Strona główna O nas Kwartalniki Rozmowy Sylwetki Słownik Archiwalia Publikacje Wydawnictwa Kontakt
ul. Piłsudskiego 27,
31-111 Kraków
info@cracovia-leopolis.pl

Facebook

SŁOWNIK GEOGRAFICZNO-HISTORYCZNY

BRZUCHOWICE

Położenie. Podlwowska miejscowość rekreacyjno-letniskowa, położona po stronie płn.-zach. (odl. 9 km), w lasach szpilkowych (głównie sosna), geograficznie w obrębie Roztocza, na wys. 307 m n.p.m. Powietrze było tu wyjątkowo czyste, a od północnych wiatrów osłaniał Brzuchowice pas wzgórz. Dojazd z miasta drogą przez Hołosko lub Rzęsnę Polską, i koleją (linia na Rawę Ruską–Lublin–Warszawę).

Historia. Król Władysław Warneńczyk dekretem z 1444 r. (wydanym na zamku w Budzie) zezwolił rajcom lwowskim na założenie wsi nad rzeką Brzuchowicą, na pustych terenach, które zostały miastu nadane przez Kazimierza Wielkiego (bezludne pustkowia otaczały miasto do XIV w. i dopiero po lokacji miasta w 1356 r. powstały tu wsie, m.in. Winniki, Zubrza, Sichów, Sokolniki, Kozielniki, Zimna Woda, Domażyr, Malechów). Nową osadę założył i zawłaszczył patrycjusz lwowski Marcin Henel, ale w poł. XVI w. wróciła ona pod zarząd miasta. Powstały tam młyny, papiernia, piece wapienne, a poza rolnictwem eksploatowano lasy i kamieniołomy. Majątkirm miejskim zarządzali dzierżawcy i sytuacja ta nie zmieniła się po zajęciu Lwowa przez Austriaków w 1772 r. Z końcem XIX w. gmina m. Lwowa zaniechała w Brzuchowicach gospodarki rolnej, zaś orne grunty rozparcelowano lub zalesiono.
Po wybudowaniu linii kolejowej w 1885 r. postanowiono wykorzystać walory klimatyczne Brzuchowic i wydzielono obszar pod zabudowę letniskową. Od tego czasu wzniesiono tam wiele willi letniskowych, pawilony kolonijne i drewnianą kaplicę, później zaś zakład kąpielowy (spalony w 1918 r.). Po I wojnie powstały dalsze wille, kasyno, park, szkoła i kościół (1926–27, arch. Nikodemowicz), sierociniec, sanatorium oraz obiekty sportowe: boiska, skocznia narciarska i szlaki dla narciarzy, basen kąpielowy i kąpielisko na zalewie.
Czasy obecne. W latach powojennych władze okupacyjne zbudowały w Brzuchowicach kompleks wojskowych domów wypoczynkowych, które zostały opuszczone, a ostatnio wykupione przez Kościół rzymskokatolicki z przeznaczeniem na seminarium duchowne Archidiecezji Lwowskiej. Kościół został zamieniony na cerkiew prawosławną.
(A.C.)