Strona główna O nas Kwartalniki Rozmowy Sylwetki Słownik Archiwalia Publikacje Wydawnictwa Kontakt
ul. Piłsudskiego 27,
31-111 Kraków
info@cracovia-leopolis.pl

Facebook

SŁOWNIK GEOGRAFICZNO-HISTORYCZNY

MORSZYN

Położenie. Wieś i zdrojowisko w powiecie stryjskim, woj. stanisławowskim, położone malowniczo wśród lasów szpilkowych u podnóża Karapat (Bieszczadów Wsch.), nad rzeczką Bereźnicą (prawym dopływem rzeki Stryj), na wys. 320 m n.p.m. Odległość od Stryja wynosi 12 km, od Lwowa 90, stacja kolejowa na trasie Stryj-Stanisławów (linia podkarpacka). Znajdują się tutaj bogate źródła mineralne gorzkie i solankowe oraz pokłady borowiny. W okresie międzywojennym liczba mieszkańców wynosiła ok. 400. Parafia rzym.kat. w Bolechowie, gr.kat. w Dołhem.

Historia. Tutejsze źródła słone znane były już w XVI w. W 1538 r. król Zygmunt I zezwolił Mikołajowi i Annie Branickim na założenie szybów solnych w Morszynie i Dołhem. W następnym stuleciu Morszyn należał do Bełżeckich, potem właścicielem był Kazimierz Łabęcki. Z okresu XVIII i 1. poł. XIX w. brak ważniejszych wiadomości odnoszących się do Morszyna. W latach 50. XIX w. stanowił on wraz z okolicznymi wsiami własność Franciszka Smolki. W 2. poł. tamtego wieku Morszyn zasłynął ze swoich źródeł mineralnych, mających lecznicze działanie. Powstał tam wówczas zakład kąpielowy, w którym można było korzystać z kąpieli solankowych i borowinowych. Ówcześni właściciele, Bonifacy i Magdalena Stillerowie aktem z 1881 r. przekazali dobra morszyńskie wraz z zakładem leczniczym na wieczystą własność Towarzystwu Lekarzy Galicyjskich, z przeznaczeniem na fundusz zapomogowy dla wdów i sierot po zmałych jego członkach. Objęło ono Morszyn w posiadanie w 1884 r. i wydzierżawiło zakład kąpielowy drowi Aleksandrowi Medwejowi na lat 12. Eksploatację wód pitnych Bonifacy i Magdalena oddanow dzierżawę Piepesowi (Pipesowi), aptekarzowi ze Lwowa. Szczególnie ceniona była woda gorzka ze źródła Bonifacy, która zdaniem specjalistów nie ustępowała w niczym wodom czeskim i węgierskim.
Na pocz. XX w. wybudowano w Morszynie nowe łazienki i założono park zdrojowy W sezonie, który trwał tutaj od początku czerwca do końca sierpnia, z zabiegów leczniczych korzystało ponad 700 pacjentów z chorobami serca i naczyń, przewodu pokarmowego, przemiany materii i in. W okresie międzywojennym Morszyn stanowił własność Towarzystwa Lekarzy Polskich we Lwowie. Nastąpił wtedy kolejny rozwój zdrojowiska, powstały liczne obiekty uzdrowiskowe (m.in. architektów W. Dayczaka, M. Nikodemowicza i in.). (M.T.)