Strona główna O nas Kwartalniki Rozmowy Sylwetki Słownik Archiwalia Publikacje Wydawnictwa Kontakt
ul. Piłsudskiego 27,
31-111 Kraków
info@cracovia-leopolis.pl

Facebook

SŁOWNIK GEOGRAFICZNO-HISTORYCZNY

STRATYN

Miasteczko w pow. rohatyńskim, wojew. stanisławowskim. Położone 12 km na płd.wsch. od Rohatyna, na prawym brzegu potoku Studzienny, dopływu Gniłej Lipy. Na lewym brzegu potoku znajdowała się wieś Stary Stratyn.

Stratyn należał do parafii rzym.kat. w Rohatynie, parafia gr.kat. była w miejscu. Był to majątek leśny. Pod koniec XIX w. lasy zjmowały ponad 2200 ha i obejmowały 14-hektarowy rezerwat buków, uważany za pozostałość praboru w paśmie Miodoborów.

Historia. W 2. połowie XVI i 1. połowie XVII w. Stratyn należał do rodziny Bałabanów h. Korczak. W 1602 r. Gedeon Bałaban, grekokatolicki biskup lwowski założył tam szkołę i drukarnię ruską. Wydane w niej książki treści religijnej należą dziś do białych kruków. W 1671 r. właścicielem Stratyna był Gabriel Silnicki h. Jelita. Uzyskał on od króla Michała Korybuta Wiśniowieckiego przywilej na cztery jarmarki roczne oraz na targi w piątki i niedziele. W XVIII w. dobra stratyńskie były już w posiadaniu rodziny Bekierskich h. Jastrzębiec, używających przydomku Kosiorek. Jako posag Konstancji Kosiorek Bekierskiej w 1771 r. dostały się Józefowi Bielskiemu h. Jelita, kasztelanowi halickiemu. Otrzymała je następnie w wianie ich córka Magdalena, wychodząc za mąż za hr. Ignacego Krasickiego, a później przechodziły kolejno w spadku na córkę Krasickich Konstancję, zamężną za Michałem Brzostowskim h. Strzemię, i na Anielę Brzostowską, żonę hr. Edmunda Krasickiego. Po nich odziedziczył je ich syn Michał, a po nim jego bratanek August, działacz społeczny i botanik, który był ostatnim właścicielem Stratyna w chwili wybuchu II wojny światowej.

Zabytki. Dwór wybudowany prawdopodobnie przez Bekierskich lub Józefa Bielskiego, z materiału uzyskanego z rozbiórki starego zamku. Klasycystyczny, na rzucie prostokąta, dwukondygnacyjny; od frontu po bokach dwa krótkie skrzydła połączone tarasem z czterema kolumnami dźwigającymi balkon. Od strony ogrodu w XIX w. dobudowano dwukondygnacyjną werandę drewnianą. Dwór mieścił galerię obrazów (ok. 200), przeważnie malarzy obcych. Podczas I wojny światowej całe wyposażenie wraz z galerią zostało zniszczone, a dwór zdewastowany. W latach międzywojennych odremontowano tylko kilka pokoi.

Oficyna dworska z XVIII w. w typie dworu szlacheckiego z dwoma kolumnowymi gankami i wysokim, czterospadowym dachem. W okresie międzywojennym służyła jako siedziba właścicieli. Dwie baszty o niewielkich otworach strzelniczych - pozostałość z dawnego zamku, i wały obronne, zachowane do II wojny światowej.