Strona główna O nas Kwartalniki Rozmowy Sylwetki Słownik Archiwalia Publikacje Wydawnictwa Kontakt
ul. Piłsudskiego 27,
31-111 Kraków
info@cracovia-leopolis.pl

Facebook

KWARTALNIKI

2005 | 2004 | 2006 | 2003 | 2007 | 2001 | 2002 | 2000 | 1999 | 1998 | 1997 | 1996 | 1995 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019

KULTURA, NAUKA

CENTRUM DOKUMENTACJI
• Przy Uniwersytecie Pedagogicznym w Krakowie powstało w tym roku Centrum Dokumentacji Zsyłek, Wypędzeń i Przesiedleń*, którego zadaniem jest badanie i utrwalanie prawdy o przymusowych migracjach Polaków w czasie i po II wojnie światowej. W tym celu gromadzone są dokumenty, w tym fotograficzne i filmowe, przeprowadzane rozmowy z żyjącymi jeszcze Polakami, których losy wojenne rozproszyły po krajach Azji, Afryki, Australii i Nowej Zelandii, obu Ameryk, a także Europy. W wielu krajach wschodu i południa zabezpieczane są cmentarzyki Polaków, którzy trafili w tamte strony, nie mogąc powrócić do Polski czy w ogóle Europy i tam zmarli. Tak się składa, że w większości są to ofiary deportacji z Ziem Wschodnich…
Centrum prowadzi dr Hubert Chudzio z gronem młodych współpracowników. Ostatnio Centrum otrzymało do dyspozycji XIX-wieczny fort w Skotnikach pod Krakowem, gdzie urządzono pokoje pracy i muzeum. W Krakowie i innych miastach pracownicy przedstawiają swoją pracę i jej rezultaty – tu spotykali się z publicznością i członkami TMLiKPW w Klubie Pod Gruszką, w Śródmiejskim Ośrodku Kultury, w szkołach.
*  *  *

Jednym z ciekawych nowych nabytków Centrum jest mundurek harcerski (jako część większego zbioru) dziewczyny wywiezionej z rodziną 10 lutego 1940 z Przemyślan pod Lwowem na Syberię (do Buriacji). Wydostali się stamtąd po układzie Sikorski–Majski i osiedlono ich w Tanzanii. Stamtąd w 1950 r. przewieziono ich do Australii statkiem, którym płynęło 1200 Polaków. Miejscem nowego osiedlenia było Perth. W większości tam spędzili całe życie. Obecnie owa dziewczyna – harcerka przekazała swoje liczne i cenne pamiątki do krakowskiego muzeum. Przywiozły je jej córka i wnuczka – już o niepolskich nazwiskach…

* Po raz pierwszy pisaliśmy o Centrum w CL 1/11 (jeszcze o innej nazwie: Centrum Przymusowych Migracji Polaków).



Nowy cykl konferencji ­kresowych
• Muzeum Górnośląskie w Bytomiu, kierowane przez dr. Dominika Abłamowicza, podjęło organizację nowego cyklu ogólnopolskich konferencji kresowych, zatytułowanych ZACHOWAĆ PAMIĘĆ. ORGANIZACJE KRESOWE W POLSCE. Pierwsza konferencja odbyła się w Bytomiu w dniach 15–16 czerwca i objęła 14 referatów i prezentacji odnoszących się zarówno do problematyki teoretycznej, jak i wąskich tematów dotyczących ziem wschodnich II Rzeczypospolitej. Współorganizatorem konferencji była p. Danuta Skalska, której aktywność znamy od wielu lat – choćby poprzez słynną „Pacałychę”, lecz nie tylko.
Pomimo zaproszenia nie mieliśmy możliwości wzięcia udziału w tym naukowym spotkaniu – treść referatów spodziewamy się poznać poprzez wydawnictwo, które prędzej czy później się ukaże. Tymczasem ograniczamy się do przedstawienia autorów i ich referatów, wymienionych w zaproszeniu.

W grupie pierwszej dotyczącej problematyki ogólnoteoretycznej znajdujemy:
–    prof. A. Miziołek, Aspekty edukacyjne wspierania organizacji kresowych przez Senat RP
–    dr D. Abłamowicz, O potrzebie pamięci Kresów. Co pozostało?
–    T. Kuba Kozłowski, Sentyment, powinność, inspiracja. Popularyzacja kulturowego i historycznego dziedzictwa Kresów przez Dom Spotkań z Historią w Warszawie w latach 2007–2012
–    dr J. Januszewska-Jurkiewicz, Bastiony Rzeczypospolitej czy ubogie peryferie? Kresy w publicystyce okresu międzywojennego
–    R. Wyszyński, Karta Polaka a podobne rozwiązania w Europie Środkowej
Druga grupa to referaty na temat deportacji i martyrologii:
–    dr M. Wieloch, Kto ginął w dołach ponarskich?
–    Aneta Hoffman, Fundacja Kresy-Syberia – międzynarodowy projekt dokumentowania losów Kresowian
Trzecia grupa wymienia dokonania:
–    A. Rybicki, Kresy w zbiorach Muzeum Historii Fotografii (w Krakowie)
–    S.P. Makara, Muzeum Kresów w Lubaczowie a dziedzictwo kulturowe Archidiecezji Lwowskiej
–    B. Kubit, Gliwiccy Kresowianie, projekt badawczy Muzeum w Gliwicach
–    dr Z. Gładkowski, „Wspólnota Polska” – Koło Wilno z Warmii
–    M. Dobkowski, Dział Kresów Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu – kolekcja i działalność
Czwarta grupa – różne:
–    M. Dobkowski, Pierwszy mecz, pierwsza bramka, czyli o początkach piłki nożnej na ziemiach polskich
–    T. Kuba Kozłowski, Opowieści z Kresów – Polesia czar. Włóczęga po ostępach Słowiańszczyzny.
 

KILAR I JASNA GÓRA
• 1 maja ’12 odbył się w Bazylice Jasnogórskiej 22. Międzynarodowy Festiwal Muzyki Sakralnej „Gaude Mater”. W czasie koncertu inauguracyjnego wykonano trzy utwory Wojciecha Kilara: Bogurodzica (skomponowana 1975), Exodus (1981) i Angelus (1984). Równocześnie obchodzono 80. urodziny Kompozytora, który urodził się we Lwowie, a mieszka od II wojny w Katowicach. Z tej okazji w parkowym pawilonie w Częstochowie otwarto również wystawę zatytułowaną: Wojciech Kilar teraz, teraz, teraz i… amen.
Wymienione kompozycje Kilara należą do muzyki filmowej, ale – jak sam twierdzi – nie stanowią głównego nurtu jego twórczości. Są to jednak szczególne dzieła filmu: Sól ziemi czarnej, Perła w koronie, Faustyna, Śmierć jak kromka chleba, Paciorki jednego różańca, Korczak, Brat naszego Boga, Pan Tadeusz, Pianista i jeszcze sporo innych.

 

• Miła wiadomość: nasz znakomity dyrygent, twórca i wieloletni dyrektor zespołu „Capella Cracoviensis” Stanisław Gałoński otrzymał ostatnio prestiżową nagrodę Złotego Orfeusza, przyznaną przez paryską Academie du Disque Lyrique za pierwszą na świecie rejestrację Opera Omnia Mikołaja Zieleńskiego. Komplet dzieł naszego kompozytora z XVI/XVII w. obejmuje 6 płyt. Nagrania trwały trzy lata.
Stanisław Gałoński, urodzony koło Trembowli, obchodzi w tym roku 70-lecie swojej pracy artystycznej.

KADET WSPOMINA
• Znany już z łamów naszego kwartalnika* p. Zenon Malik, lwowski kadet, ofiarował nam dwa zdjęcia z okresu nauki w Korpusie Kadetów Marszałka Piłsudskiego we Lwowie, gdzie w latach trzydziestych minionego wieku spędził 5 lat.
Na pierwszym zdjęciu kadet Zenon (po prawej) ze swym ojcem i kolegą** w czasie spaceru (na przepustce!) w śródmieściu Lwowa – rok 1937. Ojciec Zenona, Stanisław, był kapitanem Korpusu Ochrony Pogranicza (KOP), dowódcą Kompanii Granicznej na Wileńszczyźnie. W czasie wojny wyjechał z 20 PP przez Rumunię i Francję do W. Brytanii, po latach wrócił do Polski (ówczesnej PRL).
Drugie zdjęcie: kadet Zenon z rodzicami na urlopie w Krakowie (1939). Na tym zdjęciu widzimy letni mundur kadeta: bluza i czapka w kolorze khaki do granatowych spodni.

*    Z p. Zenonem Malikiem przeprowadziliśmy rozmowę zamieszczoną w CL 1/03.
**    Kdt January Rusch; w czasie wojny poległ jako żołnierz AK.