Strona główna O nas Kwartalniki Rozmowy Sylwetki Słownik Archiwalia Publikacje Wydawnictwa Kontakt
ul. Piłsudskiego 27,
31-111 Kraków
info@cracovia-leopolis.pl

Facebook

SŁOWNIK GEOGRAFICZNO-HISTORYCZNY

WINNIKI (lwow.)

Wieś w pow. lwowskim, wojew. lwowskim, w odległości 8 km na płd.wsch. od Lwowa. Położona nad rzeczką Maruńką, dopływem Kabanówki, na wys. 287 m npm. Stacja kolejowa na linii Lwów–Podhajce. Od strony płn. znajdowała się niemiecka kolonia Wein­berg (nazwa pochodzi od winnic, które tu niegdyś uprawiano). Pod koniec w. XIX i na początku w. XX pracowała tu duża fabryka tytoniu. Parafie obu wyznań znajdowały się na miejscu.
Historia. Wieś istniała już w XIII w., co potwierdza dokument księcia Lwa, nadający Winniki niemieckiemu wójtowi. Następna wzmianka pochodzi z 1418 r. Do r. 1629 Winniki należały do Łahodowskich h. Korczak, od nich przeszły do Zamoyskich. W 1. połowie XVIII w. właścicielami byli Adam Piotr Tarło i jego żona Marianna z Potockich, a następnie Stanisław Władysław Potocki. W 1750 r. Winniki zakupił biskup sufragan lwowski Samuel Głowiński, który w 1756 r. uposażył nimi pijarów sprowadzonych przez siebie do Lwowa dla prowadzenia tam kolegium. W 1766 r. abp. Władysław Hieronim Sierakowski erygował parafię przy istniejącym już wcześniej kościele i powierzył ją pijarom. Po zniesieniu kolegium pijarskiego w czasie reformy józefińskiej w 1794 r. majątek przejęła fundacja bpa Głowińskiego, która zarządzała nim jeszcze przy końcu XIX w.
W okresie międzywojennym w Winnikach był ogród doświadczalny Wydziału Leśnego Politechniki Lwowskiej.
Zabytki. Kościół pw. NP Marii, ufundowany w 1738 r. przez Mariannę Tarłową w związku z rozwijającym się kultem obrazu Matki Boskiej, który znajdował się dotąd w kaplicy pałacowej. Budowa trwała czas dłuższy i obraz do kościoła przeniesiono dopiero w 1766 r., kiedy to erygowana została parafia winnicka. Kościół, uznawany za wczesne dzieło Bernarda Meretyna, ceglany, na cokole kamiennym, jednonawowy, z węższym od nawy krótkim prezbiterium, zamkniętym ścianą prostą. Sklepienie krzyżowe. Fasada jednokondygnacyjna, jednoosiowa, z wysokim szczytem. W 1889 r. dobudowano do niej przedsionek, który zastąpił wcześniejszą kruchtę. Dach dwuspadowy.
Wnętrze z malowidłami ściennymi z 3. ćwierci XVIII w., przedstawiającymi iluzjonistyczne struktury ołtarzowe, obramiające niewielkie przedstawienia figuralne (św. Rodzina, św. Jan Nepomucen); na sklepieniu Ewangeliści oraz symbole siedmiu darów Ducha Świętego. Malowidła na ścianach bocznych zakryte zostały sprawionymi w 1795 r. ołtarzami bocznymi. W ołtarzu głównym znajdował się słynący łaskami obraz MB Winnickiej (kopia Częstochowskiej), malowany olejno na płótnie przed 1738 r.
Kościół opuszczony w maju 1946 r. Obraz MB Winnickiej przeniesiony został wówczas do cerkwi gr.kat. pw. Zmartwychwstania. Naczynia liturgiczne i paramenty przeniesiono do kościoła parafialnego w Łańcucie. Parafię rzym.kat. w Winnikach reaktywowano w 1992 r. i przeprowadzono remont kościoła. Malowidła ścienne zachowały się w stanie mocno uszkodzonym przez zacieki i przekucia bruzd na przewody elektryczne.