Strona główna O nas Kwartalniki Rozmowy Sylwetki Słownik Archiwalia Publikacje Wydawnictwa Kontakt
ul. Piłsudskiego 27,
31-111 Kraków
info@cracovia-leopolis.pl

Facebook

SŁOWNIK GEOGRAFICZNO-HISTORYCZNY

RAWA RUSKA

Położenie. Miasto powiatowe w woj. lwowskim, 67 km na płn.zach. od Lwowa. Położone nad rzeką Ratą (dopływ Bugu), na wys. 242 m n.p.m. W Rawie krzyżują się dwie linie kolejowe: Lwów – Warszawa oraz Jarosław – Sokal. W okresie międzywojennym Rawa liczyła ok. 8000 mieszkańców, w tym ponad połowa Polaków, ponad 1/3 Żydów i 1/10 Rusinów. Głównym źródłem utrzymania był miejscowy przemysł materiałów budowlanych i handel.
Historia. O początkach Rawy nic pewnego nie wiadomo. Łączy się je z Władysławem, księciem bełskim i mazowieckim, który ok.1445 r. miał założyć miasto i nazwać je Rawą od swej dzielnicy na Mazowszu. Wg tradycji ustnej w 1509 r. Rawę i okolicę spustoszyły wojska Bogdana, wojewody wołoskiego.
Data erekcji parafii rzym.kat. nie jest znana. Drewniany kościół parafialny wzniósł w 1612 r. Wawrzyniec Trzciński, kasztelan rawski i dziedzic miasteczka. W tym samym czasie miejscowi Rusini wybudowali cerkiew, która istniała do 1812 r. W 1622 miasto dostało przywilej na jarmarki roczne. Trzcińscy h. Ślepowron byli właścicielami Rawy przez cały XVII w. Gościł u nich często król Jan III w przejeździe do Żółkwi. W październiku 1672 r. rotmistrz Atanazy Miączyński stoczył pod Rawą zwycięską potyczkę z Tatarami, odbijając z jasyru kilkuset jeńców. Najświetniejsze w swej historii dni przeżyła Rawa w r.1698, kiedy król August II, dążący z Warszawy ku Kamieńcowi Podolskiemu, spotkał się tu z carem Piotrem I, wracającym do Moskwy z podróży po Europie. Obaj monarchowie gościli tu przez trzy dni dla opracowania porozumienia o wspólnych działaniach wobec Szwecji, które stało się wkrótce przyczyną wojny północnej. Podczas wojny, w 1704 r. kwatermistrz armii szwedzkiej Magnus Stenbock urządził w Rawie magazyn łupów wojennych. W r.1716, w czasie konfederacji tarnogrodzkiej wymierzonej przeciwko stronnictwu saskiemu, Rawę obrano na miejsce spotkania przedstawicieli konfederatów i stronników króla. Zawarto tu ugodę, w myśl której ustać miały kroki nieprzyjacielskie, a wojska saskie opuścić kraj przed zwołaniem sejmu.
Na początku XVIII w. Rawa stanowiła własność trzech rodzin: Głogowskich, Suchodolskich, Boguszów. W 1725 r. Jan Bogusz wybudował świeżo sprowadzonym do miasta reformatom drewnianą kaplicę i dom na podarowanym przez Józefa Głogowskiego gruncie. Wkrótce potem w dokumentach pojawia się nowe nazwisko właściciela – Jerzego Rzeczyckiego. Ufundował on nowy, murowany kościół i klasztor dla reformatów. Umierając w 1739 r. pozostawił synowi Andrzejowi scalone dobra rawskie. Temu i jego żonie Katarzynie z Krasickich przypada zasługa wybudowania w latach 70. XVIII w. murowanego kościoła parafialnego. W 1791 r. właścicielem Rawy był już Franciszek Głogowski, a na przełomie XVIII/XIX w. stała się ona własnością rodziny Jabłonowskich – Ludwika Stanisława, żonatego z Łucją z Głogowskich, i ich syna Józefa. W 1874 r. dobra rawskie nabył Leon Sapieha, pionier pracy organicznej w Galicji, marszałek Sejmu Krajowego. Po nim przeszły na jego syna Adama, znanego polityka galicyjskiego. W 2. połowie XIX w. dwukrotnie nawiedzał Rawę pożar: w 1862 i 1884 – szczególnie ten drugi poczynił wielkie zniszczenia, spłonęły 243 domy, zamieszkiwane głównie przez ludność żydowską. W Rawie była wcześniej drukarnia żydowska, przeniesiona ok. połowy XIX w. do Żółkwi.
We wrześniu 1914 r. Rosjanie zadali pod Rawą ciężką klęskę armii austriackiej.
Zabytki. Kościół parafialny pw. Opieki św. Józefa, wybudowany w latach 1770–75. Klasztor OO. Reformatów i kościół pw. św. Michała Archanioła, konsekrowany w r.1738, zamieniony po II wojnie na magazyn rolniczy. Cerkiew parafialna gr.kat. pw. św. Jerzego, murowana, bez kopuł, zbudowana w 1849 r.
Czasy obecne. Kościół parafialny przywrócony do kultu w 1990 r. Proboszczem jest ks. Gracjan Piotrowski, bernardyn. Od 1993 r. istnieje w Rawie oddział Tow. Kultury Polskiej Ziemi Lwowskiej.