lwowskich” (Sambor, Kałusz) i działali w Krakowie. Tadeusz Kantor urodził się w połowie drogi między Krakowem i Lwowem – pod Rzeszowem. Patrz także Kultura–Sztuka w tym numerze – o wystawie w krakowskich Krzysztoforach (przyp. red.).