Strona główna O nas Kwartalniki Rozmowy Sylwetki Słownik Archiwalia Publikacje Wydawnictwa Kontakt
ul. Piłsudskiego 27,
31-111 Kraków
info@cracovia-leopolis.pl

Facebook

SŁOWNIK GEOGRAFICZNO-HISTORYCZNY

SKOLE

Położenie. Miasteczko w powiecie stryjskim, woj. stanisławowskim, w odl. 36 km na płd.zach. od Stryja. Położone nad Oporem, dopływem rzeki Stryj (zlewisko Dniestru), wśród zalesionych gór w obrębie wschodnich Bieszczadów, na wys. 440 m n.p.m. Okoliczne szczyty: Zełemin (1777 m), Paraszka (1271 m). Przez Skole przebiega linia kolejowa i szosa ze Lwowa na Węgry (przez Munkacz na Zakarpaciu). Liczba stałych mieszkańców Skolego wynosiła przed II wojną 8 tysięcy, w tym ok. 70% Polaków, reszta to Rusini i Niemcy. Przedmieściami Skolego była Demnia Niżna i Wyżna.

Miejscowość i okolica, zw. Skolszczyzną, mają wybitne walory letniskowe (górski klimat i krajobraz, kąpiele rzeczne i turystyka) i narciarskie, w latach przed II wojną dobrze zainwestowane (wille, pensjonaty, park, ośrodek zdrowia, biblioteki, koncerty). W okolicy schroniska górskie.
Historia. Skole, dawniej zwane Aleksandrią, powstało przed połową XVII w., bo w 1660 r. z fundacji Sieniawskich utworzono tu osobną kapelanię, w miejsce dawnej filii rzymskokatolickiej parafii stryjskiej. Od dawna był tu rozwinięty przemysł drzewny (przygotowywano nawet drewno rezonansowe do wyrobu instrumentów muzycznych), wytapiano żelazo z odpadów. W 1888 r. pożar strawił 100 domów, drewniany kościół i inne obiekty. Nowy kościół wzniesiono na przeł. XIX/XX w.
Miejscowe olbrzymie obszary leśne weszły w XIX w. w posiadanie bar. Groedlów, którzy prowadzili tu rozwiniętą gospodarkę. Kolejka leśna, użytkowana też turystycznie, prowadziła w głąb doliny rzeki Orawy i w dwóch innych kierunkach.
W r. 1882 zakupiła realność na tzw. Storożce rodzina Młodnickich (malarz Karol Młodnicki i Wanda z Monné, dawna narzeczona Grottgera, oraz córka Maryla Wolska, poetka). W domu tym bywali liczni wybitni przedstawiciele inteligencji lwowskiej, m.in. Karol Mikuli (pianista, uczeń Chopina), Kornel Ujejski, Leopold Staff, Pawlikowscy. Ze Skolego pochodziła rodzina byłego ministra spraw wewnętrznych Andrzeja Milczanowskiego.
Czasy obecne. Kościół w Skolem zamienili sowieccy okupanci kolejno na magazyn, elektrownię i stajnię dla bydła, a w końcu uległ całkowitej dewastacji, pozbawiony dachu i wieży, okien i drzwi. Obecnie jest w odbudowie. Duszpasterzem rzymskich katolików jest ks. Jan Nikiel, proboszcz w Stryju.
(A.C.)