Strona główna O nas Kwartalniki Rozmowy Sylwetki Słownik Archiwalia Publikacje Wydawnictwa Kontakt
ul. Piłsudskiego 27,
31-111 Kraków
info@cracovia-leopolis.pl

Facebook

SŁOWNIK GEOGRAFICZNO-HISTORYCZNY

DOBROMIL

Miasto powiatowe w woj. lwowskim, położone nad rzeką Wyrwą, dopływem Wiaru (a Wiar jest dopływem Sanu), na wysokości 336 m n.p.m., przy linii kolejowej Przemyśl–Chyrów, w odległości 26 km od Przemyśla. W latach międzywojennych liczba ludności wynosiła ok. 5,5 tys. osób. Były tam państwowa żupa solna, młyny, tartaki, browar, cementownia, garbarnia.
Historia. Dobromil należał do rodu Herburtów, którego poszczególne gałęzie dla odróżnienia przyjmowały dodatkowe miano od nazw swych posiadłości. Tak więc Mikołaj Herburt (XV w.) i jego potomkowie przezwali się „Dobromilskimi”. W 1531 r. Jan Herburt ufundował kościół parafialny, który w 1635 r. uległ zniszczeniu na skutek wylewu Wyrwy. Stanisław Herburt, kasztelan lwowski i przełożony nad żupami solnymi Rusi, uzyskał od Zygmunta Augusta w 1566 r. prawo przeniesienia Dobromila – dotąd wsi – na miejskie prawo magdeburskie, z 15 latami wolnizny, dwoma dorocznymi jarmarkami (3.V i 15.X) i cotygodniowymi targami. Spadkobiercy Stanisława założyli w Dobromilu drukarnię, do której sprowadzili z Krakowa drukarza Jana Szeligę. W drukarni, która istniała do 1616 r., wyszły z niej m.in. dzieła W. Kadłubka, J. Długosza, St. Orzechowskiego oraz pisma polityczne Jana Szczęsnego Herburta. W 1613 Jan Szczęsny zbudował zamek i w tym samym roku dał unickim bazylianom przywilej na budowę klasztoru. Zamek dobromilski był wielokrotnie oblegany podczas wojen siedmiogrodzkich i szwedzkich. Po wygaśnięciu rodu Herburtów 1646 r. (z czym związana jest znana legenda o „orłach Herburtów”) Dobromil przeszedł w ręce Czuryłłów, następnie Koniecpolskich. W 1693 r. odkupił gro Jan Dobrogost (Bonawentura) Krasiński, wojewoda płocki. Kolejnymi, ostatnimi już właścicielami Dobromila byli Lubomirscy. Po rozbiorach stał się własnością rządu austriackiego.
Zabytki.  Kościół parafialny, wzniesiony w XVII w. (przypisywany budowniczemu Janowi Baptyście z Wenecji), po zniszczeniu gruntownie przebudowany z końcem XVIII w., nie uległ jednak zatarciu renesansowy charakter wnętrza, przede wszystkim wspaniały strop kasetonowy. Zachowało się bogate wyposażenie kościoła, m.in. późnorenesansowe tabernakulum, barokowa ambona, ołtarze (jeden z nich niedawno spłonął), m.in. w kaplicy bł. Kingi, patronki górników tutejszego zagłębia solnego. Klasztor bazylianów grekokat., w. XVII, w którego krużgankach znajdowały się wizerunki Herburtów i innych dobrodziejów monasteru.
Ruiny zamku Herburtów (1613 r.) o nietypowym półokrągłym rzucie: były w nim malowidła wydarzeń z okresu rokoszu Zebrzydowskiego, w których uczestniczył Jan Szczęsny Herburt. W 1784 r. bazylianie uzyskali zgodę na rozbiórkę murów i użycie materiałów do remontu  klasztoru.
Czasy dziesiejsze. Kościół parafialny p.w. Przemienienia Pańskiego, czynny był bez przerwy. Obecnie proboszczem jest ks. Edward Loranc.
W Dobromilu żyje ok. 80 rodzin polskich i wiele rodzin mieszanych. Na katechezę w kościele uczęszcza ok. 50 dzieci; w szkole prowadzone są lekcje języka polskiego. Istnieje tutaj Oddział Towarzystwa Kultury Polskiej Ziemi Lwowskiej.