Strona główna O nas Kwartalniki Rozmowy Sylwetki Słownik Archiwalia Publikacje Wydawnictwa Kontakt
ul. Piłsudskiego 27,
31-111 Kraków
info@cracovia-leopolis.pl

Facebook

SŁOWNIK GEOGRAFICZNO-HISTORYCZNY

WITKÓW NOWY

Miasteczko w pow. radziechowskim, woj. tarnopolskim (12 km na wschód od Radziechowa). Od XV w. było własnością Lanckorońskich; po nich, pod koniec XVII w., odzidziczyli je Potoccy. W roku 1777, na mocy ugody ze Szczęsnym Potockim, dobra witkowskie, (sąsiadujące z suszeńskimi) przejęli Komorowscy – jako rekompensatę za cierpienia moralne po śmierci córki, Gertrudy. Od Potockich dobra nabyli Mierowie, a z czasem przeszły na skoligaconych z Mierami Badenich, którzy posiadali je do 1939 r.
W okresie międzywojennycm Witków Nowy liczył około 2500 mieszkańców (ok. 700 Polaków, pozostali to Żydzi i Ukraińcy).
Początkowo należał do parafii rzymskokatolickiej w Staninie i miał drewniany kościółek filialny pw. św. Anny z obrazem Matki Boskiej ufundowanym w 1653 r. przez Wacława Lanckorońskiego. W roku 1675 Lanckorońscy zbudowali klasztor i murowany kościół (pw. św. Trójcy) i jako fundację przekazali oo. Augustianom; od tego czasu Witków Nowy był siedzibą parafii. W wyniku józefińskiej kasaty klasztorów w 1786 r. Augustianie opuścili miasteczko, przestała istnieć parafia, a placówkę, już jako kapelanię, przejęli księża diecezjalni. Z braku środków – kościół i klasztor, nie remontowane, niszczały. W roku 1898 na zaproszenie Stanisława Marcina Badeniego przybyli do Witkowa księża misjonarze z Krakowa i podjęli trud podniesienia parafii (przebywali w Witkowie do 1913 r.)
W roku 1911 Stefan Badeni, syn marszałka Sejmu Krajowego Galicji, wystawił tam pseudogotycką kaplicę grobową, do której przeniesiono z podziemi kościoła dobrze zachowane zwłoki Gertrudy Komorowskiej i jej rodziców i złożono w metalowych, ze szklanymi wiekami, trumnach (w roku 1920 i ponownie po 1939 r. zostały przez bolszewików sprofanowane).
W roku 1944 w Wielkim Tygodniu banderowcy podpalili kościół i dziś pozostały tylko ruiny dawnego klasztoru. Obraz Matki Boskiej z przełomu XIX/XX w. udało się uratować (obecnie w kościele pw. M.B. Pocieszenia w Oławie).
(T.K.)