Strona główna O nas Kwartalniki Rozmowy Sylwetki Słownik Archiwalia Publikacje Wydawnictwa Kontakt
ul. Piłsudskiego 27,
31-111 Kraków
info@cracovia-leopolis.pl

Facebook

SŁOWNIK GEOGRAFICZNO-HISTORYCZNY

WULKA

WULKA
Obszar nazywany Wulką, ograniczał się w ostatnich czasach do niezabudowanego i niezadrzewionego stoku, opadającego na wsch. i płd. ku ulicy Wuleckiej, a także pasa terenu nad tym stokiem. Dawniej jednak dotyczył większego obszaru – płaskowyżu, określanego w XX w. potocznie jako Kadecka Góra, a ograniczonego drogą (potem ulicą) Stryjską. Była tam niegdyś osobna podmiejska wolna osada, założona w XVII w. O jej polskości zaświadcza nazwa (szeroko w Polsce stosowana), pierwotnie zapewne jako Wólka.
Górna część Wulki uzyskała od końca XIX w. zabudowę wielkomiejską. W latach 90. na gruntach zwanych Przemiarki wzniesiono zespół gmachów austriackiej Szkoły Kadeckiej (otwarcie w 1899 r.), w 1920 r. pomieszczono tu zaś polski Korpus Kadetów nr 1. im J. Piłsudskiego (zawiązany tymczasowo w Krakowie na Łobzowie w 1918 r.). Obok, na gruntach należących do rodziny Dylewskich, zbudowano zakład dla sierot, a jeszcze dalej Zakład Wychowawczy z fundacji Abrahamowiczów. W latach 1920. powstał tu II Dom Techników (projekt arch. E. Czerwińskiego). Nieco dalej w kierunku płd. przy ul. Małachowskiego zbudowano kompleks bloków mieszkalnych ZUS.
Na przeciwnym wsch. skraju historycznej Wulki, w szerokim jarze, poprowadzono na przełomie XIX/XX w. ulicę Kadecką, przy której powstał wartościowy architektonicznie zespół kamienic.
Doliną między Wulką a Kastelówką (po stronie zachodniej, zob. CL 2/99), wzdłuż potoku Wuleckiego (zob. Lwów) biegnie ul. Wulecka, dawna droga łącząca Lwów z Sokolnikami (zob. CL 4/99). W widłach ulic Wuleckiej i Kadeckiej, u podnóża Wulki powstala remiza i warsztaty tramwajowe (czynne do dziś), a nieco wyżej istniał stawek, tzw. „Morskie Oko”, a przy nim działał zakład kąpielowy. Dalej, na niezabudowanym stoku Wulki, znajduje się miejsce rozstrzelania przez Niemców (przy udziale nacjonalistów ukraińskich) w lipcu 1941 r. profesorów uczelni lwowskich. Wcześniej byli przetrzymywani z Zakładzie Abrahamowiczów powyżej. W miejscu kaźni stoi dziś krzyż z tablicą pamiątkową. Wzniesienie tu pomnika nie doszło dotąd do skutku.
Droga Wulecka obejmuje łukiem Wulkę, a następnie – za kąpieliskiem „Świteź” – odbija na płd. ku sztrece (linii kolejowej na Stanisławów). W miejscu tego odbicia zaczynało się Corso, dochodzące łagodną serpentyną do ul. Stryjskiej – fragment alei-obwodnicy, która w myśl projektu prof. arch. J. Zachariewicza miała otoczyć całe miasto. Wykonano jednak tylko ten odcinek i odcinek za ul. Stryjską, na tyłach Parku Stryjskiego i Placu Powystawowego, do ul. Ponińskiego. Dziś tych odcinków nie ma – zamiast tego pierwszego jest wyprostowana ulica, a stare drzewa wycięto.
Stoki Wulki zostały po II wojnie zalesione, a ponad nimi powstaly dalsze domy akademickie.
(A.C.)

Literatura:
Witold Szolginia, Tamten Lwów, t.1. Oblicze miasta. Wrocław 1992.
Franciszek Jaworski, Lwów stary i wczorajszy. Lwów 1910.
Franciszek Barański, Przewodnik po Lwowie. Lwów 1902.
Jan Gieryński, Lwów nie znany. Lwów 1938.
Fryderyk Papee, Historia miasta Lwowa w zarysie. Lwów–Warszawa 1924.