Strona główna O nas Kwartalniki Rozmowy Sylwetki Słownik Archiwalia Publikacje Wydawnictwa Kontakt
ul. Piłsudskiego 27,
31-111 Kraków
info@cracovia-leopolis.pl

Facebook

KWARTALNIKI

2005 | 2004 | 2006 | 2003 | 2007 | 2001 | 2002 | 2000 | 1999 | 1998 | 1997 | 1996 | 1995 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019

KOMU POMNIK WE LWOWIE?

1 stycznia 2012 roku odsłonięto oficjalnie we Lwowie pomnik Stepana Bandery. Stanął w najbliższym sąsiedztwie kościoła św. Elżbiety*.
Plac, na którym stanął pomnik Bandery, w przedwojennym spisie ulic lwowskich nosił imię arcybiskupa Józefa Bilczewskiego – arcypasterza o wielkich zasługach dla archidiecezji lwowskiej, wielkości duchowej i świętości, obrońcy polskości na Kresach (beatyfikował go papież Jan Paweł II). Dzięki metropolicie wybudowano paręset kościołów i kaplic we wschodniej części archidiecezji, gdzie przy gęstej sieci parafii greckokatolickich postępował proces rutenizacji polskich chłopów. Metropolita nie chciał – jak pisał – ani jednej duszy zabrać z obrządku grekokatolickiego na łaciński. Był jednak adresatem bardzo cierpkich uwag ze strony kleru ukraińskiego.
Ten plac za kościołem św. Elżbiety (dziś cerkwi), związany z pamięcią wielkiego arcybiskupa, władze samorządowe Lwowa wybrały jako miejsce i tło dla pomnika Stepana Bandery. Dźwięk tego nazwiska zawsze będzie złowrogi dla polskiego ucha. Nie da się wyrzucić z historii Polski przed i po 1939 roku zbrodniczej, antypolskiej działalności Bandery, czołowego działacza i przywódcy radykalnego skrzydła Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów, której podporządkowana była Ukraińska Powstańcza Armia – UPA – i której polskimi ofiarami były dzieci i starcy, kapłani, nauczyciele i chłopi, a także przed wojną wysokiej rangi urzędnicy państwowi. W bezpośrednich antypolskich akcjach UPA brał udział brat Bandery, młodszy od niego 10 lat, o pseudonimie „Mytar”.
Dla Ukraińców obecnej Zachodniej Ukrainy – geograficznie i mentalnie sięgającej linii Zbrucza – Bandera jest bohaterem narodowym. Urodził się 1 stycznia 1909 r. we wsi Stary Uhrynów w powiecie Kałusz wojew. stanisławowskim, w rodzinie grekokatolickiego parocha (proboszcza) w tejże wsi. Wzrastał w domu, który był centrum nacjonalistyczno-politycznym całej okolicy i Kałusza. Jako uczeń gimnazjum należał już do nielegalnej Ukraińskiej Organizacji Wojskowej (UWO). Rok przed zdaniem matury, w grudniu 1928 r., w stryjskim gimnazjum Bandera z ojcem zostali aresztowani za zorganizowanie antypolskiego wiecu we wsi Bereżnica Szlachecka. Sprawę później umorzono i Bandera rozpoczął w 1929 r. studia na Wydziale Leśno-Rolniczym Politechniki Lwowskiej. Jako członek Związku Ukraińskiej Młodzieży Nacjonalistycznej, działającej konspiracyjnie, wstąpił do OUN, gdzie w 1931 r. objął kierownictwo działu propagandy. Zorganizował m.in. tzw. akcję antymonopolową w II RP, mającą na celu ograniczenie dochodów państwa, w której wzięła udział prawie cała ukraińska społeczność wiejska Małopolski Wschodniej. Pod jego kierownictwem OUN przygotowała też akcję indywidualnego terroru wobec Polaków. Pierwszą ofiarą tej akcji był poseł Tadeusz Hołówko, zastrzelony w Truskawcu w sierpniu 1931 r. Po zamachu i zabójstwie ministra spraw wewnętrznych Bronisława Pierackiego w Warszawie 15 czerwca 1934 r. Bandera został aresztowany. W styczniu 1936 r. otrzymał karę śmierci, zamienioną na dożywocie. Po wybuchu wojny – 10 września 1939 r. – zwolniony w Brześciu, gdzie odsiadywał karę.
Stepan Bandera w latach 30. związał się z niemieckim wywiadem (Abwehrą). Tam też odbył przeszkolenie wojskowo-dywersyjne. Kiedy do Lwowa 30 czerwca 1941 r. wkroczyli Niemcy, tuż za nimi pojawiła się grupa działaczy OUN z Banderą. Z jego inicjatywy 1 lipca 1941 r. proklamowano tam niepodległość Ukrainy i powołano rząd, wierząc w pomoc Niemiec. Rachuby zawiodły. 12 lipca rząd został aresztowany, a Bandera wywieziony do obozu w Sachsenhausen, ale przebywał tam z racji swoich powiązań z Abwehrą na szczególnych prawach. Zwolniony został we wrześniu 1944 r. i osiedlił się w Niemczech. Wybrał status emigracyjnego przywódcy tzw. Zakordonnych Czastin OUN i prowadził działalność w zagranicznych ośrodkach tej nacjonalistycznej organizacji. Zginął w Monachium zastrzelony przez agenta NKWD 15 października 1959 r.
Terrorystycznej ideologii OUN-UPA był wierny całe życie.
Władze Lwowa uczciły ponadto tego nieprzejednanego wroga Polski nadając ulicy, przy której stoi gmach świetnej poziomem nauki i kształcenia w II RP Politechnice Lwowskiej, nazwę Stepana Bandery.
Historia bywa okrutna.


* Świątynia wzniesiona w 1912 r. dzięki inicjatywie i materialnej pomocy arcybiskupa metropolity lwowskiego Józefa Bilczewskiego i polskich kolejarzy dzielnicy gródeckiej.