Strona główna O nas Kwartalniki Rozmowy Sylwetki Słownik Archiwalia Publikacje Wydawnictwa Kontakt
ul. Piłsudskiego 27,
31-111 Kraków
info@cracovia-leopolis.pl

Facebook

SŁOWNIK GEOGRAFICZNO-HISTORYCZNY

RUDA

Położenie. Miasteczko w pow. żydaczowskim, wojew. stanisławowskim, położone nad rzeką Stryj, w odległości 11 km od Żydaczowa. Liczyło niespełna 1000 mieszkańców.

Historia. O przeszłości Rudy niewiele wiadomo. Po raz pierwszy nazwa ta występuje w dokumencie z 1435 r., w którym figuruje Demetrius Danyłowicz de Ruda. Do Daniłowiczów Ruda należała jeszcze w 1. poł. XVII w. W latach 1621–27 Jan Daniłowicz, pan na Olesku, ufundował w Rudzie parafię rzym.kat. oraz wystawił i uposażył drewniany kościół. Przez pewien czas w poł. XVII w. Ruda miała być własnością Wojankowskich, ale już w 2. poł. stulecia jej właścicielem był Jan Wyhowski, hetman kozacki i wojewoda kijowski, a po nim jego syn. Następnie przeszła do Pietruskich, w których rękach pozostawała aż do XX w., z przerwą w 2. poł. XVIII w., kiedy to jako właściciele występują w źródłach Borkowscy. Za ich czasów Ruda straciła na znaczeniu, gdyż w 1780 r. spłonął kościół parafialny, a siedziba parafii została przeniesiona do pobliskiej Kochawiny (zob.). Na początku XIX w. powróciła do rodziny Pietruskich. Po bezpotomnej śmierci Konstantego Pietruskiego wdowa utworzyła w 1890 r. fundację, której celem było przyznawanie stypendiów miejscowej młodzieży na studia rolnicze, oraz rent starszym osobom z kilku spokrewnionych z Pietruskimi rodzin. Fundacja istniała do września 1939 r.

Zabytki. Dwór, wybudowany przez Jana Pietruskiego, został rozebrany w r. 1900. Pozostała tylko oficyna parterowa, nakryta czterospadowym dachem, z portykiem kolumnowym przed wejściem, z 1. ćwierci XIX w. Nowy dwór postawiono dla potrzeb fundacji na pocz. XX w.

Park krajobrazowy, niewielki, ze starymi dębami, liczącymi ponad 200 lat.

(M.T.)