Strona główna O nas Kwartalniki Rozmowy Sylwetki Słownik Archiwalia Publikacje Wydawnictwa Kontakt
ul. Piłsudskiego 27,
31-111 Kraków
info@cracovia-leopolis.pl

Facebook

SŁOWNIK GEOGRAFICZNO-HISTORYCZNY

ZADWÓRZE

Wieś w powiecie przemyślańskim (30 km na wschód od Lwowa), woj. tarnopolskim, położona w dolinie rzeki Jaryczówki. Stacja kolejowa na linii Lwów – Brody.
Z końcem XVIII w. dobra zadwórzańskie od ówczesnej właścicielki o nazwisku Zielonka zakupili Bochdanowie (pierwotna pisownia nazwiska: Bohdan, rodzina podobno mołdawskiego pochodzenia) i w ich rękach pozostawały aż do II wojny światowej. W 1939 r. obszar majątku wynosił 1200 ha ziemi ornej i 750 ha lasów.
W końcu XIX w. Zadwórze należało jeszcze do parafii rzymskokatolickiej w odległych o 12 km Glinianach, a na pocz. XX w. nowy kościół ufundowali tu Bochdanowie.
Duży klasycystyczny dwór zbudowali Bochdanowie około r. 1790, rozbudowali w poł. XIX w. Spalony przez wojska rosyjskie w 1915 r. nie został odbudowany. Ocalała wówczas zaledwie drobna część jego wyposażenia, w tym kilka cennych dzieł sztuki: „Wniebowzięcie”, uznawane za dzieło G.B. Tiepoli (oddane w 1939 na przechowanie do kościoła, dalsze losy nieznane), portrety rodzinne malowane w Paryżu przez O. Boznańską (jeden znajduje się obecnie w Muzeum Narodowym w Warszawie), oryginalne skrzypce Stradivariusa.
Zadwórze zyskało zaszczytne miano „Polskich Termopili” – dnia 17 sierpnia 1920 roku została tam stoczona bitwa między oddziałami polskiej ochotniczej piechoty, dowodzonymi przez kapitana Bolesława Zajączkowskiego, a kilkakrotnie silniejszym oddziałem bolszewickiej konnicy Budionnego. W bitwie zginęło 318 polskich żołnierzy, co upamiętnił usypany tam kurhan i pomnik, przy których do II wojny światowej corocznie 17 sierpnia czczono pamięć poległych. W tym roku, w 75. rocznicę bitwy pod Zadwórzem, staraniem Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa odtworzono tam tablicę z napisem.