Strona główna O nas Kwartalniki Rozmowy Sylwetki Słownik Archiwalia Publikacje Wydawnictwa Kontakt
ul. Piłsudskiego 27,
31-111 Kraków
info@cracovia-leopolis.pl

Facebook

SŁOWNIK GEOGRAFICZNO-HISTORYCZNY

KOCHAWINA

Położenie.
Wieś w pow. żydaczowskim, woj. stanisławowskim, stacja kolejowa Hnizdyczów-Kochawina na linii Stryj-Żydaczów-Chodorów, położona o 22 km na płn.wsch. od Stryja. Jedno z najbardziej znanych miejsc kultu maryjnego w Polsce. Do cudownego obrazu MB Kochawińskiej przybywało w okresie międzywojennym ok. 25 tys. pielgrzymów rocznie.

Historia. Przed XVII w. był to niezamieszkały, bagnisty obszar, z rzadka porośnięty lasem dębowym lub brzozowym. Prowadził tędy trakt z północy na południe, którym niejednokrotnie wdzierali się w głąb Polski Tatarzy. Nazwa Kochawina po raz pierwszy występuje w 1627 r. w akcie fundacyjnym parafii rzym.kat. w Rudzie (zob.), gdyż miejsce to należało do dóbr rudzkich i z Rudą (oddaloną o 2 km) związana była cała jego historia. Według tradycji początek istnienia osady dało niezwykłe zdarzenie z 1646 r. Przejeżdżająca tędy dziedziczka Rudy Anna Wojankowska zobaczyła na dębie obraz Matki Boskiej. Przeniesiony przez nią do Rudy, obraz w cudowny sposób powrócił na drzewo. W 1660 r. Teresa z Zawadzkich Wyhowska wybudowała dla obrazu kapliczkę w lesie kochawińskim. Ponieważ kult obrazu, który zasłynął cudami, rozszerzał się także na dalsze okolice, Konstanty Wyhowski – aby miejscu pielgrzymkowemu zapewnić właściwą opiekę – w 1747 r. sprowadził do Kochawiny karmelitów i ufundował im drewniany kościół i klasztor. W 1775 r. arcybiskup lwowski Michał Wyżycki wydał dekret uznający obraz MB Kochawińskiej za cudowny. Władze austriackie w 1780 r. skasowały klasztor i oddały kościół pod zarząd parafialny proboszcza z Rudy. W tym czasie spłonął kościół parafialny w Rudzie i w 1789 r. formalnie przeniesiono parafię do Kochawiny. W 2. połowie XIX w. ówczesny proboszcz, ks. Eugeniusz Pietruski, rozpoczął budowę nowego murowanego kościoła parafialnego, który ukończono w 1894 r. Równocześnie wybudowany został dom gościnny dla pielgrzymów oraz sierociniec, który powierzono ss. służebniczkom. Na początku XX w. abp J. Bil­czewski, za zezwoleniem papieża Piusa X, dokonał uroczystej koronacji obrazu. W 1930 r. parafię kochawińską przejęli jezuici, którzy pod koniec II wojny światowej w r. 1944, dla zabezpieczenia dobra kościelnego przed nadejściem wojsk sowiec­kich, wyprawili do Starej Wsi ruchomości, między którymi ukryty był cudowny obraz, zastąpiony w ołtarzu wierną kopią. Po wojnie obraz przewieziono do Krakowa i umieszczono w kaplicy domu prowincjalnego. W 1966 r. obraz poddano konserwacji, a w 1974 r. przewieziono go do Gliwic, do kościoła św. Bartłomieja, gdzie dotąd się znajduje (w budowie jest tam nowy kościół pw. MB Kochawińskiej, gdzie obraz zostanie umieszczony).

Zabytki. Kościół parafialny z kamienia i cegły, trójnawowy, jednowieżowy, w stylu neoromańskim, wybudowany w 1894 r., rozbudowany na przełomie XIX/XX w. Na zasuwie cudownego obrazu znajdował się obraz przedstawiający Wniebowzięcie MB, pędzla J. Mehoffera. Po II wojnie władze sowieckie zamieniły kościół na magazyny zboża i lnu. Zniszczony przy tym został cały wystrój wewnętrzny kościoła (z wyjątkiem głównego ołtarza) i całe zewnętrzne otoczenie kościoła.

Kaplica neogotycka, wystawiona na pocz. XX w. w miejscu, na którym stała pierwotna kaplica drewniana, rozebrana wtedy z powodu zawilgocenia.

(M.T.)