Strona główna O nas Kwartalniki Rozmowy Sylwetki Słownik Archiwalia Publikacje Wydawnictwa Kontakt
ul. Piłsudskiego 27,
31-111 Kraków
info@cracovia-leopolis.pl

Facebook

SŁOWNIK GEOGRAFICZNO-HISTORYCZNY

KULIKÓW

Położenie. Miasteczko w pow. żółkiewskim, wojew. lwowskim, w odległości 16 km na płn. od Lwowa i 12 km na płd. wsch. od Żółkwi. Położone nad Kulikówką, najwyższy punkt (wzgórze Zaskoki) 275 m npm. Parafie obu wyznań na miejscu.

Historia. Najdawniejsza wzmianka źródłowa z 1398 r. dotyczy fundacji parafii rzym.-kat. przez Mikołaja, dziedzica Kulikowa. Erygował ją met­ropolita halicki i lwowski bł. Jakub Strzemię w r. 1339, a w 1399 r. powstał tam pierwszy koś­ciół. Po Mikołaju właścicielami Kulikowa byli jego dwaj synowie Jan i Piotr, obaj żonaci z Herburtównymi. Tą drogą zapewne przeszedł następnie Kulików na Herburtów z Odnowa. Mikołaj Herburt wybudował w 1538 r. kolejny kościół, konsekrowany w r. 1766. Nie wiadomo w jakich okolicznościach Kulików dostał się Żurawińskim, a później Stanisławowi Daniłowiczowi. Przy podziale majątku po bezpotomnej śmierci tegoż w 1636 r. dobra kulikowskie, obejmujące miasto i 19 okolicznych wsi, przypadły jego siostrze Teofili Sobieskiej. Po niej odziedziczył je Jan III Sobieski, a później jego synowie. Król Jan osadził w Kulikowie jeńców tureckich i tatarskich, którzy zajmowali się wyrobem burek i koców. W 1743 r. Kulików należał do Radziwiłłów. Po rozbiorach, podczas egzekucyjnej sprzedaży dóbr radziwiłłowskich, nabył go Jan Batowski h. Trzy Zęby. W połowie XIX w. dziedzicem był syn Jana, Aleksander, historyk, publicysta i działacz społeczny.

W XVIII w. Kulików znany był z wyrobu miodów pitnych. W następnym stuleciu mieszkańcy trudnili się głównie sadownictwem, zaopatrując Lwów w owoce. Do II wojny światowej słynny był chleb kulikowski.

Zabytki. Kościół parafialny pw. św. Mikołaja, parokrotnie niszczony i palony, w swojej obecnej formie pochodzi z 1. połowy XIX w. We wnętrzu, w osobnej kaplicy znajdowały się relikwie św. Wiktorii, patronki Kulikowa, ofiarowane przez papieża Klemensa XI biskupowi łuckiemu, St. Rupniewskiemu. W kościele były obrazy włoskie z XVII w., ofiarowane przez Jana III oraz kopie obrazów Giotta i Tycjana. Po okresie sowieckim świątynia była zdewastowana, pozbawiona wyposażenia, organów, dzwonów. W r. 2000 koś­ciół zwrócono wiernym. Podjęto prace remontowe, a obecnie kościół jest już czynny.

Kaplica cmentarna z 1873 r. Cerkiew parafialna, uposażona przez królewicza Jakuba Sobieskiego. W płn.-wsch. części miasteczka były ślady dawnego zamku i fortyfikacji.

Czasy obecne. Kościół parafialny, zamknięty po II wojnie światowej, oddany przed kilku laty do kultu w stanie dużego zniszczenia. Obecnie trwa jego odbudowa. Parafię obsługuje ks. Ba­zyli Pawełko, proboszcz żółkiewski.