Strona główna O nas Kwartalniki Rozmowy Sylwetki Słownik Archiwalia Publikacje Wydawnictwa Kontakt
ul. Piłsudskiego 27,
31-111 Kraków
info@cracovia-leopolis.pl

Facebook

KWARTALNIKI

2005 | 2004 | 2006 | 2003 | 2007 | 2001 | 2002 | 2000 | 1999 | 1998 | 1997 | 1996 | 1995 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020

KULTURA, NAUKA

 

SEMINARIUM

PRZEDWOJENNY LWÓW I JEGO UCZENI

sylwetki, działalność naukowa, osiągnięcia

 

28 września 2015 r. odbyło się w Krakowie seminarium pod tytułem jw., zorganizowane przez Instytut Geografii Uniwersytetu Pedagogicznego oraz Śródmiejski Ośrodek Kultury, przy patronacie Krakowskiego Oddziału Towarzystwa Miłośników Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich.

Seminarium odbyło się w siedzibie ŚOK i objęło 15 referatów, wygłoszonych przez naukowców z Krakowa i pięciu innych miast. Trwało przez cały dzień (z krótkimi przerwami).

 

REFERATY

dr hab. Katarzyna Dormus, prof. Instytutu Historii Nauki PAN: Lwowskie środowisko historyków wychowania

dr hab. Paweł Polak, Uniwersytet Papieski JPII, Kraków, Katedra Filozofii Przyrody: Lwowska filozofia w nauce przed II wojną światową (poza kręgiem uczniów ks. Twardowskiego)

dr hab. Anna Trojanowska, prof. Instytutu Historii Nauki PAN: Mieczysław Dunin-Wąsowicz (1849–1913), chemik miejski we Lwowie

dr Agnieszka Rzepiela, Muzeum Farmacji Collegium Medium UJ, Kraków: Prof. Henryk Ruebenbauer – od laboratorium chemicznego do rozważań o zawodzie aptekarza

dr Sławomir Dorocki, mgr Paweł Brzegowy, Instytut Geografii Uniw. Pedagogicznego, Kraków: Antoni Rehman (1840–1917) – pierwszy geograf Lwowa

dr hab. Witold Wilczyński, prof. Instytutu Geografii Uniw. Pedagogicznego, Kraków: O geograficznym dorobku Eugeniusza Romera

prof. dr hab. Monika Waksmundzka-Hajnos, Zakład Chemii Nieorganicznej Uniwersytetu Medycznego w Lublinie: Stefan Banach – fakty znane i nieznane

dr hab. Adam Redzik, Instytut Profilaktyki Społecznej i Resocjalizacji Uniw. Warszawskiego: Osiągnięcia uczonych z Wydziału Prawa Uniwersytetu JK we Lwowie

dr Renata Wiaderka-Kuśnierz, Instytut Historii i Politologii Akad. Pomorskiej, Słupsk: Profesor Leon hr. Piniński (1857–1938) – lwowski prawnik, polityk, historyk sztuki i kompozytor

dr hab. Krzysztof Królczyk, Instytut Historii Uniwersytetu w Poznaniu: Ludwik Ćwikliński – profesor filologii klasycznej na Uniwersytecie Lwowskim

prof. dr hab. Stefan Ciara, Instytut Historyczny, Uniw. Warszawski: Dr Helena Polaczkówna (1881–1942) – kustosz Archiwum Bernardyńskiego we Lwowie, docent nauk pomocniczych historii

prof. dr hab. Barbara Gierszewska, Instytut Filologii Polskiej Uniwersytetu w Kielcach: Marzenia o katedrze? O doktoratach i karierach naukowych absolwentów UJK we Lwowie

Tomasz Kuba Kozłowski, Dom Spotkań z Historią w Warszawie: Lwowiak przyszywany. Profesor Leon Kozłowski jako kierownik katedry prehistorii Uniwersytetu JK w latach 1921–1939

dr Stanisław Dziedzic, Wydział Kultury i Dziedzictwa Narodowego Urzędu M. Krakowa: Józef Bilczewski – z uniwersyteckiej katedry na stolicę arcybiskupią we Lwowie

prof. dr hab. Agnieszka Cieślikowa, Instytut Historii PAN, Warszawa: Szybowcowa kolebka – wokół Instytutu Techniki Szybownictwa we Lwowie 1932–1939

mgr Weronika Drohobycka-Grzesiak, Instytut Historii Sztuki UJ, Kraków: Uczeni-konstruktorzy Politechniki Lwowskiej.


 

Muzyka W STARYM KRAKOWIE

 

Otrzymaliśmy od Dyrektora Stanisława Gałońskiego zaproszenie na XL Festiwal Muzyka w Starym Krakowie, którego p. Gałoński jest twórcą i dyrektorem artystycznym.

Przypomnijmy na wstępie, że S. Gałoński jest postacią z naszych wschodnio­małopolskich stron – urodził się w Trembowli. Po II wojnie znalazł się w Krakowie [studia] i tu założył dwie ważne instytucje muzyczne: Capellę Cracoviensis, którą prowadził do niedawna, oraz właśnie coroczne festiwale Muzyka w Starym Krakowie, które urządzane są pod Jego kierownictwem artystycznym i organizacyjnym od 1976 roku do dziś. Oby jak najdłużej!

Tegoroczny, czterdziesty Festiwal odbył się w dniach 15–31 sierpnia. Złożyły się nań 22 koncerty z udziałem wielu znakomitych zespołów krajowych i zagranicznych, a także ze Lwowa. Wśród artystów znaleźliśmy znane nam nazwiska, m.in. K. Pendereckiego, K. Danczowskiej, E. Stefańskiej, K. Jakowicza, I. Monighettiego, dyrygenta S. Krawczyńskiego. Naszą szczególną uwagę zwrócił Kwartet Leopolis (ukraiński) z cyklu „Młode talenty”.

To nie wszystko. Dowiedzieliśmy się przy tej okazji, że w tym samym terminie (2. poł. sierpnia ’15) odbywa się analogiczny, choć skromniejszy festiwal pod nazwą Muzyka w Starym Lwowie, urządzany przez Ukraińców, jednak przy pełnej współpracy z współorganizatorem dyr. Gałońskim i Festiwalem Muzyka w Starym Krakowie. Tegoroczny II Festiwal objął 14 koncertów, wykonywanych przez artystów lokalnych i z RP.

Warto zwrócić uwagę na miejsca wykonywania koncertów. Oto zauważyliśmy tam kilka wymienionych wnętrz cerkiewnych i b. kościelnych (zabranych) oraz – kościół św. Marii Magdaleny, uważany tam za salę muzyki organowej i z tego tytułu niezwracany na własność rzymskim katolikom. Okazuje się więc, że wykonywanie muzyki w czynnych świątyniach jest tam możliwe, a utrudnienia są stosowane jedynie wobec Kościoła rzymskokatolickiego.

 

Zamek w Żółkwi

 

Plan zamku w Żółkwi

 

24 czerwca br. podpisany został list intencyjny w sprawie współpracy przy tworzeniu projektu stałej ekspozycji w zamku w Żółkwi.

Zamek w XVI wieku należał do hetmana wielkiego koronnego Stanisława Żółkiewskiego (1547–1620), a w późniejszym okresie należał do rodziny Sobieskich. W tamtejszej kolegiacie pw. św. Wawrzyńca znajdują się nagrobki i sarkofagi Żółkiewskich: Stanisława, żony Reginy z Herburtów, jego syna Jana (zm. 1623) – starosty hrubieszowskiego i jaworowskiego, oraz córki Zofii z Żółkiewskich Daniłowiczowej (1590–1634) – wojewodziny ruskiej, kasztelana krakowskiego Jakuba Sobieskiego (1591–1646) – ojca króla Jana III Sobieskiego i starosty korsuńskiego i czehryńskiego Stanisława Daniłowicza (1609–1636).

List intencyjny podpisali Leszek Zegzda – członek Zarządu Województwa Małopolskiego, Włodzimierz Gorycz – dyrektor Państwowego Historyczno-Architektonicznego Rezerwatu w Żółkwi oraz Michał Niezabitowski – dyrektor Muzeum Historycznego Miasta Krakowa.

Wystawa w żółkiewskim zamku ma pokazywać chwałę rycerstwa polskiego i ruskiego, historię Żółkwi i rodów Żółkiewskich i Sobieskich oraz związanego z tymi miejscami hetmana ukraińskiego Iwana Mazepy (1639–1709).

Warto przypomnieć, że w latach 90. XX w. uchwałą Rady Miasta Krakowa z gminnych pieniędzy ufundowano miedziany dach na kolegiacie w Żółkwi.

 

Secesja we Lwowie

11 sierpnia 2015 roku została otwarta w Krakowie na pl. Szczepańskim wystawa Secesja we Lwowie. Ekspozycja, złożona z 40 plansz, na kortenowych kratach ma na celu popularyzację zabytków lwowskiej secesji i odkrycia na nowo jej piękna. Wystawa „Secesja we Lwowie” prezentuje ułamek jednego z najznakomitszych i dobrze zachowanych zespołów architektonicznych Europy Środkowo-Wschodniej z początku XX w.

Zabytki te swoją unikalność zawdzięczają wybitnym architektom związanym z Politechniką Lwowską.

Przykładem wyjątkowego charakteru tej architektury jest zdobnictwo zaczerpnięte ze stylu zakopiańskiego czy huculszczyzny. Rozwiązania te są unikalne, występują tylko na terenie Galicji.

Organizacja tej nietypowej wystawy zbiega się z tegorocznymi obchodami 130. rocznicy urodzin Witkacego oraz 100. rocznicy śmierci jego ojca Stanisława Witkiewicza, twórcy stylu zakopiańskiego.

 

MARIA TASZYCKA

1934–2015

 

Znaliśmy Ją jeszcze przed zawiązaniem się naszego Towarzystwa w Krakowie, kiedy spotykaliśmy się w różnych klubach i lokalach, działając półoficjalnie społecznie i towarzysko. W 1989 r. Towarzystwo Miłośników Lwowa (nieco później i Kresów Płd.Wsch.) stało się oficjalne i wtedy rozpoczęły się różne poważne akcje. W 1995 roku powołaliśmy kwartalnik „Cracovia–Leopolis”, a w gronie redaktorów znalazła się również pani Maria Taszycka. Jej aktywność okazała się szczególna: już od pierwszego numeru podjęła opracowywanie haseł do słownika geograficzno-historycznego, który stał się ważnym elementem kwartalnika. Omawiano w nim miejscowości zabranych nam po wojnie światowej Ziem Południowo-Wschodnich II Rzeczypospolitej, czasem również Wołynia. Były to miasta, miasteczka i ciekawsze wsie, z którymi wiązała się szczególna historia i zabytkowe obiekty. W sumie opracowała circa 350 haseł słownikowych do ok. 60 numerów kwartalnika. Praca pani Marii Taszyckiej powinna być zaczynem do dalszych opracowań geograficzno-historycznych dla przyszłego Instytutu Polskiego Dziedzictwa Historii i Kultury Ziem Południowo-Wschodnich.

Pani Maria, pracując etatowo (jeszcze przed emeryturą) w krakowskim Muzeum Narodowym miała możliwość korzystania ze zgromadzonych w tamtejszej bibliotece książek historycznych, przewodników, albumów. Czyniła to przez niemal 15 lat, do czasu, gdy Jej siły fizyczne na to pozwalały (dźwiganie często opasłych tomów, wspinanie się po drabinach). Przez pewien czas inne osoby starały się Ją zastąpić, brakowało im jednak podobnej inicjatywy i samozaparcia. W końcu słownik musiał na razie upaść…

Maria Taszycka urodziła się we Lwowie w 1934 r. Była córką Witolda Taszyckiego, znakomitego profesora polonisty na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie, a po II wojnie na UJ w Krakowie. Matką była Halina z Gieysztorów.

Studia historii sztuki ukończyła na UJ w Krakowie, tam też się doktoryzowała. Jej specjalnością stały się zabytkowe tkaniny i hafty polskie, zachodnioeuropejskie i orientalne. Była autorytetem w tej dziedzinie, ogłosiła szereg publikacji. Przez wiele lat była kustoszem, kierownikiem tego działu.

Była człowiekiem dużej szlachetności, uznawano Jej subtelną inteligencję, osobisty urok, poczucie humoru. Zapamiętamy Ją jako oddaną Lwowiankę i zasłużoną członkinię naszego Towarzystwa.

Pogrzeb odbył się 24 lipca na cmentarzu Salwatorskim w Krakowie.