Strona główna O nas Kwartalniki Rozmowy Sylwetki Słownik Archiwalia Publikacje Wydawnictwa Kontakt
ul. Piłsudskiego 27,
31-111 Kraków
info@cracovia-leopolis.pl

Facebook

SŁOWNIK GEOGRAFICZNO-HISTORYCZNY

ZBORÓW

Położenie. Miasto powiatowe w woj. tarnopolskim, 45 km na płn.zach. od Tarnopola. Stacja kolejowa na linii kol. Tarnopol-Złoczów (w odl. 4 km od miasta). Położony na wys. 346 m n.p.m., nad rzeką Strypą, która tworzy tu duży staw. W latach międzywojennych liczył Zborów ok. 4800 mieszkańców (w tym ponad 55% Polaków), a źródło utrzymania ludności stanowiła praca w młynach, fabryce wódek, cegielni oraz handel ziemiopłodami.
Historia. O początkowym okresie dziejów miasta brak wiadomości. Prawdopodobnie założone zostało w XVI w., na terenie wsi Kuklińce, przez Zborowskich, przybyłych tu z Małopolski. Na pocz. XVII w. przeszło w posiadanie Jakuba Sobieskiego (ojca króla Jana III), który w 1627 r. erygował parafię rz.kat. i zapewne ufundował pierwszy kościół parafialny. W 1645 r. całe miasto spłonęło w wielkim pożarze.
W sierpniu 1649 r. król Jan Kazimierz, ciągnący na odsiecz Zbarażowi, stoczył tu wielką bitwę z Kozakami pod wodzą Chmielnickiego i Tatarami pod wodzą Islam Gireja. Walki zakończyły się zawarciem ugody, w której król uznał tytuł hetmański Chmielnickiego, rozszerzył rejestr kozacki na 40 000 i zapewnił Kozakom szereg przywilejów; ugoda jednak nigdy nie weszła w życie. W 1667 r., podczas ponownego najazdu Kozaków i Tatarów, Zborów został całkowicie zniszczony. W późniejszych latach Tatarzy także go nie omijali, toteż w 1689 r. nadał król Jan III miastu (które odziedziczył po ojcu) nowe przywileje mając nad spustoszeniem jego osobliwe politowanie.
Po śmierci króla Zborów dostał się królewiczowi Jakubowi, który w 1727 r. założył tu zakład dla ubogich. Po królewiczu Sobieskim przejęli Zborów Radziwiłłowie. Ok. 1766 r. miasto należało do Antoniego Bielskiego, łowczego nadwornego królewskiego. Przed I wojną światową stanowiło własność Karola Borkowskiego.
Zabytki. Kościół parafialny pw. św. Anny z I poł. XVIII w., ufundowany przez Aleksandra Siedlińskiego. Barokowy, z kamienia ciosowego, na planie krzyża łacińskiego. Wewnątrz znajdował się obraz M. Boskiej z Dzieciątkiem, dar króla Jana III. Według tradycji obraz towarzyszyć miał Sobieskiemu w jego wyprawach wojennych.
Zachowany pomnik-kaplica, wzniesiony w 1935 r. dla upamiętnienia żołnierzy polskich poległych pod Zborowem w l. 1918–20. (M.T.)