Strona główna O nas Kwartalniki Rozmowy Sylwetki Słownik Archiwalia Publikacje Wydawnictwa Kontakt
ul. Piłsudskiego 27,
31-111 Kraków
info@cracovia-leopolis.pl

Facebook

KWARTALNIKI

2005 | 2004 | 2006 | 2003 | 2007 | 2001 | 2002 | 2000 | 1999 | 1998 | 1997 | 1996 | 1995 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016

NOWE KSIĄŻKI

 Wydana przez wydawnictwo Prószyński i S-ka w 2016 r. powieść Pora westchnień, pora burz Magdaleny Kawki (rocznik 1971) z Poznania mile może zaskoczyć kresowych czytelników. Autorka jest absolwentką socjologii Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu, nigdy nie pracowała jako socjolog, parała się kwiaciarstwem, była urzędniczką, dziennikarką, właścicielką agencji reklamowej, ale w swoich publikacjach papierowych i internetowych często poruszała tematy wychowawcze. W 2010 r. wydała Przygody Kosmatka kilkulatka. Poradnik odpowiedzialnego rodzica. Jej pierwszą powieścią była Sztuka latania, następnymi Alicja w krainie konieczności, Rzeka zimna oraz W zakątku cmentarza, czyli koniec wieczności.

Krytycy uważają, że jej powieści należą do mainstreamu kultury popularnej (co wcale nie musi mieć pejoratywnego zabarwienia) literatury kobiecej. Tematem jej powieści są głównie trudne relacje międzyludzkie. I takąż powieścią jest też Pora westchnień, pora burz. A dlaczego miałaby zainteresować kresowego, a właściwie lwowskiego czytelnika? A no dlatego, że akcja dzieje się we Lwowie w latach 1938, 1939 i pierwszej połowie 1940, a główna bohaterka Lilka Lindner i jej koleżanki (pochodzące z tego lwowskiego tygla narodów, bo jest wśród nich i Żydówka, i Ormianka, i Rusinka, sama Lilka wywodzi się z rodziny niemieckiej) przygotowują się do matury w słynnej „Magdusi”, czyli szkole św. Marii Magdaleny. Data założenia: 16 października 1816 – czy można to uważać za swoisty hołd złożony tej 200-letniej i do dzisiaj działającej szkole? W pewnym sensie tak, choć może tylko pośrednio poprzez fakt, że szkoła jest we Lwowie, a jak mówi autorka: we Lwowie urodzili się moi dziadkowie. Po wojnie przyjechali na Ziemie Odzyskane, ale do końca życia nosili w sercu tamten świat katulających się tramwajów, śpiewnie zaciągających handełesów i burzliwej młodości spędzonej w tym najpiękniejszym z miast. Czyli autorka z całą pewnością doświadczyła Lwowa, wyssała go nie tyle z mlekiem matki, co z niekończących się opowieści wyniesionych z rodzinnego domu. Z całą pewnością korzystała też ze źródeł historycznych (np. Karolina Lanckorońska). Autorka z głęboką miłością opisuje ulice, kawiarnie, kina, ludzi, wydarzenia i ten specyficzny klimat miasta Semper fide­lis. Język powieści często okraszony jest „kwiatkami” bałaku. Mimo tragicznych czasów (początki pierwszych sowietów) i dramatycznych sytuacji jest tu spora doza humoru. Dobrze się tę powieść czyta. Pora westchnień, czyli pierwszych miłości, oraz pora burz, czyli wojna, szybkie dorastanie i sprawdzian „człowieczeństwa, które nie ma nic wspólnego z narodowością, językiem ani wyznawaną religią”. Dla młodych czytelników jest to dodatkowa lekcja zbeletryzowanej historii, która, miejmy nadzieję, będzie jeszcze jednym przyczynkiem do „ocalenia od zapomnienia” i być może obudzi większe zainteresowanie i zachęci do sięgnięcia po opracowania historyczne dotyczące Lwowa i Kresów. Oczywiście najlepiej by było, gdyby zachęciła do wyprawy do Lwowa i na Kresy i poznania osobiście tych jakże tam jeszcze licznych śladów polskości.

Anna Madej

 

 W ramach serii wydawniczej Zabytki kultury polskiej poza granicami kraju pod redakcją prof. Ryszarda Brykowskiego ukazała się w 2003 r. książka napisana przez Margeritę Szulińską, Jana Szulińskiego i Jarosława Zielińskiego pt. Skała nad Zbruczem (seria A zeszyt 4). Książka powstała na podstawie materiałów zebranych podczas prac dokumentacyjnych prowadzonych na Podolu przez Koło Naukowe Historyków Sztuki przy Uniwersytecie im. Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie.

Prace odbywały się przy współdziałaniu i dzięki środkom Stowarzyszenia Wspólnota Polska oraz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W ramach badań wykonano szczegółową dokumentację cmentarzy na terenie przedwojennych powiatów RP oraz opisano architekturę i rozwój przestrzenny miast i miasteczek dawnych Kresów Wschodnich. W omawianej książce opisano historię kilkutysięcznego miasteczka, jakim jest Skała, jej architekturę z zabytkami oraz współczesne budownictwo, głównie z okresu postsowieckiego. W czasie zawieruchy wojennej ze społeczności małego miasteczka zniknęli Żydzi i Polacy, a w latach budowy komunizmu wymieniona została ludność ukraińska. W związku z tym inwentaryzatorzy mieli trudności ze znalezieniem informatorów pamiętających czasy wcześniejsze.

Oto tytuły głównych rozdziałów książki mówiące o zawartych w niej treściach:

–    Historia Skały

–    Zamek starostów skalskich i pałac Adama Tarły

–    Zespół pałacowo-parkowy rodziny Gołuchowskich

–    Zasoby oraz stan zachowania architektury, budownictwa i infrastruktury wiejskiej

–    Charakterystyka świątyń oraz świeckich obiektów użyteczności publicznej

–    Typologia domu mieszkalnego

–    Charakterystyka stylów oraz elementów i detali architektonicznych

–    Cmentarze.

Skała nad Zbruczem (obecnie Skała Podolska) należy do najbardziej typowych niewielkich miasteczek, jakie ukształtowały się w czasach Rzeczypospolitej Obojga Narodów.

Wydawnictwo zawiera 150 stron,62 zdjęcia,plan miasta i szkice niektórych obiektów.                                                              

(DTS)

 

 Praca Kilar. Geniusz o dwóch twarzach Marii Wilczek-Krupy to kolejna Krakowska Książka Miesiąca. W Śródmiejskim Ośrodku Kultury autorka opowiadała o swych rozmowach z wybitnym twórcą.

Książka to efekt pracy nad dysertacją doktorską poświęconą muzyce filmowej Kilara. Godziny rozmów z kompozytorem zbliżyły tych dwoje – zwłaszcza, gdy okazało się, że mają podobną pasję: kryminały Agaty Christie (najbardziej ulubiony: Zabójstwo Rogera Ackroyda) oraz horrory Stephena Kinga (Misery).

Powstała wspaniała biografia, którą czyta się świetnie. Pokazuje bowiem Kilara jako pełnokrwistego, pełnego sprzeczności człowieka, niekryjącego, że tkwią w nim Dr Jekyll i Mr Hyde, a do tego odsłania kulisy jego pracy twórczej.

Powstanie tej biografii zasugerował sam kompozytor, który nie chcąc zgodzić się na udział w planowanym filmie dokumentalnym o sobie, rzucił pewnego razu: Gdy umrę, napisze pani o mnie książkę.

I faktycznie, po śmierci Kilara, w grudniu 2013 roku, zaczęłam gromadzić materiały do tej biografii.

Trwało to rok, kolejne pół zajęło mi pisanie. Oczywiście miałam już kilkadziesiąt godzin nagranych rozmów – mówi Maria Wilczek-Krupa. Jak dodaje, te rozmowy były doświadczeniem wręcz mistycznym: – Kilar miał wiele do powiedzenia na różne tematy, a fakt, że przeżył wojnę, że tyle doświadczył, że spotkał jako kompozytor innych wspaniałych twórców, sprawiał, że te rozmowy były dla mnie ogromnym przeżyciem.

I my też dowiadujemy się wiele tak o Kilarze – a autorka umiała skłonić go do zwierzeń, jak i m.in. o Kutzu, Zanussim, Wajdzie, Polańskim, Cop­poli. Kto ciekaw, niech sięgnie po tę książkę.

Wacław Krupiński

 

Sławomir Koper – autor poczytnych przewodników historyczno-krajoznawczych, opisujący pozostałości polskiej kultury na Ziemiach Utraconych, stwierdził, że odczuwa lekki niedosyt, bo zawarty w dotychczasowych jego książkach materiał ilustracyjny nie oddawał w pełni urody omawianych obiektów i prawdy o nich. W wyniku tych przemyśleń wydał album Moje kresy sentymentalne (Bellona, Warszawa 2015), gdzie słowa odgrywają, rolę równorzędną z obrazem. Czytelnik oglądając kolorowe zdjęcia w albumie-przewodniku otrzymuje równocześnie lekcję historii w tekstach. W 5 głównych rozdziałach – grupujących po kilka podrozdziałów – poznajemy historię zarówno zamków i magnackich siedzib takich jak Żółkiew, Podhorce, Brody, Olesko, Zbaraż, Ołyka, Kamieniec Podolski… jak i dzieje ludności zamieszkującej tę ziemię i broniącej jej przed wrogimi napadami. Opisane zostały miasta takie jak Krzemieniec – z jego piękną architekturą i sławnym Liceum, Drohobycz, Ostróg, Łuck, Borysław…

Autor rozpoczynając albumową serię o Ziemiach Utraconych zapowiada następną pozycję poświęconą wyłącznie miastu nad Pełtwią, ponieważ Lwów zasługuje na osobne potraktowanie. Później ukazać się powinny albumy dotyczące obszarów w Wielkim Księstwie Litewskim oraz Wilna i Grodna.

                                                                        (DTS)