Strona główna O nas Kwartalniki Rozmowy Sylwetki Słownik Archiwalia Publikacje Wydawnictwa Kontakt
ul. Piłsudskiego 27,
31-111 Kraków
info@cracovia-leopolis.pl

Facebook

KWARTALNIKI

2005 | 2004 | 2006 | 2003 | 2007 | 2001 | 2002 | 2000 | 1999 | 1998 | 1997 | 1996 | 1995 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019

KRAKOWSKIE SOKOŁY PAMIĘTAJ O MACIERZY

W krajobrazie kultury Krakowa przed pięcioma laty pojawiło się n a n o w o czasopismo Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” pod tradycyjnym tytułem „Przegląd Sokoli”. Takie bowiem pismo – choć w całkiem innym formacie i objętości oraz częstotliwości ukazywania się – wydawało krakowskie Gniazdo w latach 1909–14 i 1921–24. Miesięcznik ten był organem I Okręgu (krakowskiego) Związku Gimnastycznych Towarzystw Sokolich. Natomiast w 1924 r. wprowadzono ogólnopolskie pismo sokolskie „Przewodnik Gimnastyczny «Sokół»”, który przeniesiono wtedy do Warszawy – z e L w o w a (gdzie ukazywał się od 1881 r. jako organ Związku Towarzystw Gimnastycznych „Sokół”).

Przypomnijmy, że Gniazdo „Sokoła” zawiązało się w Krakowie osiemnaście lat po lwowskim „Sokole-Macierzy” – w roku 1885. Niebawem wzniesiono piękny gmach na ówczesnych rubieżach miasta, przy ulicy Wolskiej*. Działalność „Sokoła” w całej Polsce przerwała II wojna. Gniazdo krakowskie reaktywowano w 1945 r., ale tylko na dwa lata. Nastąpiła parodziesięcioletnia przerwa pod komunistycznym reżimem, a nową próbę podjęto w r. 1981, jednak stan wojenny znowu przekreślił szanse. Bezskuteczna była kolejna próba w r. 1983. Dopiero rok 1989 przyniósł wyzwolenie – także dla polskiego „Sokoła”. Prezesem został, i do dziś nim pozostaje – druh Konrad Firlej.

Niełatwe warunki ekonomiczne w Kraju, i w konsekwencji w krakowskim „Sokole”, nie pozwoliły od razu na przywrócenie wydawania periodyku. Nastąpiło to dopiero w r. 1998, a pewną rolę odegrał tu kwartalnik krakowskiego Oddziału Towarzystwa Miłośników Lwowa i KPW, które – dzięki przychylności prezesa Firleja znalazło w gmachu „Sokoła” swoją siedzibę. „Cracovia-Leopolis” stał się więc na samym wstępie wzorem i akuszerem „Przeglądu Sokolego” – pierwszy numer sokolskiego pisma, wydany z końcem 1998 r. jako Zwiastun, ukazał się w formie dodatku do CL, pod jego międzynarodowym symbolem ISSN**. Okładka Zwiastuna PS miała jako tło okładkę „Cracovia-Leopolis” . Kolejny, drugi numer PS pojawił się już jako pismo w pełni niezależne.

W ciągu czterech i pół lat wydano 12 numerów „Przeglądu Sokolego”. Oznacza to, że ukazuje się średnio co 4 1/2 miesiąca, zmierza jednak do częstotliwości kwartalnika. Naczelnym redaktorem jest obecnie mgr Małgorzata Szewczyk, a w redagowaniu biorą udział prezes Konrad Firlej oraz redaktor bratniego CL – Andrzej Chlipalski. Format pisma – B5, objętość 24–32 stron. Swoje artykuły zamieszcza często lwowianin z urodzenia, wychowania i poczucia, druh Andrzej Pawłowski, naczelnik „Sokoła” w Krakowie.

W piśmie znajdujemy materiały o różnorodnym charakterze. Jest sporo artykułów i ilustracji historycznych. W każdym prawie numerze omawia się jedno z gniazd, współpracujących z krakowskim „Sokołem” – pisano już o Raciborzu i Ziemi Raciborskiej, Tarnowie, Zakopanem, Niepołomicach, Gorlicach, Wadowicach, a także o „Sokole” czeskim, z którym krakowskie Gniazdo łączą bliskie stosunki.

Nie zapomina się o opacowaniach fachowych na temat wychowania fizycznego, gimnastyki i sportów. W każdym numerze podaje się relacje z zawodów i turniejów, a także wycieczek – sporo zagranicznych. Rumieńców każdemu numerowi dodaje kolumna sokolej poezji oraz kolorowa wkładka z fotografiami (czasem sepiowa – ze starymi zdjęciami).

Pismo to omawiamy jednak nie ze względów kumoterskich, bowiem od samego początku, w każdym numerze znajdujemy tam leopolitana (szeroko rozumiane). Już w Zwiastunie omawiano obchody 130-lecia „Sokoła” lwowskiego w czerwcu 1997 r. w Krakowie i Lwowie, kiedy to pod Wysoki Zamek udała się kilkudziesięcioosobowa dalegacja z Krakowa.

W nrze 2 A. Pawłowski obszernie opisał wizytę sokolej młodzieży z Krakowa na obchodzone we Lwowie Dni Krakowa. Ten sam autor w nrze 3 relacjonował konkurs wiedzy o Obronie Lwowa 1918 r., zorganizowany w karkowskiej Sokolni. W nrze 5 poświęcono wspomnienie lwowianinowi, druhowi Adamowi Majewskiemu (1921–1999), urodzonemu w Stryju.

W nrze 8 znalazło się wspomnienie druha dra Jana St. Dobruckiego z Kanady, czortkowianina (ur. 1921, z ojca tarnopolanina). Przy okazji zamieszczono artykuł o samym Czortkowie. W nrze 9 pisano o udziale krakowskich Sokołów w Legionie Wschodnim i w szlaku bojowym II Brygady Legionów Polskich oraz o pomnikach tam pozostałych...

Nr 10 przyniósł ponownie – w 135-lecie – nawiązanie do powstania „Sokoła-Macierzy” we Lwowie (artykuł wraz z kalendarium M. Szewczyk), a zaraz po nim artykuł D. Dudka: A zaczęło się w Skolem na temat pierwszych kursów instruktorów wychowania fizycznego, organizowanych tam przez lwowski „Sokół”. I jeszcze w tym samym numerze: relacja z pobytu w Krakowie w czerwcu 2002 r. na zaproszenie „Sokoła” młodzieży polskiej z Nadwórnej.

Numery 11 i 12 poświęcono w dużej części Wilnu, które w 2002 r. odwiedziła grupa z krakowskiego „Sokoła.

* Od lat międzywojennych ulica ta nosi imię Marszałka Piłsudskiego (numer domu 27).

** Oznaczenie ISSN dla czasopism (a dla książek ISBN) nadaje Biblioteka Narodowa w Warszawie.