Strona główna O nas Kwartalniki Rozmowy Sylwetki Słownik Archiwalia Publikacje Wydawnictwa Kontakt
ul. Piłsudskiego 27,
31-111 Kraków
info@cracovia-leopolis.pl

Facebook

SŁOWNIK GEOGRAFICZNO-HISTORYCZNY

JAZŁOWIEC

Miasteczko w powiecie buczackim, wojew. tarnopolskim, położone na wysokości 365 m n.p.m. nad rzeczką Olchowcem, dopływem pobliskiej Strypy (a Strypa jest dopływem Dniestru) i potokiem Jazłowczyk. Do najbliższej stacji kolejowej w Buczaczu (linia Stanisławów - Czortków) ok. 15 km.
Miasto Jazłowiec wraz z zamkiem zostało założone (na miejscu dawniejszej osady) w XIV w. Należało do rodziny Buczackich herbu Abdank, książąt na Buczaczu, ale dziedzice Jazłowca pisali się już nazwiskiem Jazłowieckich. W połowie XVII w. został odkupiony przez Koniecpolskich, potem przeszedł w ręce kolejno Walewskich i Lubomirskich, a od połowy XVIII w. był własnością Poniatowskich, ojca i brata króla Stanisława. W XIX w. wszedł w posiadanie barona Krzysztofa Błażowskiego, który w 1863 r. przekazał zamek Matce Marcelinie Darowskiej, niepokalance, założycielce słynnej szkoły dla dziewcząt.
Zamek jazłowiecki był rozbudowywany etapami. W r. 1648 oparł się Kozakom, ale w 1676 r. zajęli go Turcy - był wtedy przez lat 8 najdalej wysuniętym bastionem imperium ottomańskiego. Odbity przez króla Jana III, z czasem stracił znaczenie, a jego część górna, stara forteca uległa zrujnowaniu. Od XVIII w. właściciele zajmowali zamek dolny, przebudowany na pałac, a wreszcie na szkołę niepokalańską.
Jazłowiec, położony na szlaku z centralnej Polski ku krajom płd. wsch. Europy, Morzu Czarnemu i Bliskiemu Wschodowi, był miastem handlowym. Był niegdyś zamieszkały głównie przez Ormian, rezydował tu biskup ormiański. Ich zabytkowy kościół jest obecnie cerkwią, a renesansowy kościółek podominikański z r. 1590, zachowany w całości po II wojnie, uległ całkowitemu zrujnowaniu w latach powojennych (był kołchozowym magazynem wódki i wina). Ruiny renesansowej synagogi zlikwidowano.
Matka Marcelina Darowska założyła znaną szkołę w Jazłowcu w r. 1863. Zamówiła też u rzeźbiarza Oskara Sosnowskiego posąg Matki Boskiej, która z czasem zyskała opinię cudami słynącej i miano Pani Jazłowieckiej.
11 lipca 1919 rozegrała się w tym rejonie bitwa, stoczona z wojskiem ukraińskim przez 14 pułk ułanów. Na pamiątkę tego wydarzenia przyjął on miano 14 Pułku Ułanów Jazłowieckich (stacjonował w niedalekiej Trembowli), a za patronkę przybrał Panią Jazłowiecką. Co roku w dniu 11 lipca obchodzono tu uroczyście święto pułkowe.
Siostry Niepokalanki opuściły ostatecznie Jazłowiec w r. 1946, a statuę MB wywieziono do Szymanowa. Obecnie trwają starania o powrót sióstr do domu jazłowieckiego.
Jazłowiec leży na terenie obecnej parafii w Buczaczu, proboszczem jest ks. prałat Ludwik Rutyna.
Dla zatarcia wielowiekowej historii Jazłowca, nowe władze zmieniły jego nazwę na Jabłoniwka.