Strona główna O nas Kwartalniki Rozmowy Sylwetki Słownik Archiwalia Publikacje Wydawnictwa Kontakt
ul. Piłsudskiego 27,
31-111 Kraków
info@cracovia-leopolis.pl

Facebook

SŁOWNIK GEOGRAFICZNO-HISTORYCZNY

SZCZUROWICE

Położenie. Miasteczko w pow. radziechowskim, woj. tarnopolskim, o 32 km na wschód od Radziechowa. Położone na lewym brzegu górnego Styru, w otoczonej lasami malowniczej okolicy, na wys. 202 m n.p.m. W okresie międzywojennym liczyło ok. 1,5 tys. ludności.
Historia. Początkowo były Szczurowice wsią w starostwie buskim, w gęsto zalesionym, podmokłym terenie – w tzw. lesie wodnym. Jej początki nie są znane. Zygmunt I nadał tutejsze wójtostwo Mołdawianinowi, Hryciowi Dubinie (kolonizacja wołoska); w 1539 r. zostało ono wykupione przez jednego z Łaszczów z pobliskiego Strzemilcza.
Nadanie Szczurowicom – z inicjatywy starosty buskiego Jakuba Secygniowskiego – w 1529 r. praw miejskich wiązało się z ich znaczeniem jako miejsca przeprawy przez Styr (na szlaku łuckim i krzemienieckim). Najwcześniejszy układ przestrzenny miasteczka nie jest znany; nowy powstał ok. połowy XVI w., kiedy starostą buskim był kasztelan poznański Andrzej Górka, i miał zarys prostokątny; wówczas też wybudowano tam zamek. W r.1647 Szczurowice i okoliczne wsie odłączono od starostwa buskiego, tworząc starostwo szczurowickie. Jako królewszczyznę dzierżyli je m.in. Sobiescy, Jan Cetner, Jan Karol Mniszech oraz Ignacy Myszka-Chołoniewski, który wykupił je od rządu austriackiego. W czasach dzierżawy Mniszchów istniała w Szczurowicach drewniana rezydencja; później Chołoniewscy przenieśli swą rezydencję do Łopatyna (zob. CL 1/98).
Początki kościoła łacińskiego w Szczurowicach nie są znane; pierwsza wzmianka o parafii pochodzi z r.1604 (należała wówczas do diecezji łuckiej). Powtórnie erygowano parafię w latach 1661–63 z fundacji króla Jana Kazimierza. Wówczas też powstał pierwszy murowany kościół pw. św. Trójcy (po pierwszym rozbiorze parafię włączono do archidiecezji lwowskiej). Istniała także parafia grekokatolicka z cerkwią pw. Podwyższenia Krzyża Św.
Szczurowice kilkakrotnie były niszczone – w czasie wojen z Kozakami, w wyniku pożaru w 1884 r. i podczas I wojny światowej; w r. 1917 kościół został przez wojska austriackie wysadzony w powietrze. Na początku lat 20. wzniesiono drewnianą kaplicę, a wkrótce, staraniem ks. Jana Witka, rozpoczęto budowę nowego, murowanego kościoła; w r. 1939 bliski był ukończenia.
Właścicielem dóbr ziemskich w Szczurowicach (150 ha) był w okresie międzywojennym Eustachy Horodyński.
Zabytki. Na cmentarzu kilka pięknych rzeźb nagrobkowych, prawdopodobnie dłuta lwowskiego twórcy Pawła Eutelego. Na rynku stał obelisk upamiętniający Konstytucję 3 Maja. Zachował się niedokończony kościół sprzed II wojny, dziś służący jako magazyn. Część wyposażenia kościoła znajduje się obecnie w Goworowicach k. Otmuchowa.
(T.K.)