Strona główna O nas Kwartalniki Rozmowy Sylwetki Słownik Archiwalia Publikacje Wydawnictwa Kontakt
ul. Piłsudskiego 27,
31-111 Kraków
info@cracovia-leopolis.pl

Facebook

KWARTALNIKI

2005 | 2004 | 2006 | 2003 | 2007 | 2001 | 2002 | 2000 | 1999 | 1998 | 1997 | 1996 | 1995 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020

Z TAMTEJ STRONY

DZIEWIĘĆ LAT

Pani Emilia Chmielowa, prezes FOPnU. udostępniła nam następujący dokument:
RELACJA O DZIAŁALNOŚCI PROGRAMOWEJ FEDERACJI ORGANIZACJI POLSKICH NA UKRAINIE

Dziewiąty rok działalności programowej Federacji Organizacji Polskich zbliża się ku końcowi. Podobnie jak w latach ubiegłych, szczególną troską objęte były te dziedziny działalności, które sprzyjają koncentracji, konsolidacji, rozwojowi duchowemu i kulturalnemu społeczeństwa polskiego, zamieszkującego terytorium [państwa] Ukrainy:
• rozwój szkolnictwa,
• opieka nad kombatantami,
• imprezy rocznicowe wybitnych Polaków, pochodzących z tych terenów: w Żytomierzu w 60-lecie śmierci I. Paderewskiego, we Lwowie w 100-lecie urodzin M. Hemara, w Hołoskowie i Kołomyi w 260. rocznicę urodzin F. Karpińskiego, w Winnicy i Humaniu w 200-lecie urodzin S. Goszczyńskiego),
• Dni Kultury Polskiej na Wołyniu, w Donbasie, na Krymie, w Charkowie itd.,
• Warsztaty Edukacyjne w dziedzinie kultury w Barze i Lwowie,
• Konkurs Recytatorski „Kresy 2001” w Kijowie i Lwowie,
• Spotkanie Polskich Rodzin Muzykujących w Samborze,
• wydawnictwa: Kultura polska w życiu Ukrainy, Habemus Papam, Biuletyn FOPnU,
• uczestnictwo: w Europejskiej Unii Wspólnot Polonijnych, w Radzie Polonii Świata, w II Zjeździe Polaków i Polonii, w spotkaniu konsultacyjnym dot. realizacji uchwał Zjazdu, w III Młodzieżowym Zlocie Polonijnym „Orle Gniazdo”,
• uczestnictwo w konferencjach międzynarodowych:
- II i III sesja Ukraina i Polska – Strategiczne partnerstwo na przełomie tysiąclecia. Historia – Dzień dzisiejszy – Przyszłość – Perspektywa – Instytut Studiów Ukraińsko-Polskich, Kijów,
- Polacy w Gruzji, Lublin,
- Konferencja Polsko-Ukraińska, Lwów,
- IV Międzynarodowa Konferencja Polskiego Towarzystwa Uniwersalizmu oraz warsztaty Ogrodnicy Świata – młoda inteligencja w Europie przemian, Warszawa,
- Międzynarodowa Konferencja organizacji pozarządowych we współpracy z Niemiecko-Ukraińskim Forum: Dziesięć lat działalności pozarządowych organizacji w Niemczech i na Ukrainie, Niemcy.

Przy końcu roku bieżącego [dotyczy r. 2001 – przyp. red.], podobnie jak w ubiegłym, ma się odbyć kolejny objazd, tym razem obwodu w i n n i c k i e g o, celem:
• zbadania stanu zachowania języka polskiego w środowiskach Polaków, w tym również w parafiach rzymskokatolickich,
• zbadania możliwości nauczania języka polskiego w miejscowościach zamieszkanych przez Polaków, oraz zapotrzebowania na pozycje edukacyjne, pomoce dydaktyczne i in.,
• zbadania możliwości przygotowania kadry nauczycielskiej wśród miejscowych Polaków-pedagogów,
• zbadania nowych możliwości bazowych dla przeprowadzania corocznych zielonych szkół w okresie wakacji,
• zorganizowania dalszej pomocy i opieki w tym kierunku.

Autorytet Federacjii Organizacji Polskich nU. jako organizacji pozarządowej jest niezaprzeczalny i uznany daleko poza granicami państwa Ukrainy i RP.
Rok 2002 będzie jubileuszowym – d z i e s i ą t y m rokiem działalności Federacji. Pragniemy uczcić go jeszcze bardziej wytężoną, owocną pracą zarówno na rzecz rozwoju społeczeństwa polskiego na Ukrainie, jak i na rzecz zbliżenia polsko-ukraińskiego na wszystkich poziomach życia społecznego i politycznego, którego w pewnej mierze jesteśmy rzecznikami.
Wierzymy, iż mimo niełatwej sytuacji finansowej Państwa Polskiego i nowych zmian, które zaszły w Rządzie RP, otrzymamy poparcie zarówno moralne, jak i finansowe dla naszej działalności społecznej, będącej przede wszystkim naszą wspólną sprawą, na imię której – POLSKA RACJA STANU.

Emilia Chmielowa
prezes FOPnU


CMENTARZ ŁYCZAKOWSKI
Przedstawiamy kolejne sprawozdanie z prac nad ratowaniem zabytkowych obiektów – grobowców, pomników i nagrobków – naszego najpiękniejszego, ale nieustannie degradowanego przez obecnych administratorów, cmentarza na Łyczakowie we Lwowie.
Przypomnijmy, że prace są tam wykonywane w oparciu o fundusze zbierane corocznie na kwestach w dni Wszystkich Świętych i Zaduszki na cmentarzach wielu miast polskich, w tym g ł ó w n i e w Krakowie. Informację o efekcie ubiegłorocznej kwesty (r. 2001) na czterech cmentarzach krakowskich podaliśmy w CL 4/01. A oto porównanie z rezultatami z innych ośrodków:
Kraków: 28 946 zł
Inne: Jelenia Góra, Kędzierzyn-Koźle, Węgliniec, Rabka, Przemyśl, Kielce, Nysa, Bydgoszcz, Warszawa, Wrocław, Milicz, Piła, Tarnów – razem: 46 288 zł

Kwoty zebrane w roku 2001 będą wykorzystywane w bieżącym roku.
Prace – jak wiemy – wykonywane są przez lwowskich Polaków, którymi kieruje nadal p. Andrzej Nuckowski. Przypomnijmy również, że w ramach akcji karczuje się dzikie drzewka i krzewy, które rozsadzają grobowce, zamyka odbite płyty wejściowe, na nowo ustawia się zrzucone kamienne lub metalowe ozdoby, figury i krzyże (o ile można je znaleźć w pobliżu, często zatopione w ziemi). W niektórych obiektach zestawia się i wzmacnia rozpadające się kamienne struktury, oczyszcza się napisy (tam, gdzie nie zostały celowo usunięte).
Trzeba zastrzec – jak to już pisaliśmy w CL 2/2000) – że na Łyczakowie nie ma możliwości przeprowadzania kosztownych prac konserwatorskich, jak na Powązkch czy Rakowicach (i to po parę obiektów na rok). We Lwowie chodzi o zabezpieczenie obiektów przed całkowitą destrukcją oraz – w miarę możliwości – przed zawłaszczeniem przez nowych mieszkańców miasta (za mniej lub bardziej oficjalną zgodą dyrektora cmentarza-muzeum). Charakterystyczne, że zawłaszczane grobowce są nie tylko pozbawiane dawnych napisów, ale w całości pokrywane lastrikiem, co zupełnie niszczy ich zabytkową wartość architektoniczną i kamienne lico. Tak się postępuje na zabytkowym cmentarzu, którego obecny administrator mieni się dyrektorem muzeum. Tragifarsa.
W CL 2/97, 3/98 i 2/2000 relacjonowaliśmy wyniki prac do końca roku 1999. Obecnie przestawiamy efekty dwóch ostatnich lat. Uporządkowano pola z obiektami (grobowcami, nagrobkami):
Grobowiec J.S. Zborowskiego (pole 2) przed zabezpieczeniem i po wykonaniu prac
Grobowiec J.S. Zborowskiego (pole 2) przed zabezpieczeniem i po wykonaniu prac
kwiecień–październik 2000, pola
nr 1 – 115 obiektów
nr 19 – 301
nr 21 – 207
nr 22 – 255
nr 30 – 93
nr 70 – 51
razem 1022
kwiecień–czerwiec 2001, pola
nr 33 – 96 obiektów
nr 50 – 150
nr 51 – 171
nr 54 – 174
nr 55 – 249
razem: 840
lipiec–październik 2001, pola:
nr 53 – 150 obiektów
nr 57 – 328
nr 59 – 319
nr 72 – 193
razem: 990
Ogółem więc w latach 2000–2001 pracowano na 15 polach i uporządkowano w sumie 2852 obiekty, o różnym charakterze i wartości, wielkości i stanie zachowania, a w konsekwencji w różnym zakresie wkładu pracy i materiałów. Jako przykład bardziej złożonej roboty pokazujemy zdjęcia grobowca Stanisława Juliusza Zborowskiego na polu 2 (blisko placu wejściowego na cmentarz) przed i po pracach.

Jerzy Żuk


SZKOŁA SOBOTNIA
Dla orientacji naszych Czytelników warto poinformować o p r z y k ł a d o w y m programie nauki w jednej z polskich szkół sobotnich za wschodnią granicą, w małej i odległej miejscowości.
Nauka trwa cztery lata (prawdopodobnie przez 9 miesięcy w roku). Program tygodniowy przedstawia się następująco:
– I klasa: 1 godz. języka polskiego, 2 godz. kultury polskiej;
– II i III klasa: 1 godz. j. polskiego, 1 godz. historii Polski, 2 godz. kultury polskiej;
– IV klasa: 1 godz. j. polskiego, 1 godz. geografii Polski, 1 godz. narodoznawstwa oraz 2 godz. kultury polskiej.
Do przedmiotu k u l t u r a należą: taniec i teatrzyk oraz malarstwo i haftowanie. I tu mielibyśmy dość istotne zastrzeżenie: zdecydowana dysproporcja między nauką języka polskiego – co chyba najbardziej istotne dla dzieci, które mają być (?) Polakami, a żyją w środowisku, w którym ten język praktycznie wyszedł z użycia (poza nielicznymi rodzinami – dotyczy to stron bardziej odległych od granicy i od większych ośrodków), a kulturą, w której dużą część czasu zajmuje malowanie i haftowanie (nawet gdyby tematyka owego malarstwa i haftu miała dotyczyć problematyki polskiej – ale czy to miałoby sens? Ile można...). Przecież takie zajęcia dzieci mają zapewne w szkołach ukraińskich, do których normalnie uczęszczają. A po jakiemu mówi się do dzieci na tych lekcjach? Sądzimy, że proporcje należałoby odwrócić, pozostawiając oczywiście taniec i teatrzyk.
O potrzebie krytycznego spojrzenia na dotychczasowy tryb sobotniego nauczania polskości świadczy marna znajomość języka polskiego (a także bodaj podstawowych wiadomości z polskiej historii i geografii) u dzieci i młodzieży w stronach, o których wyżej. Przekonaliśmy się o tym parokrotnie.
Powyższe uwagi oczywiście nie odnoszą się do szkół oraz dzieci i młodzieży w miejscowościach, gdzie środowiska polskie są liczebne, a programy szkół sobotnich ustawiono w sposób racjonalny.

Kazimierz Selda


WYDARZENIA
Data otwarcia odbudowanego (choć nie całkiem, bo bez kolumnady) Cmentarza Obrońców Lwowa, przewidywana – w myśl uzgodnień na wyższym niż administracja Lwiwa szczeblu – na 20/22 lutego br., znowu nie doszła do skutku, podobnie jak 1, 11 i 18 listopada ub.r. Na zamontowanie ostatnich, uzgodnionych elementów (pomniki Francuzów i Amerykanów, lwy) administracja dotąd nie dała swego pozwolenia...