Strona główna O nas Kwartalniki Rozmowy Sylwetki Słownik Archiwalia Publikacje Wydawnictwa Kontakt
ul. Piłsudskiego 27,
31-111 Kraków
info@cracovia-leopolis.pl

Facebook

SŁOWNIK GEOGRAFICZNO-HISTORYCZNY

OBERTYN

Położenie. Miasteczko w pow. horodeńskim, woj. stanisławowskim. Leży w równinnej okolicy, nad rzeką Czerniawą, w odl. 14 km od stacji kol. Turka-Gody (linia Stanisławów–Kołomyja). W okresie międzywojennym Obertyn liczył ponad 4600 mieszkańców, ludność utrzymywała się głównie z handlu (znane były tamtejsze jarmarki na woły). Na okolicznych, b. żyznych polach uprawiano kukurydzę i tytoń.
Historia. Obertyn był gniazdem rodowym Obertyńskich. Wiadomości historyczne są b. skąpe. W 1438 r. Dersław z Bybła zeznał w Haliczu, że otrzymał od Konrada z Kunaszowy 60 grzywien za czwartą część wsi Obertyn i Trzchemchów.
W 1531 r. pod Obertynem wojska polskie pod wodzą hetmana Jana Tarnowskiego rozbiły sześciokrotnie większe siły hospodara mołdawskiego Piotra IV Raresza, który zamierzał opanować Pokucie. Po zajęciu i spaleniu przez wojska hospodara Śniatyna, Kołomyi, Tłumacza i Tyśmienicy oraz porażce Mołdawian pod Gwoźdźcem (zob. CL 1/96) doszło do decydującej bitwy pod Obertynem. O zwycięstwie wojsk polskich zadecydowała doskonała koncepcja taktyczna hetmana Tarnowskiego, oparta na właściwym wykorzystaniu walorów terenu, jak i lepszym uzbrojeniu oraz sprawności dowódców oddziałów. Ze zdobytych wówczas dział nieprzyjacielskich odlany został Dzwon Zygmunta dla katedry wawelskiej. Uczestnikiem bitwy obertyńskiej był m.in. polski kronikarz Marcin Bielski, który opisał ją w dziele Kronika to jest historia świata (Kraków 1564).
Zapewne drogą koligacji rodzinnych przeszedł Obertyn od Obertyńskich w posiadanie Skarbków h. Abdank. Ich własnością musiał już być na przełomie XVII/XVIII w., skoro w 1701 r. sejmik halicki prosił króla Augusta II Mocnego o nadanie prawem dziedzicznym Krzysztofowi Skarbkowi uroczyska Hawryłów Kamień k. Obertyna. Po śmierci tegoż Obertyn przeszedł na jego syna Antoniego, potem wnuka Rafała. Dla podźwignięcia podupadłego miasta Rafał Skarbek przeprowadził akcję kolonizacyjną, z którą otrzymał od halickiego sejmiku gospodarczego zwolnienie Obertyna z podatku czopowego na okres roku. W roku 1757 R. Skarbek ufundował drewniany kościół parafialny. Obertyn był też siedzibą parafii gr.kat.
W 2. poł XIX w. tzw. własność większa Obertyna należała do Józefy Kellermanowej.
Czasy obecne. Czynna jest nowo wybudowana kaplica pw. śś. Piotra i Pawła, obsługiwana przez ks.ks. Alfonsa Górowskiego i Romana Stadnika, dojeżdżających z Kołomyi.         (M.T.)