Strona główna O nas Kwartalniki Rozmowy Sylwetki Słownik Archiwalia Publikacje Wydawnictwa Kontakt
ul. Piłsudskiego 27,
31-111 Kraków
info@cracovia-leopolis.pl

Facebook

SŁOWNIK GEOGRAFICZNO-HISTORYCZNY

MIKOŁAJÓW

Położenie. Miasteczko w pow. żydaczowskim, wojew. lwowskim, położone w odległości 45 km na płd. od Lwowa i 21 km na płn.zach. od Żydaczowa. Leży na wys. 262 m npm. Teren miasteczka przecinany jest potokami spływającymi do Dniestru. Stacja kolejowa oddalona o 3 km. Parafie obu obrządków znajdowały się na miejscu.
Historia. Mikołajów należał do dóbr królewskich, których ośrodkiem był Drohowyż, od 1465 r. mający status starostwa. W 1570 r. Mikołaj Tarło uzyskał od Zygmunta Augusta dla Mikołajowa miejskie prawo magdeburskie wraz z przywilejem na urządzanie dwóch jarmarków rocznie oraz targów we wtorki. Jednocześnie mieszczanie mikołajowscy uwolnieni zostali od podatków na lat 20. Córka Mikołaja, Jadwiga Tarłówna, wniosła w 1576 r. w posagu Jerzemu Mniszchowi, wojewodzie sandomierskiemu, majątki należące do królewszczyzny, w tym Mikołajów. Mniszchowie ufundowali tu murowany kościół. Do tego czasu mieszkańcom służyła kaplica wzniesiona wkrótce po uzyskaniu praw miejskich. Jerzy Mniszech wprowadził także trzeci jarmark roczny na Narodzenie NPMarii.
Po jego śmierci Mikołajów często przechodził z rąk do rąk na zasadzie dzierżawy lub dożywotniego nadania. W XVI i XVII w. miasteczko było kilkakrotnie niszczone przez Tatarów. Dla obrony przed nimi opasane zostało wałami ziemnymi. Kolejni władcy po tatarskich napadach kilkakrotnie uwalniali mieszczan mikołajowskich od ciężarów podatkowych. Po rozbiorach okoliczne królewszczyzny, a wśród nich Mikołajów, przejęte zostały przez rząd austriacki, a w 1820 r. odsprzedane Stanisławowi Skarbkowi. W 2. poł. XIX w. większość mieszkańców utrzymywała się z rolnictwa, a oprócz tego z garncarstwa i drobnego handlu.
Zabytki. Kościół parafialny pw. św. Mikołaja, ufundowany przez Mikołaja Ostroroga, starostę drohowyskiego w latach 1633–34, konsekrowany w 1636 r. w miejsce zburzonego przez Tatarów w 1620 r. pierwszego kościoła fundacji Jerzego Mniszcha. Zbudowany z cegły, tynkowany, jednonawowy, z krótkim prezbiterium zakończonym trójbocznie. Wnętrze nawy nakryte stropem, w prezbiterium sklepienie kolebkowe. Fasada pięciopolowa, jednokondygnacyjna, zwieńczona schodkowatym szczytem. Dachy czterospadowe. Wewnątrz znajdował się łaskami słynący obraz Matki Boskiej, ufundowany przez starościnę drohowyską Ludwikę Eleonorę z Kunickich Rzewuską.
W latach 50. XX w. kościół został zamieniony na salę gimnastyczną, a następnie na pałac ślubów. Dla przystosowania budynku do nowych celów dobudowano od strony płd. aneksy, a charakter wnętrza zmieniono wprowadzając pseudoklasycystyczny wystrój. Ołtarz główny i część dawnego wyposażenia kościoła usunięto na strych.    
W 1990 r. wierni odzyskali kościół i przywrócili do kultu. Obsługują go księża dojeżdżający z Medenic.