Strona główna O nas Kwartalniki Rozmowy Sylwetki Słownik Archiwalia Publikacje Wydawnictwa Kontakt
ul. Piłsudskiego 27,
31-111 Kraków
info@cracovia-leopolis.pl

Facebook

SŁOWNIK GEOGRAFICZNO-HISTORYCZNY

MILATYN

Położenie. Wieś w powiecie kamioneckim, woj. lwowskim, leżąca na północny wschód od Lwowa, 10 km od stacji kolejowej w Zadwórzu. Zachodnia część wsi nosi nazwę Milatyn Stary, wschodnia – Milatyn Nowy.
Historia. Z przeszłości Milatyna znane są tylko nieliczne, oderwane fakty. Pierwsza o nim wiadomość pochodzi z 1431 r. i mówi o nadaniu przez Władysława Jagiełłę Milatyna i innych wsi Janowi z Koniecpola h. Pobóg, kanclerzowi koronnemu dla wynagrodzenia za wieloletnią służbę i jako zastaw za pożyczone 300 grzywien. W metryce koronnej z 1578 r. wpisany jest przywilej lokacyjny na prawie magdeburskim nadany przez Stefana Batorego. W XVII w. Milatyn należał do rodziny Ożgów h. Rawicz, do Piotra, podkomorzego lwowskiego, a po nim do jego syna, Jerzego, podczaszego lwowskiego.
Postacią dobrze zapisaną w dziejach Milatyna w następnym stuleciu była Teresa z Karsznickich (względnie Karśnickich) 1ov. Gałecka, 2ov. Łączyńska. Jej dziełem była próba osadzenia tam kamedułów, których erem założony w 1738 r., został zniesiony przez władze zakonne w r. 1745. Około 1740 r. sprowadziła do Milatyna Nowego karmelitów bosych i wystawiła im klasztor z niewielkim kościołem. Do kościoła tego został w 1747 r., na polecenie arcybiskupa lwowskiego, Mikołaja Wyżyckiego, przeniesiony z kaplicy dworskiej Sobieszczańskich w Nowym Stawie, słynący już cudami obraz Pana Jezusa Ukrzyżowanego. Obraz ten ok. 1700 r. przywiózł z Rzymu dla swojej krewnej, o. Józef Mocarski, prowincjał dominikanów. Kult obrazu rozszerzał się szybko, o czym świadczy wydana w 1758 r. książeczka „Źródła żywota” zawierająca opisy licznych uzdrowień tam uproszonych. W 1788 r. Teresa Łączyńska ufundowała w Milatynie Nowym parafię rzymskokatolicką i murowny kościół, ukończony w 1791 r. (konsekrowany w 1828 r.), w którym, po zamknięciu przez Austriaków klasztoru karmelitów, umieszczono cudowny obraz. W XIX w. parafię prowadzili księża diecezjalni, dopiero w 1906 r. arcybiskup Józef Bilczewski oddał ją misjonarzom św. Wincentego á Paulo. Ci pozostawali tam do końca II wojny światowej. Milatyn miał również parafię grekokatolicką z cerkwią na terenie Milatyna Starego.
Zabytki. Kościół parafialny z końca XVIII w. , na rzucie krzyża, z kopułą. Znajdował się w nim klasycystyczny pomnik nagrobny Antoniny Raciborksiej z 1808 r., dłuta Hartmana Witwera. Zajazd z w. XVIII, z mansardowym dachem i daszkiem podcieniowym wspartym na dwóch filarach, z fasadą zwieńczoną barokowym szczytem. Pod Milatynem przy drodze do Buska, stały dwa pomniki o kształcie piramid, wysokości 10 m, z czasów wyprawy chocimskiej.
Czasy obecne. Kościół w Milatynie otwarto na nowo w 1990 r. Dojeżdżają tam bernardyni pracujący w Sądowej Wiszni: o. Cherubin Kuczowicz i o. Hugon Prochoń.
Cudowny obraz Pana Jezusa Milatyńskiego w srebrnej rokokowej ramie, przywieziony w 1946 r. przez księży misjonarzy do Krakowa, przebywał najpierw w kaplicy ich domu zakonnego, a w 1976 r. przeniesiony został do misjonarskiego kościoła p.w. św. Wincentego á Paulo na Kleparzu.