Strona główna O nas Kwartalniki Rozmowy Sylwetki Słownik Archiwalia Publikacje Wydawnictwa Kontakt
ul. Piłsudskiego 27,
31-111 Kraków
info@cracovia-leopolis.pl

Facebook

SŁOWNIK GEOGRAFICZNO-HISTORYCZNY

CZYWCZYŃSKIE GÓRY

Uważane niekiedy za przedłużenie Czarnohory (zob.), Góry Czywczyńskie są najdalej wysuniętym na południe pasmem polskich Karpat Wschodnich (zob.). Punktem styku z Czarnohorą jest szczyt Stoh (Stoch, Stóg; 1653 m npm), stąd zaś G.Cz. ciągną się na płd. (ściślej ukośnie: płn.zach.-płd.wsch.), aż do szczytu Hnitesa. Długość pasma w linii powietrznej wynosi niespełna 40 km. Równolegle do głównego grzbietu, po stronie wsch. płynie Czarny Czeremosz, oddzielając G.Cz. od Gór Hryniawskich (zob.). Administracyjnie jest to powiat kosowski, wojew. stanisławowskie.
Pod względem geologicznym G.Cz. należą do krystalicznego trzonu Karpat Marmaroskich, leżących na terytorium rumuńskim. Są silnie zalesione, w górnych partiach rozciągają się połoniny, użytkowane do wypasu. Najważniejsze szczyty to Czywczyn (1769) i Hnitesa (1762).
W G.Cz. wcina się dolina potoku Szybeny, na którym istniała klauza, wykorzystująca wody największego w tej części Karpat naturalnego jeziora Szybene. Nieco dalej na płd., nad Czarnym Czeremoszem, znajduje się Burkut, odległy o ponad 20 km w górę rzeki od wsi Bystrzec, dostępnej z Żabiego. Było to znane od XVIII w. zdrojowisko, oparte na źródłach szczawy magnezowo-wapniowej. Spalone w XIX w. upadło, a zabudowania wzniesione w latach międzywojennych uległy zniszczeniu po II wojnie. O kolejne 20 km na płd. znajdowała się na Czarnym Czeremoszu klauza Łostuń i największe sztuczne jezioro we Wschodnich Karpatach.
Dalej w górę rzeki były już tylko schrony dla kiermaniczów (flisaków), spławiających pnie drzew, zbijane w talby (tratwy), łączone ze sobą w daraby. Dla umożliwienia spławu, poziom na płytkiej, kamienistej rzece podnoszono sztucznie przez okresowe spuszczanie wody, spiętrzonej za pomocą klauz (jazów).
Góry Czywczyńskie przedstawiały znakomite tereny narciarskie. Przed II wojną w Szybenem była stacja noclegowa, ponadto kilka schronów.
(A.C.)