Strona główna O nas Kwartalniki Rozmowy Sylwetki Słownik Archiwalia Publikacje Wydawnictwa Kontakt
ul. Piłsudskiego 27,
31-111 Kraków
info@cracovia-leopolis.pl

Facebook

SŁOWNIK GEOGRAFICZNO-HISTORYCZNY

HORODENKA

Położenie. Miasteczko powiatowe w woj. stanisławowskim, przy linii kolejowej Kołomyja – Zaleszczyki, w odległości 50 km (drogą 40 km) na płn.wsch. od Kołomyi. W okresie międzywojennym było tutaj prawie 10 tys. mieszkańców. Oba obrządki miały na miejscu siedziby parafii. Istniejąca szkoła rolnicza przygotowywała do racjonalnej uprawy okolicznych, bardzo żyznych ziem. Rozwinięte było rzemiosło tkackie i handel zbożem. Pracowała gorzelnia.
Historia. Pierwsze wzmianki o Horodence pochodzą z XII w. W XV w. otrzymała prawa miejskie i stała się jednym z najważniejszych miast na Pokuciu. Staraniem Potockich, którzy byli jej właścicielami, w 1648 r. król nadał Horodence prawo magdeburskie. Dla gospodarczego ożywienia miasta Potoccy zezwolili na osiedlanie się w nim Ormian. W 1706 r. wybudowany został kościół rzym.kat. pw. Niepokalanego Poczęcia NMP, w którym była kaplica św. Grzegorza Oświeciciela, patrona Ormian. Parafię rzym.kat. erygował w 1743 r. Mikołaj Bazyli Potocki, starosta kaniowski. W tym samym roku sprowadził on do Horodenki misjonarzy, którym w 1755 r. wybudował klasztor (skasowany przez Austriaków w 1782 r.). W 1760 r. ufundował nowy kościół, który od 1763 r. stał się parafialnym. Przy parafii istniał założony przez Mikołaja Potockiego fundusz ubogich. Potocki dbał również o religijne potrzeby ludności grekokatolickiej, dla której postawił cerkiew parafialną. Od XVI w.w Horodence osiedlali się Żydzi. W XVIII w. miasto było ważnym ośrodkiem chasydyzmu (pochodził stąd rabin Nachman z Bracławia). Żydzi mieli tu synagogę i kilka domów modlitwy.
W 2. poł. XIX w. właścicielem posiadłości był baron Mikołaj Romaszkan, który w całym kluczu horodeńskim, składającym się z kilku folwarków, zaprowadził wzorową gospodarkę. Dzięki jego staraniom rozwinęła się uprawa roli (kukurydza, chmiel, nawet tytoń) oraz hodowla bydła. W Horodence założył ogromny browar i gorzelnię. Na początku XX w. niezamieszkały pałac pozostały po Potockich zamieniony został na zakłady przemysłowe.
W Horodence urodził się Seweryn Hammer (1883–1955), filolog klasyczny, prof. Uniwersytetu Poznańskiego, od 1925 r. UJ, tłumacz dzieł Tacyta.
Zabytki. Kościół parafialny pw. Niepokalanego Poczęcia NMP, ufundowany przez M.B. Potockiego, zbudowany według projektu Bernarda Meretyna, późnobarokowy, trójnawowy z fasadą dwuwieżową, wyposażony w 5 ołtarzy z rzeźbami dłuta Pinsla. Cerkiew parafialna grekokatolicka pw. NMP, również fundowana przez Potockiego, jednonawowa, zapewne wg projektu Marcina Urbanika, z 4 ołtarzami, wykonanymi pod kierunkiem Pinsla, konsekrowana w 1766 r.
Czasy obecne. Prowadzone przez miejscową ludność starania o reaktywowanie parafii nie przyniosły dotąd rezultatu, gdyż kościół zabrali grekokatolicy.