Strona główna O nas Kwartalniki Rozmowy Sylwetki Słownik Archiwalia Publikacje Wydawnictwa Kontakt
ul. Piłsudskiego 27,
31-111 Kraków
info@cracovia-leopolis.pl

Facebook

SŁOWNIK GEOGRAFICZNO-HISTORYCZNY

DZIELNICE DROHOBYCZA

DROHOBYCZ (2)
[omówienie podstawowe w CL 1/03]

Dzielnice Drohobycza
KOLONIA POLMINOWSKA. Była najmłodszą dzielnicą Drohobycza, a jej powstanie wiąże się z dynamicznym rozwojem w pierwszym dziesięcioleciu XX wieku przemysłu naftowego, który w zagłębiu borysławskim powstał w ostatnim dziesięcioleciu XIX wieku. Wielki wzrost wydobycia ropy naftowej skłonił polskie sfery przemysłowe do przekonania galicyjskich władz krajowych oraz rządu wiedeńskiego do konieczności rozbudowy zakładów przetwarzających olej skalny i jego wykorzystanie w gospodarce. Budowa i uruchomienie tych zakładów spowodowały potrzebę założenia kolonii domów mieszkalnych dla kadry fachowców i obsługi tych zakładów. Zarówno zakłady, którym po I wojnie nadano nazwę „Polmin”, jak i kolonia mieszkalna powstały po wsch. stronie miasta w rejonie głównego dworca kolejowego, w odległości ok. 3 km od centrum Drohobycza.
Kolonia Polminowska została wyposażona we wszelkie niezbędne obiekty i urządzenia socjalne, handlowe i kulturalno-oświatowe, stając się niemal samodzielną dzielnicą.     (BBK)
LISZNIAŃSKIE. Dzielnica położona w zach. części Drohobycza; jej nazwa pochodzi od pobliskiej wsi Lisznia. Intencją założenia przedmieścia – aktem fundacyjnym króla Stefana Batorego w 1578 r. – na polach przy gościńcu samborskim było osiedlenie rzemieślników i zakładanie ogrodów, a pozyskiwane z tego dochody miały być przeznaczone na ufortyfikowanie miasta. W 1896 r. wzniesiono tu budynek Gimnazjum im. Władysława Jagiełły oraz gimnazjum kupieckie.    (JR)

ŁAN. Dzielnica usytuowana dziś w środkowej części Drohobycza, lecz poza ścisłym centrum. Starosta drohobycki Mikołaj Daniłowicz, umożliwiając Żydom budowę domów, przeznaczył im w 1616 r. obszar poza ówczesnym miastem, ponieważ wewnątrz miasta osiedlanie się nie było im dozwolone. Obszar ten wyniósł 1 łan królewski (ok. 30 morgów = ok. 17 ha), stąd do powstałej osady, późniejszej dzielnicy, przylgnęła nazwa Łan.
W latach 1842–65 zbudowano tu monumentalną synagogę, jedną z największych w Galicji-Małopolsce, obecnie w ruinie.     (JR)

WÓJTOWSKA GÓRA. Po lokacji miasta w 1422 r. i nadaniu Drohobyczowi przez króla Władysława Jagiełłę prawa miejskiego wg wzorów zachodnioeuropejskich (tzw. prawa magdeburskiego) urząd pierwszego dziedzicznego wójta powierzony został rycerzowi Janowi Mężykowi, najbliższemu dworzaninowi króla do specjalnych zadań. Mężyk otrzymał w ramach bogatego wyposażenia m.in. 6 łanów frankońskich (1 łan fr. = 24,2 ha), prawo budowy dowolnej liczby młynów, łaźni oraz pobierania dużej części czynszów i kar sądowych, spłacanych królowi.
Jan Mężyk wybudował sobie dwór na wzgórzu obok królewskich salin, a osada powstała na 6 wójtowskich łanach przyjęła z czasem miano Wójtowskiej Góry. Nazwa ta pozostaje do dziś jako nazwa głównej ulicy dzielnicy.    (JR)

ZWARYCZ. Dzielnica, niegdyś osiedle, położona w płd.zach. części miasta (położenie to odnosi się do stanu przedwojennego; w czasach powojennej okupacji miasto uległo nadmiernej rozbudowie, która zmieniła relacje względem centrum). Osiedle Zwarycz istniało już w średniowieczu (XI–XII w.) w miejscu, gdzie wydobywano i odparowywano solankę w celu otrzymania soli jadalnej; nazwa pochodzi od wyrazu warzyć. Osiedle to stało się historyczną kolebką Drohobycza, który formalnie założono w jego bliskim sąsiedztwie. Położenie Zwarycza wskazują na przedwojennych i powojennych planach miasta m.in. nazwy ulic: Słony Stawek, Solna, Zwarycka, Żupna. Już w XV w. samorząd miejski Drohobycza obrał jako herb miasta 9 topek soli, które stanowiły tam tradycyjną miarę (ok. 2 kg) soli, od średniowiecza do połowy XX w.
W sąsiedztwie żup solnych na Zwaryczu znajdują się dwie zabytkowe XVII-wieczne cerkwie drewniane: pw. Podniesienia Krzyża Świętego (1661) oraz pw. św. Jura.     (JR)

Ożydów
Wieś w pow. brodzkim, wojew. tarnopolskim, położona 20 km na płn.zach. od Złoczowa i 7 km na zach od Oleska. Leży na wys. 237 m npm. w dorzeczu Wisły, za pośrednictwem Sołotwiny, dopływu Bugu. Stacja kolejowa na linii Lwów–Brody. Mieszkańcy w czasie wolnym od prac rolniczych zajmowali się rzemiosłem (ciesielstwo, stolarka, szewstwo). Wieś należała do parafii rzym.kat. w Olesku, parafia gr.kat. była w miejscu.
W połowie XIX w. właścicielem Ożydowa był Karol Hubicki h. Sas, poseł na sejm galicyjski i delegat do Rady Państwa w Wiedniu. Założył przysiółek Angelówka (po płn. stronie wsi), nazwany od imienia żony, Anieli z Sierakowskich, a zasiedlony przez osadników sprowadzonych z Czech.    (MT)

Podborce
Wieś w pow. lwowskim, wojew. lwowskim, położona 15 km na wsch. od Lwowa, a 6,5 km na pn.wsch. od Winnik. Przypisana do parafii rzym.kat. w Winnikach, parafia gr.kat. w miejscu. Przystanek kolejowy na linii Lwów–Tarnopol.
W czasach I Rzeczypospolitej Podborce wchodziły w skład dóbr koronnych. Dzierżawcy zmieniali się tu często i było ich wielu. Najwybitniejszym był Atanazy Miączyński h. Suche Komnaty (przełom XVII/XVIII w.), podskarbi koronny, protoplasta senatorskiej linii rodu. W 2. poł. XIX w. wieś należała do Edwarda Ubysza.     (MT)

Hasła opracowali: Barbara Bildziukiewicz-Kozłowska (BBK), Henryka Gubernat (HG), Wacław Kesselring (WK), Jan Rybotycki (JR), Maria Taszycka (MT).

Redakcja CL składa serdeczne podziękowanie Panu Janowi Rybotyckiemu, redaktorowi naczelnemu bratniego pisma „Biuletyn SPZD”, oraz wszystkim autorom haseł, które zechcieli napisać na temat dzielnic Drohobycza i Borysławia dla naszego kwartalnika.