Strona główna O nas Kwartalniki Rozmowy Sylwetki Słownik Archiwalia Publikacje Wydawnictwa Kontakt
ul. Piłsudskiego 27,
31-111 Kraków
info@cracovia-leopolis.pl

Facebook

SŁOWNIK GEOGRAFICZNO-HISTORYCZNY

BOŁSZOWCE

Położenie. Miasteczko w pow. rohatyńskim, woj. stanisławowskim, w odległości ok. 100 km na płd. wsch. od Lwowa. Położone na równinie naddniestrzańskiej na wys. 226 m n.p.m., nad potokiem Narajówka, w pobliżu ujścia Gniłej Lipy do Dniestru. W okresie międzywojennym liczyło ok. 5000 mieszkańców.

Historia. Na początku XVII w. Bołszowce stanowiły własność Marcina Kazanowskiego, wojewody podolskiego, który w 1624 r. sprowadził tam karmelitów trzewiczkowych i wybudował im drewniany klasztor i kościół pw. Zwiastowania NMP. Pod opiekę karmelitów powierzył otoczony legendą obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem. Obraz miał w niezwykły sposób zostać znaleziony w Dniestrze, podczas gdy osłaniając kraj przed Tatarami, Kazanowski wraz z wojskiem przeprawiał się przez rzekę. Wojny z Tatarami, Kozakami i Turkami sprawiły, że ufundowany przez Kazanowskiego kościół i klasztor często były niszczone, a zakonnicy wielokrotnie zmuszani do ucieczki. Zawsze jednak zabierali ze sobą obraz, który rychło zasłynął jako cudowny.
W 1703 r. Bołszowce stały się siedzibą parafii rzym.-kat., powierzonej OO. Karmelitom. Kolejny właściciel Bołszowiec, zasłużony w czasie walk ze zbuntowanymi Kozakami, Jan Gałecki h. Junosza, wybudował wraz z żoną Teresą w latach 1718–25 murowany kościół parafialny i przy nim klasztor, przebudowane w 2. połowie XVIII w. przez A.B. Jabłonowskiego. Na początku XIX w. Bołszowce wraz z okolicznymi majątkami przeszły w ręce Waleriana Krzeczunowicza, konserwatywnego działacza galicyjskiego, pochodzącego z rodziny ormiańskiej, osiadłej w XVII w. w Stanisławowie. Zakupu dokonał za posag swej żony Joanny z Manugiewiczów oraz za pieniądze uzyskane z handlu wołami. Po W. Krzeczunowiczu gospodarzem dóbr został jego syn Kornel, poseł na sejm galicyjski i deputowany do rady państwa. Obaj wzorowo prowadzili majątki, osuszyli naddniestrzańskie błota, zamieniając je na pola uprawne, prowadzili hodowlę bydła i koni. Po śmierci Kornela Krzeczunowicza majątek bołszowiecki oddano w dzierżawę. W XIX w. co poniedziałek odbywały się w Bołszowcach jarmarki na woły wypasane nad Dniestrem. Z zakładów przemysłowych był tu browar, gorzelnia i młyn wodny.
Zabytki. Kościół i klasztor Karmelitów murowane (pocz. XVIII w.). W kościele znajdują się groby Kazanowskich i Gałeckich. Cudowny obraz MB, koronowany w 1777 r. zakonnicy przewieźli w 1945 r. do Krakowa, a w 1966 r. został on umieszczony w karmelickim kościele pw. św. Katarzyny w Gdańsku. W obrazie widoczne są wpływy malarstwa Łukasza Cranacha Starszego, a przypisywany jest nieznanej pracowni krakowskiej.
Dwór Krzeczunowiczów, wybudowany w XIX w.