Strona główna O nas Kwartalniki Rozmowy Sylwetki Słownik Archiwalia Publikacje Wydawnictwa Kontakt
ul. Piłsudskiego 27,
31-111 Kraków
info@cracovia-leopolis.pl

Facebook

SŁOWNIK GEOGRAFICZNO-HISTORYCZNY

STARE SIOŁO

Położenie. Wieś w pow. bobreckim, wojew. lwowskim, położona w odległości 15 km. na płn.zach. od Bóbrki, a 25 km na płd.wsch. od Lwowa. Leży w dolinie rzeczki Dawidówki u podnóża Gołogór, 207 m npm. od strony południowej i 365 m npm. od strony zachodniej.. Parafie obu wyznań znajdowały się w miejscu.

Historia. Pierwotna nazwa osady stanowiącej własność Rurykowiczów, odnotowana już w XII w., brzmiała Czerepów. Około 1401 r. Władysław Jagiełło nadał osadę Zawiszy Czarnemu z Garbowa, a ten po pewnym czasie przekazał wieś swemu synowi, Janowi Zawiszycowi. W 1454 r. Zawiszyc ufundował parafię rzym.kat. i pierwszy kościół parafialny. Planował założenie na części obszaru wsi obronnego miasta Garbowa. Nie objętą planem Zawiszyca część Czerepowa zaczęto nazywać Starym Siołem. Nazwa ta pojawiła się w dokumencie z 1442 r. Urbanizacyjnym zamiarom koniec położył najazd turecki i tatarski. Około 1486 r. córka Zawiszyca, Barbara z Rożnowa, 2v. zamężna za Janem Amosem Tarnowskim, kaszttelanem krakowskim, wniosła mu w posagu Stare Sioło. W posiadaniu Tarnowskich pozostawało do 1570 r., kiedy to ówczesna właścicielka Zofia Tarnowska podarowała je swemu mężowi, Konstantemu Bazylemu Ostrogskiemu. Na początku XVII w. Konstanty scedował całą swą bajeczną fortunę na dwóch synów, którzy w 1603 r. dokonali jej podziału; Stare Sioło wraz z innymi dorami przypadło Januszowi. W 1609 r. uzyskał on zgodę sejmu na utworzenie ordynacji. Poniewasz Janusz Ostrogski nie miał męskiego potomka, ordynacja przeszła po jego śmierci na najstarszego syna jego córki, żony Aleksandra Zasławskiego. Syn przyjął nazwisko Zasławski-Ostrogski. Z tej rodziny Stare Sioło dostało się w wianie Lubomirskim, następnie Sieniawskim (od 1648), Czartoryskim (od 1731), ponownie Lubomirskim (od 1778) i wreszcie Potockim z linii łańcuckiej, w posiadaniu których pozostało do 1939 r. Ostaynim właścicielem był Alfred Potocki (zmarły w 1958 r.).

Zabytki. Kościół parafialny pw. MB Śnieżnej i Św. Trójcy, wybudowany w latach 1828-35, zastępując nienadający się do użytku kościół drewniany. Budowla składała się z jednoprzęsłowego prezbiterium zwróconego na zachód, i czteropręsłowej nawy poprzedzonej wieżą z kruchtą w części dolnej. Konsekrowany w 1867 r. Większość wyposażenia wnętrza z początku XX w. W 1923 r. Jerzy Potocki zamówił w zakładzie witrażowniczym Żeleńskich w Krakowie witraż do prezbiterium, projektowany przez Kazimierza Sichulskiego, przedstawiający MB w stylizacji huculskiej. Po II wojnie kościół przejęła cerkiew prawosławna, od 1991 r. gospodarzem świątyni jest parafia grekokatolicka. Cerkiew pw. św. Mikołaja, drewniana, 1742 r.

Ruiny zamku obronnego, zbudowanego w latach 1649-54 przez Władysława Dominika Ostrogskiego. Zamek stanął na miejscu poprzednich: drewnianego z XV w. oraz już murowanego z lat 1584-89. Uchodził za największy zamek na Kresach płd.wsch., założony na planie nieregularnego, zwężającego się ku zachodowi pięcioboku, z sześcioma wielobocznymi basztami. Okazałą bramę wjazdową od płd. wzniosła Katarzyna z Sobieskich Radziwiłłowa Mury otaczały dziedziniec o powierzchni 4 morgów. W XVIII w. zamek został odnowiony przez Adama Mikołaja Sieniawskiego. W początkach XIX w. Potoccy założyli w nim browar, co spowodowało przebudowę i dewastację wnętrz. Do dalszych zniszczeń zamku prrzyczyniły się obie wojny światowe.