Strona główna O nas Kwartalniki Rozmowy Sylwetki Słownik Archiwalia Publikacje Wydawnictwa Kontakt
ul. Piłsudskiego 27,
31-111 Kraków
info@cracovia-leopolis.pl

Facebook

KWARTALNIKI

2005 | 2004 | 2006 | 2003 | 2007 | 2001 | 2002 | 2000 | 1999 | 1998 | 1997 | 1996 | 1995 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019

Elżbieta Mokrzyska, CO DALEJ Z ZABYTKAMI POLSKIEJ KULTURY

Odnaleźliśmy egzemplarz tygodnika „Ład” nr 2/93, czyli sprzed ponad 14 lat (nie ukazuje się od wielu lat). Jest tam artykuł podpisany przez prof. dra Ryszarda Brykowskiego pt. Polsko-ukraińska umowa, traktujący o uzgodnieniach między Polską a Ukrainą (SSR, jeszcze sowiecką republiką) z roku 1989 w kwestii ratowania zabytków architektury po tej i po tamtej stronie granicy.
Strona ukraińska podyktowała 15 obiektów, przy czym są to wyłącznie cerkwie – 12 drewnianych, 2 murowane i dzwonnicę. Strona polska wymieniła 20 różnych obiektów, a to (wytłuszczony druk oznacza teren Małopolski Wschodniej i Wołynia):

1. Berdyczów (obw. żytomierski) – pokarmelicki zespół klasztorny, XVI–XVIII w.
2. Bohorodczany – podominikański zespół klasztorny, 1742–1764
3. Brzeżany – zamek, a szczególnie kaplica zamkowa, XVI w.
4. Dąbrowica (Wołyń) – kościół parafialny, 1695–1702
5. Drohobycz – kościół parafialny, XV–XVI w.
6. Hodowica – kościół parafialny, 1751––1758
7. Husiatyn – kościół parafialny, 1610
8. Kołomyja – kościół parafialny, 2. poł. XVIII w.
9. Latyczów (obw. płoskirowski) – kościół 1606–1638 i 1724
10. Łuck (Wołyń) – pojezuicki zespół klasztorny, 1606–1610
11. Mikulińce – kościół parafialny, XVIII w.
12. Nawaria – kościół parafialny, 1626
13. Żółkiew – fara, XVII–XVIII w.
14. Nowy Milatyn – kościół parafialny, 1780–1790
15. Waręż – kościół parafialny, 1689–1693
16. Ołyka (Wołyń) – kościół parafialny, 1635–1640
17. Podhorce – założenie pałacowe z XVII w. wraz z kościołem, 1756
18. Podkamień – podominikański zespół klasztorny, XVII–XVIII w.
19. Połonne (obw. płoskirowski) – kościół, 1607
20. Sambor – kościół parafialny, 1688–1693

Autor artykułu zastrzegł, a także reprezentujących, że jest to lista jedynie wstępnego rejestru polskich zabytków, niemniej dziwi brak w niej późnogotyckiego kościoła w Podhajcach (wali się!), kościoła w Zbarażu, zamku w Pomorzanach (ruina w stanie schyłkowym).
O pomstę do nieba woła fakt, iż do dnia dzisiejszego nie zrobiono nic w Hodowicy – nie ma tam już sklepień, podobnie w Podhajcach, Jazłowcu, Warężu. Stan zamku w Pomorzanach to tragedia. W Brzeżanach zaczęto zaledwie ratować kaplicę Sieniawskich, a reszta kościoła – nie mówiąc o zamku, który walił się na naszych oczach w ostatnich kilkunastu latach? Z drugiej strony na przedstawionej liście figuruje kilka obiektów, którym technicznie (na razie) nic nie zagrażało, a także reprezentujących klasę nie dorównującą Brzeżanom, Hodowicy lub zamkowi w Podhorcach. Rozsądek i zawodowa uczciwość nakazywałyby więc decydentom przyjęcie odpowiedniej kolejności.
Radzi byśmy wiedzieć, jaki jest stan uzgodnień dziś, po 14 latach?
Kościół w Podhajcach, 1994. Czy te gotyckie żebra jeszcze istnieją?