Strona główna O nas Kwartalniki Rozmowy Sylwetki Słownik Archiwalia Publikacje Wydawnictwa Kontakt
ul. Piłsudskiego 27,
31-111 Kraków
info@cracovia-leopolis.pl

Facebook

SŁOWNIK GEOGRAFICZNO-HISTORYCZNY

BOLECHÓW

Położenie. Miasteczko w pow. dolińskim, wojew. stanisławowskim, położone w odległości 99 km od Lwowa, nad rzeczką Sukiel (dopływ Świcy), 350 m npm. Parafie obu obrządków na miejscu.

Historia. Już we wczesnym średniowieczu, za czasów panowania węgierskiej dynastii Arpadów, istniała tu osada z umocnieniami obronnymi oraz drewnianym obronnym kościołem pw. św. Krzyża. Królowa węgierska Elżbieta Łokietkówna przekazała w r. 1371 r. Bolechów wraz z innymi pobliskimi miejscowościami Danielowi Darzboguszowi. Po jego śmierci majątki odziedziczyli Chodorowscy. W ich ręku pozostawał Bolechów jeszcze w XVI w. Pustoszony przez liczne napady tatarskie teren wyludnił się, czemu przeciwdziałać miało nowe osadnictwo. W 1588 r. król Zygmunt III sprowadził tu z Mazowsza oddział złożony z 400 żołnierzy pod dowództwem Mikołaja Giedzińskiego h. Prawdzic. Giedziński przystąpił do budowy nowego zamku oraz obwarowań miejskich (wały ziemne i mury zwieńczone krenelażami), a w 1607 wybudował kościół. W 1603 r. Zygmunt III nadał Bolechowowi miejskie prawo magdeburskie wraz z tytułem wolnego miasta królewskiego. Giedzińscy opuścili Bolechów w 1710 r. W 1750 r. miasto zostało spalone przez zbójecką grupę Dobosza, a w 1760 r. mieszkańcy zostali na 3 lata uwolnieni od wszystkich obowiązków płatniczych.

Po rozbiorach Bolechów stracił status miejski. Pod koniec XVIII w. w jego sąsiedztwie założono na życzenie cesarza Józefa II kolonię żydowską, nazwaną „Nowy Babilon”, w której Żydzi przyuczać się mieli do pracy na roli. Próba nie powiodła się i na miejsce Żydów sprowadzono kolonistów niemieckich. W 1848 r. pożar ponownie zniszczył zabudowę miejską. Od 1873 r. Bolechów był siedzibą dyrekcji lasów i domen państwowych. Była tu także stacja kolei żelaznej arcyksięcia Albrechta. Działała rządowa warzelnia soli, dostarczająca soli kuchennej i bydlęcej, olejarnia i 3 garbarnie.

Po 1945 r. w Bolechowie pozostała grupka parafian, która do 1956 r. skutecznie opierała się naciskom władz, dążących do zamknięcia kościoła. Następnie kościół został przerobiony na szkolną salę gimnastyczną, a w 1963 r. urządzono w nim księgarnię miejską. Po 1971 r. obudowano kościół sklepami, przy czym wyburzono zamknięcie prezbiterium, aby umożliwić wjazd samochodom dostawczym.

W Bolechowie urodzili się: Marcelina Sembrich-Kochańska (1858–1935), śpiewaczka operowa; Juliusz Petry (1890–1961, w Łopiance), w okresie międzywojennym dyrektor lwowskiej rozgłośni radiowej; Tadeusz Fabiański (1894––1972), dziennikarz, literat, redaktor lwowskiej rozgłośni radiowej.

Zabytki. Kościół parafialny pw. Wniebowzięcia MB Królowej Świata, murowany, jednonawowy, z węższym prezbiterium, zamkniętym pięciobocznie. W 1836 r. dobudowano kruchtę i kwadratową wieżę. Zachowana tablica epitafijna Mikołaja Giedzińskiego (1627), fundatora kościoła. Plebania z 1820 r., murowana, na rzucie prostokąta, z dobudowaną wikarówką (organistówką). Kaplica na Salomonowej Górze z 1867 r., drewniana.

Zbór ewangelicki z 1789 r., wybudowany częściowo z materiałów pochodzących z rozbiórki zamku, jednonawowy, z węższym prezbiterium. Po zamknięciu w 1940 r. służył jako magazyn amunicji, obecnie mieści się w nim zakład stolarski.

Pozostały z dawnego zamku murowany budynek dwuskrzydłowy, częściowo dwukondygnacyjny, obecnie siedziba dyrekcji lasów państwowych.

Czasy obecne. Kościół parafialny oddany wiernym w 1992 r., poddany gruntownemu remontowi, przywracającemu pierwotny wygląd. W 1997 r. w kaplicy przy kruchcie umieszczono kopię obrazu MB Kochawińskiej, przywracając od dawna istniejący w tych stronach kult. Parafię osługuje ks. Krzysztof Panasowiec, proboszcz w Dolinie.