Strona główna O nas Kwartalniki Rozmowy Sylwetki Słownik Archiwalia Publikacje Wydawnictwa Kontakt
ul. Piłsudskiego 27,
31-111 Kraków
info@cracovia-leopolis.pl

Facebook

SŁOWNIK GEOGRAFICZNO-HISTORYCZNY

PŁOSKIRÓW (CHMIELNICKI)

Położenie. Miasto w dawnym wojew. podolskim, położone na pn. od Kamieńca Pod., między Tarnopolem a Winnicą, dziś w obw. Chmielnickim, obecnie liczy ok. 260 tys. mieszkańców. Leży przy ujściu rz. Płoski do Bohu, położone na błotnistej równinie, otoczonej wzgórzami.
Historia. W czasach I Rzeczypospolitej P. początkowo znajdował się w obrębie dóbr królewskich (Zygmunt Stary). W 2. poł. XVI w. wzniesiono zamek, który jednak nie oparł się najazdom tatarskim. W 1578 Stefan Batory nadał miejscowości prawo magdeburskie. W 1648 miasto i zamek padły łupem najazdu M. Krzywonosa, potem mocą traktatu Buczackiego (1672) P. przypadł Turkom, do Polski powrócił w 1699, lecz już w 1702 został zajęty przez Kozaków. Od 1663 należał do Zamoyskich, pod ich rządami rozwijał się jako ośrodek rzemiosła i handlu. W czasach zaboru rosyjskiego miasto nazwano Proskurow. Po I wojnie światowej wbrew postulatom przyłączenia miasta do RP (przewaga ludności polskiej), pozostał po stronie sowieckiej. W 1954 r., w 300. rocznicę zawarcia traktatu w Perejasławiu między państwem kozackim pod przywództwem Bohdana Chmielnickiego a Moskwą (w 1654 r.), nadano miastu nazwę Chmielnicki. Na miejscu zniszczonego w XVII-wiecznych bojach zamku w 1801 r. wybudowano kościół św. Anny. W 1926 z cegły pochodzącej z rozebranej przez Sowietów świątyni wzniesiono kaplicę cmentarną; zamknięta w 1940 r., w latach 1987–88 została rozbudowana w kościół. Dzielnica P. – Greczany jest do dziś enklawą potomków Mazurów, zesłanych tu za nieposłuszeństwo przez Zygmunta Augusta.