Strona główna O nas Kwartalniki Rozmowy Sylwetki Słownik Archiwalia Publikacje Wydawnictwa Kontakt
ul. Piłsudskiego 27,
31-111 Kraków
info@cracovia-leopolis.pl

Facebook

SŁOWNIK GEOGRAFICZNO-HISTORYCZNY

JARYCZÓW NOWY

Miasteczko w pow. i wojew. lwowskim, położone o 24 km na płn.wsch. od Lwowa, nad Jaryczówką, na wys. 252 m npm. po stronie płn., 232 m po stronie płd. Przez jego obszar przechodzi kanał jaryczowski. Parafie obu wyznań w miejscu.
Historia. Przed 1397 r. ks. Władysław Opolczyk nadał wieś J. Jaśkowi Mazowicie. W 1431 r. właścicielem majątku był syn Jaśka, Paszczka, który dokonał formalnej fundacji parafii rzym.kat. pw. Wszystkich Świętych, istniejącej już przed 1426 r. Jako następnych dziedziców dokumenty wymieniają Mikołaja z Kniahynicz i jego syna Stanisława Jaryczowskiego (1469 r.). W połowie XVI w. Jaryczów należał do Stanisława i Franciszka z Chodorostawu Żórawińskich. Uzyskali oni dlań od Zygmunta Augusta w 1563 r. nadanie miejskiego prawa magdeburskiego. W tym samym przywileju król uwolnił mieszkańców na lat 12 od większości podatków i ustanowił dwa jarmarki roczne (na św. Trójcę i WW Świętych) oraz targi tygodniowe w niedziele i czwartki. W 1615 r. właścicielem Jaryczowa był Adam Żółkiewski, starosta rohatyński, a od 1618 r. Stanisław Żółkiewski. Wystarał się on od króla o odnowienie przywileju na jarmarki i zamianę pierwszego z nich na Boże Ciało. Targi od tego czasu miały odbywać się tylko w czwartki.
W 1695 r. miasto zostało spustoszone przez Tatarów. Od Żółkiewskich przeszło na Sobieskich, a następnie na Radziwiłłów, którzy w 1770 r. sprzedali je Stanisławowi Bernardowi Gozdzkiemu vel Goyskiemu h. Doliwa, wojewodzie podlaskiemu. Po nim w 1781 r. majątek odziedziczyła jego córka, zamężna za ks. Januszem Sanguszką, a od 1782 r. za ks. Karolem de Nassau-Siegen, grandem hiszpańskim, marszałkiem polnym wojsk francuskich. Bezdzietna ks. Nassau zapisała Jaryczów swojej wychowance Katarzynie Jekonom Io Butiakin, IIo Cetnerowej, żonie Aleksandra Cetnera. Od jego spadkobierców zakupił majątek Walerian Krzeczunowicz (zm.1866), wzbogacony na handlu bydłem. W rodzinie Krzeczunowiczów Jaryczów pozostał do II wojny światowej. Ostatnim dziedzicem był wnuk Waleriana, noszący jego imię.
W początkach XIX w. w miasteczku działały warsztaty tkackie, wyrabiające różnego rodzaju sukna. W 2. połowie XIX w. czynny był browar, a mieszkańcy trudnili się uprawą chmielu.
Zabytki. Kościół parafialny pw. Wszystkich Świętych. Prezbiterium murowane, zamknięte trójbocznie, z w. XVII; korpus pierwotnie drewniany, po kolejnym pożarze z 1872 r. odbudowany jako trójnawowy, murowany z cegły, na kamiennym cokole. Od frontu wieża z kruchtą w przyziemiu. Zamknięty ok. 1947 r., użytkowany jako skład materiałów wojskowo-sanitarnych, później zamieniony na magazyn kołchozowy. Zwrócony wiernym w 1990 r. W trakcie remontu przeprowadzonego przez 1998 r. zrekonstruowano zniszczone sklepienie drewniane, otynkowano wnętrza i elewacje. Na ścianach korpusu znajdują się fragmenty malowideł ściennych z pocz. XIX w. Zachował się również drewniany ołtarz główny z połowy XVIII w., przerobiony w XIX w. i po 1990 r., oraz ołtarz boczny w nawie płd., neobarokowy z XIX w. Część paramentów i naczyń liturgicznych, przewieziona na stronę polską w 1947 r., zaginęła, część znajduje się w parafii Machnówka.