Strona główna O nas Kwartalniki Rozmowy Sylwetki Słownik Archiwalia Publikacje Wydawnictwa Kontakt
ul. Piłsudskiego 27,
31-111 Kraków
info@cracovia-leopolis.pl

Facebook

SŁOWNIK GEOGRAFICZNO-HISTORYCZNY

MIŻYNIEC

Położenie. Wieś w pow. przemyskim (w części odciętej dziś granicą), woj. lwowskim, oddalona o ok. 16 km na płd. wsch. od Przemyśla i 10 km od stacji kolejowej w Niżankowicach (linia Chyrów–Przemyśl). Położona nad rzeczką Wyrwą, dopływem Wiaru (dorzecze Sanu).

Historia. W 1392 r. wieś znajdowała się prawdopodobnie w rękach Michała Wapowskiego, w połowie XV w. właścicielem był niejaki Jaśko. Później majątek należał do Derśniaków z Rokietnicy, a w 1589 r. został odnotowany jako własność Abrahama Herburta. Pod koniec XVI w. przeszedł w ręce Korniaktów. Na przeł. XVII/XVIII w. wszedł w posiadanie rodziny Mniszków h. Poraj, stając się na kilkadziesiąt lat ich rezydencją, później przeniesioną do Krysowic (zob. CL 3–4/95). Pierwszym właścicielem z tego rodu był Zygmunt Konstanty, ostatnim Stanisław, po jego zaś śmierci w r. 1846 Miżyniec przypadł jego córce Felicji, żonie Jerzego Lubomirskiego. Wobec bezdzietności tych ostatnich Miżyniec przeszedł na brata Jerzego, Adama Lubomirskiego. Jego córki Jadwiga Świeżawska i Zofia Humnicka władały majątkiem do 1939 r.
Pałac w Miżyńcu, istniejący już w XVIII w., został prawdopodobnie rozbudowany przez A. Lubomirskiego, który tu urządził główny zarząd swych rozległych dóbr. Główny, dwukondygnacyjny korpus pałacu, zapewne starszy, był flankowany dwoma alkierzami, z których jeden był zwieńczony wieżą. W pałacu znajdowały się cenne meble, obrazy i dzieła sztuki oraz biblioteka, które całkowicie spłonęły w 1914 r. w czasie bitwy między wojskami austriackimi a Rosjanami oblegającymi Przemyśl. Po I wojnie pozostały ruiny, rozebrane z czasem na cegłę. Pozostał natomiast kilkunastohektarowy park w stylu angielskim z cennym drzewostanem.
Parafia rzym.-kat. miała wg przekazów powstać ok. 1328 r. Odnowienie fundacji parafii nastąpiło w 1488 r. Nieznane są najdawniejsze dzieje kościoła drewnianego; w r. 1642 został ponownie poświęcony po odnowieniu, a w tym samym roku wyremontowano plebanię, szkołę parafialną i szpital. W r. 1696 kościół ten spłonął, a nowy, również drewniany, został ufundowany w r. 1700 przez Annę Baranowską, cześnikową lwowską. W ciągu XVIII w. był parokrotnie odnawiany i wzbogacany, wystawiono dzwonnicę.
Murowany kościół powstał w Miżyńcu ok. 1770–72 z fundacji Adama Mniszka. W czasie I wojny światowej doznał uszkodzeń, usuwanych sukcesywnie w latach międzywojennych. Po II wojnie do r. 1959 pozostawał czynny, a ksiądz dojeżdał z Nowego Miasta. Po zamknięciu przez 30 lat stał nieużytkowany, a przywrócony do kultu w 1989 r. Przeprowadzono wówczas generalny remont.
Zabytki. Kościół parafialny z lat 70. XVIII w., jednonawowy, nakryty sklepieniem kolebkowym. Na dachu sygnaturka. Wnętrze kościoła jest w całości pokryte późnobarokowymi malowidłami o charaktere iluzjonistycznym z ok. 1772 r., z bogatą ornamentyką. Kościół posiada cenne wyposażenie: ołtarze, chrzcielnicę, ambonę, konfesjonały, ławę kolatorską, feretrony, dzwony – głównie z XVIII w. (także z XVII i XIX w.), naczynia i szaty liturgiczne z XVIII–XIX w. Do kościoła przylega kaplica grobowa Lubomirskich z kryptą. Kościół odnawiano po 1989 r., przy czym niektóre części starych polichromii przemalowano.
Czasy obecne. Kościół jest czynny, parafia na miejscu. (AKS)