Strona główna O nas Kwartalniki Rozmowy Sylwetki Słownik Archiwalia Publikacje Wydawnictwa Kontakt
ul. Piłsudskiego 27,
31-111 Kraków
info@cracovia-leopolis.pl

Facebook

KWARTALNIKI

2005 | 2004 | 2006 | 2003 | 2007 | 2001 | 2002 | 2000 | 1999 | 1998 | 1997 | 1996 | 1995 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020

PAMIĘTAJMY, NIE ZAPOMINAJMY

Zbliża się wielkimi krokami 25. rocznica istnienia naszego oddziału – Krakowskiego Oddziału Towarzystwa Miłośników Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich – 1989–2014. Będzie na pewno jakaś uroczystość z tej racji, ale trzeba też będzie wydać pamiątkowy folder (co najmniej!), tak jak to czyniliśmy na 10-, 15- i 20-lecie. Na przygotowanie mamy zapewne jeszcze trochę czasu, ale już teraz wypada bodaj z grubsza zastanowić się – pamięć jest ulotna, co w ciągu mijających 25 lat zostało naszymi siłami dokonane. Ktoś kiedyś bowiem napisze takie opracowanie historyczne o całym Towarzystwie (o wszystkich, dość licznych towarzystwach kresowych), ale i o nas, których los rzucił do Krakowa.
Te 25 lat to kilka okresów, w których priorytety się zmieniały. Zaczynaliśmy od akcji pomocy dla rodaków żyjących za jałtańskim kordonem. Woziliśmy żywność, odzież, książki, zapraszaliśmy starszych i młodzież na pobyty wakacyjne i wycieczki, by dać okazję poznania tych niezajętych stron i miejsc wspólnego, ojczystego kraju. W innych jeszcze zakresach pomocy współpracowaliśmy przez szereg lat
z krakowskim oddziałem Stowarzyszenia „Wspólnota Polska”1.
Po paru latach pomoc rodakom przybrała szersze formy. Kontakty między rodakami z obu stron kordonu stały się bardziej bezpośrednie, kiedy rozpoczęła się era wycieczek w tamte strony, wymiana grup młodzieży między krajowymi szkołami a polską młodzieżą szkolną z tamtej strony. Nasz Oddział nawiązał kontakty z kilkoma tutejszymi szkołami2, służąc różnymi formami współpracy.
Kolejna – zapewne najważniejsza – forma naszej aktywności to działalność związana z ratowaniem bezcennego historycznie i artystycznie cmentarza Łyczakowskiego, ale także, doraźnie – paru innych. Od szeregu lat w dniach WW Świętych i Zaduszki organizowana jest kwesta na czterech cmentarzach krakowskich. Zebrane fundusze pomagają działaczom lwowskim w robotach renowacyjnych, przy stałych konsultacjach merytorycznych ze strony członków OK. Inicjatywa, która powstała w Krakowie3, została podjęta przez kilka innych jeszcze oddziałów Towarzystwa.
Do ważnych form działalności Oddziału należy wydawanie od 1995 r. kwartalnika „Cracovia–Leopolis”. Pismo to, jak Czytelnicy wiedzą, jest od lat wspomagane finansowo przez Wydział Kultury i Dziedzictwa Narodowego Urzędu Miasta Krakowa, a od niedawna jeszcze przez Radę Ochrony Pamięci Walk
i Męczeństwa w Warszawie (do końca 2013 r. będzie to 76 numerów, ale 79 zeszytów)4. Edycję CL uzupełniło wydanie dotąd 12 książeczek-broszur5, związanych z problematyką kwartalnika – jako „Biblioteki CL”. Pismo jest czytane w wielu ośrodkach krajowych oraz za kordonem, dostępne jest również w wersji elektronicznej. Równocześnie wydawane jest czasopismo historyczne pt. „Ulica Na Bajkach” – wyszło dotąd prawie 300 numerów (do nr 100 nosiło nazwę „Informator TMLiKPW)6.
Tradycyjne są comiesięczne zebrania historyczno-kulturalno-muzyczne członków, z odczytami oraz spotkaniami z ciekawymi ludźmi, autorami i artystami7. Pierwotnie organizowane w klasztorze
oo. Dominikanów (od lat 1980. do końca roku 2012, najpierw w „Krypcie”, później w Kapitularzu – patrz
CL 3/06)8, potem także w Klubie „Zaułek”9 (do końca półrocza 2011) i ostatnio w Klubie „Pod Gruszką” – te ostatnie dzięki uprzejmości Śródmiejskiego Ośrodka Kultury.
Oprócz powyższych, najważniejszych pól aktywności jest również kilka ubocznych. Należą do nich przede wszystkim starania prowadzone od szeregu lat o założenie w Polsce Instytutu Polskiego Dziedzictwa Historii i Kultury Kresów Wschodnich. Jego program został wyczerpująco opracowany i opublikowany parokrotnie10.
Innym tematem jest Archiwum Wschodnich Małopolan – wyjaśniamy w przypisie11.
Są i inne, doraźne formy działań: konsultacje dla młodzieży akademickiej i licealnej przy opracowaniach tematów kresowych, szeroka korespondencja z czytelnikami i innymi osobami, zwracającymi się
o informacje lub udzielającymi takowe, z autorami.
Trzeba na koniec podkreślić, że Oddział Krakowski pozostaje w stałym kontakcie z dużą częścią spośród kilkudziesięciu oddziałów TMLiKPW na terenie kraju, w tym z Zarządem Głównym we Wrocławiu. Równie bliskie więzy łączą nas z Federacją Organizacji Polskich we Lwowie.
A czego nam potrzeba najbardziej? Nowych, młodych działaczy, bo mimo wielkiego zainteresowania korzeniami i rozumienia narodowej godności – czasy nie ułatwiają tego, co bezinteresowne. Przypominajmy więc, żeby nie zapominali!


PRZYPISY
1    W tej dziedzinie do osób najbardziej zasłużonych należały przez szereg lat Romana Machowska, Teresa Wilkowa, Barbara Olasińska.
2    Jest to przede wszystkim Gimnazjum nr 1 im. Szymona Konarskiego w Krakowie.
3    W kolejnych okresach osobami najbardziej aktywnymi byli: Andrzej Chlipalski (inicjatywa), Jerzy Żuk (†), Adam Gyurkovich, Stanisław Czerny, Ryszard Defort, Edward Adles.
4    Inicjatorem wydawnictwa i redaktorem naczelnym jest A. Chlipalski. Do osób, których działalność
w redakcji była najbardziej owocna, należeli przez lata: M. Taszycka, J. Paluch, K. Stafińska, D. Trylska-Siekańska, B. Szumska, A. Madej, M. Walczewska, A. Stengl, a także grafik B. Prądzyński (†). Skład komputerowy wykonuje od samego początku wydawnictwo FALL (od wielu lat – Piotr Rachwaniec).
5    W tym 2 tomy (11 i 12) wydane poza TMLiKPW.
6    Twórcą tego pisma jest prof. Jerzy Kowalczuk.
7    Program artystyczny tworzyli najczęściej Jerzy Bożyk i Jaga Wrońska (muzyka i śpiew, wcześ­niej zespół „Pro-Contra”), Roman Hnatowicz (recytacje, †), Piotr Korpanty (relacje i przeźrocza z podróży), Ryszard Kucała (filmy) oraz chóry: „Organum”, „Amicus”, Akademicki, Cecyliański, Mariański, „Con Amore”, Chór I Liceum.
8    Jeszcze przed powstaniem Towarzystwa (1988) spotkania rozpoczął i prowadził Stanisław Wasiuczyński, później, aż do końca – Zdzisława Stopczyńska.
9    Drugi cykl spotkań zainicjował i prowadził A. Chlipalski, od 2010 r. objęła Anna Stengl. Klubem „Zaułek” kierowała Barbara Kościk.
10    M.in. w roczniku XIII Rady Ochrony Pamięci WiM „Niepodległość i Pamięć” (Warszawa 2006),
w tomie Muzeum Niepodległości Dziedzictwo i pamięć Kresów Wschodnich Rzeczypospolitej (Warszawa 2009) oraz w CL 1/10 w artykule W jakim kierunku.
11    Archiwum Wschodnich Małopolan, prowadzone od kilkunastu lat, stanowi zbiór nazwisk osób i rodzin pochodzących z obszaru Małopolski Wschodniej (zza jałtańskiego kordonu), z wszelkimi informacjami ich dotyczącymi, pochodzącymi z literatury, prasy (dawnej i obecnej), relacji ludzi, znających te dane i problematykę.