Strona główna O nas Kwartalniki Rozmowy Sylwetki Słownik Archiwalia Publikacje Wydawnictwa Kontakt
ul. Piłsudskiego 27,
31-111 Kraków
info@cracovia-leopolis.pl

Facebook

SŁOWNIK GEOGRAFICZNO-HISTORYCZNY

RAFAJŁOWA

Wieś na Huculszczyźnie (zob. 3/97), w pow. nadwórniańskim, woj. stanisławowskim. Położona w Gorganach (zob. jw.), u stóp głównego grzbietu karpackiego, na wys. ponad 750 m n.p.m., w miejscu, gdzie kilka górskich potoków – Salatruk, Rafajłowiec, Doużyniec i parę innych tworzą rzekę Bystrzycę Nadwórniańską (Czarną). Wieś powstała ok. 1890 r. zrazu jako osada leśna, przysiółek wsi Zielona.
Rafajłowa weszła do historii na skutek wydarzeń, jakie miały tam miejsce na pocz. I wojny światowej. W toku ofensywy rosyjskiej na Galicję (Małopolskę Wschodnią) wojska carskie – dążąc ku Węgrom – zajęły tę część Karpat, a jako wsparcie dla broniącej tego obszaru armii austro-węgierskiej skierowano tam II Brygadę Legionów Polskich, która – pod dowództwem gen. Trzaski-Durskiego – przybyła z Krakowa przez Słowację na Zakarpacie (ówcześnie węgierskie). Oddziały dowodzone przez kpt. Józefa Hallera (późniejszego generała) przeszły przez przełęcz Rogodze w pobliżu Pantyru (zob.) i po bitwie pod Rafajłową 12 X 1914 zajęły tę miejscowość. Po zbudowaniu drogi przez grań Karpat (zob. Legionów Przełęcz) możliwe stało się przeprowadzenie tu z Zakarpacia głównych sił Brygady (nazywanej Żelazną lub Karpacką), zakwaterowanie sztabu oraz utworzenie punktu wyjścia do serii dalszych bojów, stoczonych w dolinie Bystrzycy Nadwórniańskiej i Sołotwińskiej (Zielona, Pasieczna, Pniów, Nadwórna, Sołotwina, klęska pod Mołotkowem), a później – od XII 1914 – także nad Prutem i Czeremoszem. Druga, decydująca, zwycięska bitwa pod Rafajłową odbyła się w nocy 23/24 stycznia 1915 r.
W latach międzywojennych Rafajłowa liczyła ok. 800 mieszkańców (w tym dużo Polaków) i stanowiła uczęszczane letnisko. Do II wojny było tam nadleśnictwo państwowe (zwane Hallerówką), tartaki, stacja kolejki wąskotorowej (z Nadwórnej). W latach 1907–08 zbudowano w Rafajłowej kościółek rz.kat., a w latach 1923–24 cerkiew (na miejscu spalonej w 1915 r.). Na miejscowym cmentarzu znajdują się groby 40 legionistów. (M.T. i A.C.)