Strona główna O nas Kwartalniki Rozmowy Sylwetki Słownik Archiwalia Publikacje Wydawnictwa Kontakt
ul. Piłsudskiego 27,
31-111 Kraków
info@cracovia-leopolis.pl

Facebook

SŁOWNIK GEOGRAFICZNO-HISTORYCZNY

BIESZCZADY WSCHODNIE

Bieszczady to pasmo górskie w łańcuchu Karpat Wschodnich (zob.), które układa się ukośnie w stosunku do stron świata: z płn.zach. ku płd.wsch. Po stronie płn.-zach. łączy się z Beskidem Niskim – punktem styku jest przełęcz Łupkowska (i to jest zarazem początek Karpat Wschodnich), po przeciwnej stronie przechodzi w Gorgany – granicą jest przełęcz Wyszkowska i dolina Mizunki. Jako Bieszczady Wschodnie przyjmujemy odcinek leżący poza obecną granicą RP, od przeł. Użockiej do Wyszkowskiej. Długość pasma B.W. wynosi (w linii prostej) prawie 60 km. Administracyjnie B.W. leżą w powiatach turczańskim (wojew. lwowskie) oraz stryjskim i dolińskim (wojew. stanisławowskie).
B.W. charakteryzują się długimi, równoległymi pasmami, o wyrównanej na ogół wysokości i obłych kształtach. Budowa geologiczna – tak jak w całych Karpatach Wsch. – fliszowa. Występują tu różnorodne materiały skalne: piaskowce, zlepieńce, skały wapienne, łupki i szarogłazy fliszowe.
Główny szczyt B.W. to Pikuj (1505 m). Stoki gór i doliny są zalesione, wierzchami ciągną się połoniny. Wody z północnej strony tego pasma spływają do Dniestru i jego dopływów: Stryja, Oporu i Świcy (za pośrednictwem jej dopływów: Sukiela i Mizunki).
Niejako przedpolem B.W. są tzw. Góry Turczańskie (zob.) i tzw. Skolszczyzna (zob.), obejmujące dorzecza górnego Dniestru, Stryja i Oporu. W rejonach tych znajdowało się wiele linii leśnych kolejek wąskotorowych do przewozu drewna z lasów do tartaków, ale wykorzystywanych także do celów turystycznych. Szczególnie popularne były kolejki, rozchodzące się ze Skolego (a należące do „państwa Skole” bar. Groedlów).
B.W. przecinają dwa ważne szlaki komunikacyjne w kierunku na Węgry: przez przeł. Użocką – stacja graniczna Sianki (kolejowy i drogowy), oraz doliną Oporu – stacja graniczna Beskid (kolejowy).
Ludność zamieszkała u stóp B.W. to Bojkowie – grupa etniczna o podobnym charakterze i pochodzeniu jak Huculi (zob. Huculszczyzna), lecz kulturowo mniej wyraziste.
B.W. i ich przedpole były terenem o bardzo intensywnym ruchu rekreacyjno-turystycznym, letnim i zimowym. Znajdowało się tu wiele miejscowości letniskowych, z których najważniejsze to Rozłucz (zob. CL 4/96) w G. Turczańskich i Skole (zob. CL 3/96) nad Oporem. Główne tereny narciarskie to Sławsko i Ławoczne (zob. Skolszczyzna).                
(A.C.)