Strona główna O nas Kwartalniki Rozmowy Sylwetki Słownik Archiwalia Publikacje Wydawnictwa Kontakt
ul. Piłsudskiego 27,
31-111 Kraków
info@cracovia-leopolis.pl

Facebook

KWARTALNIKI

2005 | 2004 | 2006 | 2003 | 2007 | 2001 | 2002 | 2000 | 1999 | 1998 | 1997 | 1996 | 1995 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019

Gerard Labuda, NARODZINY POLSKO-UKRAIŃSKIEJ GRANICY ETNICZNEJ. WNIOSKI

Z analizy „faktów źródłowych” wynikają właściwe „fakty historyczne”, które jako takie powinny być uwzględniane przez archeologów i językoznawców-
-onomastów w ich własnych badaniach:

a) Najpóźniej w połowie X wieku ziemie między Odrą i górną Wisłą, a także ziemie Wiślan (Kraków, Sandomierz) oraz dalej ziemie aż po Bug i Styr na wschodzie, dostały się pod panowanie Czechów; wcześniej były one rządzone przez miejscowych książąt plemiennych. Jednym z nich był książę Wiślan, który w latach siedemdziesiątych IX wieku został wzięty w niewolę przez księcia morawskiego Świętopełka (870?–894) i na cudzej ziemi ochrzczony; ewentualny podbój ziemi Wiślan przez Morawian nie zostawił w Polsce południowej trwalszych śladów. Zawłaszczenie tych ziem przez Czechy wyrażało się zapewne zmuszeniem miejscowych plemion do uiszczania trybutu. W latach 973–976 podczas tworzenia diecezjalnej organizacji Kościoła czeskiego Śląsk dostał się pod jurysdykcję biskupstwa praskiego, natomiast Kraków i ziemie położone dalej na wschód pod jurysdykcję biskupstwa morawskiego (ołomunieckiego). W latach 988/9–990 najpierw Kraków, a następnie Śląsk, dostały się pod panowanie księcia gnieźnieńskiego (polskiego) Mieszka I, który w Krakowie osadził swego syna pierworodnego Bolesława jako udzielnego księcia, natomiast pozostałą, główną część swego państwa (państwo gnieźnieńskie) oddał pod opiekę Stolicy Apostolskiej, zabezpieczając w ten sposób dziedzictwo dla swoich dwu synów: Mieszka i Lamberta (z drugiego swego małżeństwa z Odą).

 

b) Z ziemią Wiślan od wschodu sąsiadowały plemiona Lędzian-Lędziczan, obejmujące na zachodzie dorzecze Sanu, a na wschodzie dorzecze górnego Bugu, dzielące się na dwa ośrodki, które umownie nazywamy — Grodami Czerwieńskimi (od grodu Czerwień, dotąd tylko hpotetycznie identyfikowanego z Czermnem nad rz. Huczwą) i — Grodami Przemyskimi (od grodu Przemyśl nad Sanem). Od rdzenia nazwy plemienia: Lęd-Lęch Ruś utworzyła nazwę plemienną: Ljęch, Ljach, którą z czasem w XI–XII w. ogarnięto wszystkie plemiona polskie aż po Odrę.

c) Lędzianie-Lachowie już w pierwszej połowie X wieku uchodzili za plemię ujarzmione przez Ruś Kijowską, zapewne za czasów księcia Igora Rurykowicza (913–945), i obarczone daniną na rzecz książąt kijowskich. Wyprawa księcia Włodzimierza I ku Lachom w r. 981 miała z pewnością charakter rewindykacyjny; jej celem było przywrócenie zwierzchnictwa trybutarnego nad plemionami lędziańskimi. Występująca w odnośnej zapisce Powieści minionych lat nazwa Lachów, zaczerpnięta z ówczesnej zapiski rocznikarskiej, odnosiła się z pewnością do tego zespołu plemion; z pewnością nie odnosiła się do ówczesnego zespołu plemion polańskich z ośrodkiem politycznym w Gnieźnie.

 

W innym miejscu powołanego artykułu prof. Labuda wyjaśnia jednoznacznie:

Wszystkie „fakty źródłowe” zgodnie wskazują, że siedziby Lędzian-Lęchów-Lachów rozciągały się wzdłuż Podkarpacia od górnego Powiśla aż do górnego Pobuża, z dwoma głównymi okręgami grodowymi: Przemyślem i Czerwieniem, jako ich ośrodkami.